گفتگو با خبرنگاران داخلی و بین‌المللی

حرکت از وضعیتی دشوار و ملتهب در همه عرصه‌ها به سوی ثبات و آرامش/ فراهم آوردن فضایی آرام و مناسب برای اصحاب فکر و فرهنگ و هنر و.../ مثبت کردن رشد اقتصادی/ اتصال همه کشورها به یکدیگر/ کاهش قیمت نفت/ ایجاد ثبات در بازار و جلوگیری از نوسان‌های شدید مهار تورم/ ناامنی‌ها، مسائل و مشکلات منطقه/ رشد مناسب بخش‌های صنعت، معدن و کشاورزی/ افزایش تولید انرژی/ معادن/ آب/ افزایش صد درصدی اقدامات دولت در خصوص بهره وری از آب/ آبیاری تحت فشار/ کانال کشی و زهکشی زیر سدها/ سرمایه‌‌گذاری برای استفاده بهینه از آب/ بیمه همگانی/ طرح تحول سلامت/ بازسازی چهره ایران در افکار عمومی جهان/ مطرح شدن نام ایران در افکار عمومی جهان به عنوان یک کشور صلح‌‌‌خواه و تعامل‌‌گرا/ احتضار ایران هراسی/ مذاکرات هسته‌‌ای/ پرهیز از شتابزدگی و تصمیم‌‌گیری عجولانه در سیاست خارجی/ آثار توافقات هسته‌‌ای/ اعتماد و امید بیشتر مردم، دستاورد مذاکرات/ فراهم کردن مقدمات لازم در عرصه های سیاست خارجی، فرهنگ و اجتماع/ انتخابات امسال/ دولت مجری انتخابات/ تبریک 90 سالگی روزنامه اطلاعات/ مشکلات و نارسایی‌‌های اقتصاد / واگذاری درست اقتصاد به غیر دولتی‌‌ها/ شفاف سازی فعالیت‌های اقتصادی/ دولت الکترونیک یکی از موانع فساد/ ناراحتی برخی از اجرای قانون/ قدم‌‌های خوب دولت در زمینه ایجاد عدالت و حذف رانت‌‌ها و انحصار/ نقش رسانه‌‌های آزاد در مبارزه با فساد/ مصداق رانت در رسانه‌‌ها/ طرح تحول سلامت یکی از قدم‌های مناسب برای برقراری عدالت اجتماعی/ تأمین امنیت غذایی یکی از اقدامات دولت برای ایجاد عدالت اجتماعی/ هدف دولت از عدالت اجتماعی/ دولت یازدهم دولتی برنامه محور/ درآمد 700 میلیارد دلاری کشور و تعطیلی دوهزار بنگاه اقتصادی و... در یک مقطع/ ایران، بهشت مهندسان و کارگران خارجی در یک مقطع/ استمداد از متخصصان و صاحب نظران برای نقد و نظارت دولت/ استقبال از سرمایه و تکنولوژی نو و مذاکره با مقامات خارجی/ مصرف درآمدهای نفتی در سرمایه گذاری‌‌های اصلی/ حضور خارجی‌‌ها به معنای ورود سرمایه و تکنولوژی به ایران و مشارکت با بنگاه‌‌های ایرانی در تولید/ آمارهای مختلف مربوط به پول‌‌های بلوکه شده ایران در خارج از کشور/ توسعه نیروی انسانی/ انرژی، نیروی انسانی و موقعیت جغرافیایی، امتیازات ایران/ امیدواری‌‌های نسل جوان/ موفقیت آمیز بودن مذاکرات/ اقدامات دولت در زمینه شرکت‌‌های دانش بنیان/ بررسی برجام در قالب یک لایحه/ بردن برجام به مجلس شورای اسلامی الزامی برای ایران نه دیگران/ بردن برجام به مجلس به معنای ایجاد الزامات برای کشور/ سبک و سیاق برجام/ برجام شبیه توافقات ژنو/ بررسی برجام توسط برخی نهادها/ بررسی برجام توسط شورای عالی امنیت ملی/ در مورد حصر برخی افراد/ زیانبار بودن تبدیل یک موضوع به یک مسئله دائمی برای کشور/ نظر رهبری در مورد پرونده هسته‌‌ای ایران/ حضور در دانشگاه شیراز در دوران تبلیغات انتخاباتی/ ناتوانی دولت به تنهایی در انجام برخی امور (حصر محصورین)/ فراهم آوردن شرایط و مقدمات لازم برای برخی مسائل از سوی دولت/ پیش از موعد امور به معنای چیدن میوه نارس/ ضرورت تحمل‌‌گرایی و تعامل‌‌گرایی/ روابط ایران و چین/ همکاری امریکا و چین در تکمیل رآکتور آب سنگین اراک/ بازدارندگی در قدرت ملی در برابر انواع تهدیدات/ اقتصاد مقاومتی، اقتصاد غیر قابل تحریم/ پیشرفت ایران در زمینه‌های مختلف دفاعی در دوسال گذشته/ نبودن مباحث موشک و سلاح و دفاع در برجام/ نپذیرفتن هیچ‌گونه محدودیتی در مورد توان دفاعی در برجام/ ایجاد اعتماد بیشتر در میان رهبران کشورهای منطقه با یکی از آثار توافق هسته‌‌ای ایران/ آگاهی کشورهای منطقه از فناوری صلح‌‌آمیر هسته‌‌ای ایران/ ایران خواستار روابط بهتر با همسایگان به ویژه عربستان/ مشکلات یمن، باعث تیرگی بیشتر روابط ایران و عربستان/ تبیین مسائل و مشکلات دولت گذشته خارج از حوصله و فرصت و خواست مردم و دولت/ دولت یازدهم وارث چاله‌‌هایی چون: بدهی‌‌های کلان دولت، اجرای غیرقانونی یارانه و مسکن مهر/ تهدیدات احتمالی/ مفاد قطعنامة 2231: ارجای برجام و همکاری با سایر کشورها نه تهدید صلح و امنیت بین الملل/ رفع سایه تهدید از کشور، یکی از آثار توافق/ اهمیت قدرت بازدارندگی/ راه‌‌های بستن نفوذ دشمن/ ایجاد اعتماد بین دولت، نظام و مردم/ افزایش قدرت ملی، توسعه کشور و نیز تعامل با دنیا/ افزایش نفوذ ایران در منطقه و جهان/ آگاهی بیشتر مردم و وحدت بین اقوام و مذاهب/ اساس و مبنای برنامه‌‌های دولت/ مبنای حکومت اسلامی، رأی مردم/ رقابت سالم در سایه ایجاد احزاب و تشکل‌‌ها/ فراجناحی بودن دولت/ حضور بیشتر احزاب و گروه‌‌ها در انتخابات، باعث نشاط بیشتر انتخابات/ توسعه روابط با کشورهای حاشیه دریای خزر/ همکاری ایران و آذربایجان/ واگذری امور به مردم و بخش خصوصی/ خصوصی‌‌ترین بخش در اقتصاد، بهترین بخش/ همراهی کارآفرینان ایران با رئیس جمهور در سفر به کشورهای همسایه/ جلسه با کارآفرینان در سفرهای استانی/ آماده کردن شرایط برای حضور بخش خصوصی/ حضور چهار میلیون دانشجو در دانشگاه‌ها/ فراهم آوردن فضایی آزاد و مطلوب در دانشگاه‌‌ها، هنر، شرکت‌‌های دانش بنیان و../ فراهم آوردن فضایی آزاد و مطلوب در دانشگاه‌ها، هنر، شرکت‌های دانش بنیان و..

رئیس‌جمهور:

بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدلله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا و نبینا محمد و آله الطاهرین و صحبه المنتجبین

خوشحالم فرصتی پیش آمد تا یکبار دیگر در خدمت خبرنگاران عزیز داخلی و خارجی در یک نشست خبری باشم تا با پاسخ به سؤالاتی که مطرح می‌شود، بخشی از کارنامه دولت در طول دو سال گذشته تبیین شود.
در آغاز لازم می‌دانم سلام و درودم را به همه شهیدان و امام شهیدان و به ویژه شهیدان رجایی و باهنر تقدیم کنم که سراسر زندگی آنها انقلاب، حرکت برای پیروزی نهضت مردمی، تلاش برای استقرار انقلاب اسلامی و حضور در دستگاه اجرایی برای خدمت به مردم بود.
یاد آن عزیزان گرامی باد و امیدوارم همه ما در پاسداری از مسیر و راه آنها که راه اخلاقی و مردمی و اعتدال بود، موفق باشیم و بتوانیم راه آنان را پاس بداریم و ادامه دهیم.
دولت یازدهم به نیمه راه خود رسیده است. دو سال از این افتخار که مردم بار مسئولیت را به دولت سپرده‌‌اند، می‌گذرد. اگر بخواهم این نیمه راه را با یک جمله تبیین کنم؛ این نیمه راه برای ایجاد آرامش و ثبات در بخش‌های مختلف جامعه بود.
ما از یک دولتی که با التهاب و مشکلات فراوان در بخش‌های اجتماعی، سیاست خارجی و مسائل اقتصادی روبه‌رو بود، به سمت یک دولت مستقر، باثبات و دولتی حرکت کردیم که در قدم اول در سیاست داخلی زخم جدیدی را ایجاد نکند و بر زخم‌های گذشته مرهمی بگذارد. دولتی که تلاش کرد روابط جناح‌ها، احزاب، گروه‌ها، اقوام، مذاهب و ادیان کشور، یک رابطه آشتی جویانه، مسالمت‌آمیز و برادرانه باشد. دولتی که تلاش کرد تا اگر شکاف اجتماعی وجود دارد، این شکاف حتی‌الامکان ترمیم شود و در زمینه فرهنگی نیز تلاش کرد فضا را برای خلاقیت‌ها و احیای اخلاق، هنر و فرهنگ مناسب کند.
کاری که در این دو سال کردیم این بود که فضای آرام‌تری را برای اصحاب فرهنگ، هنر، رسانه، دانشگاه‌ها، مدارس، مراکز علمی و تحقیقاتی و روابط آنها با مراکز علمی و دانشگاه‌های جهان مهیا کنیم و بتوانیم در مسیر تعالی علم، دانش و هنر حرکت کنیم.
تلاش ما در بخش اقتصادی بر این بود که، به بازار آرامش ببخشیم تا شاهد نوسان‌های شدید و تند در بازار نباشیم، همچنین از نوسان‌های شدید جلوگیری و تورم فزاینده‌ای را که برای جامعه نگرانی می‌آفرید، مهار کنیم. تلاش ما این بود که مهاری بر این اسب سرکش بزنیم و تورم آرام و کاهنده مستمر باشد، چون ممکن است تورم را برای یک تا شش ماه کاهش داد، اما کاهندگی مستمر، هدف اساسی بوده که ما از ابتدا دنبال کردیم و تا امروز بحمدالله به آن دست پیدا کردیم و امیدواریم تا پایان این دولت به وعده خود مبنی بر اینکه تورم یک رقمی باشد، دست پیدا کنیم.
ما با یک رکود بسیار شدیدی مواجه بودیم. رکودی که در سال 91 با رشد منفی 8/6 و در سال 92 همچنین با رشد منفی منهای 9/1 همراه بود. همه تلاش دولت بر این بود که رشد [اقتصادی] کشور مثبت شود و این رشد مثبت ادامه یافته و پایدار بماند.
ما در سال 93 از رکود خارج شدیم و در ادامه، رشد مثبت سه درصد پیدا کردیم. امیدواریم این رشد را امسال نیز ادامه دهیم. گرچه سال بسیار سختی از لحاظ اقتصادی داریم، که البته نه تنها ما، بلکه بسیاری از کشورها امسال با وضعیت سخت اقتصادی مواجه هستند. شما می‌دانید برخی از کشورهای صادر کننده نفت به خاطر کاهش قیمت نفت، به نرخ تورم سه رقمی در یک سال گذشته رسیدند. ارزش پول ملی برخی کشورهای صادرات کننده نفت به شدت کاهش یافته است. ما هم با مشکلات فراوان مواجه بودیم و هستیم. قیمت نفت کاهش پیدا کرده و نفت 104 تا 110 دلاری در آغاز این دولت، به 42 دلار رسیده است که پیداست وقتی درآمد نفت کاهش پیدا می‌کند، در بخش‌های مختلف حتی در صادرات غیرنفتی و پتروشیمی و گاز هم اثر می‌گذارد.
ضمن اینکه بسیاری از کشورهای بزرگ دنیا در ماه‌های اخیر با نوسانات بسیار شدید در رشد اقتصادی و بازار سرمایه خود مواجه شده‌اند. برای مثال دیدید کشوری مثل چین اخیراً با چه رشد منفی در بازار سرمایه مواجه شد. امروز همه دنیا به یکدیگر متصل است و اگر مشکلی در منطقه‌ای ایجاد شود، در همه جهان تأثیر می‌گذارد.
از سوی دیگر، ما در منطقه‌ای قرار داریم که در دو سال گذشته از لحاظ امنیتی دچار مشکلاتی بوده است و بی‌تردید ناامنی منطقه در مسائل اقتصادی نیز تاثیرگذار خواهد بود.
اما در عین حال مسیر اقتصادی کشور، مسیر قابل قبولی است. در بخش‌های مختلف از جمله بخش صنعت و معدن و کشاورزی و همه بخش‌های اقتصادی رشد خوبی داشته‌ایم. برای مثال در بخش انرژی تولید گاز به حدود 120 میلیون متر مکعب در روز افزایش پیدا کرده و تولید نفت نیز از 7/2 به 9/2 میلیون بشکه در روز رسیده است. در پتروشیمی، سال گذشته رشد بالای 9 درصد داشتیم و حجم تولیدات این صنعت به 5/44 میلیون تن رسیده است.
در زمینه معادن رشد قابل ملاحظه‌ای کردیم. حدود 80 درصد پهنه‌های معدنی آزاد و از شرکت‌های مختلف برای اکتشاف و سرمایه گذاری دعوت شده و در آینده تحول خوبی در بخش معدن خواهیم داشت. ضمن اینکه امروز هم روند ما روند مثبتی است.
در زمینه معضل آب، کشور با خشکسالی مستمری در سال‌های گذشته مواجه بوده که امروز هم این روند ادامه پیدا کرده است. نزول رحمت الهی از سال قبل هم کمتر بوده و ما با مشکلات زیادی حتی برای تأمین آب آشامیدنی مردم مواجه هستیم که البته در حال عبور از این مشکلات و برنامه‌ریزی در این عرصه هستیم. اما در عین حال منابع آب کشور کم است و باید [برای بهره‌برداری صحیح از آنها] برنامه‌ریزی شود.
دولت سرمایه‌گذاری بسیار خوبی برای استفاده بهینه از منابع آبی انجام داده است که این سرمایه‌گذاری در دولت‌های قبل سابقه نداشته است. حدود ده میلیارد دلار برنامه ریزی کردیم که سالانه دو میلیارد دلار در این بخش هزینه کنیم و امیدواریم از لحاظ منابع چه استفاده از سدها و چه آب‌هایی که از کشور عبور می‌کند و چه در زمینه شیرین کردن آب‌ها به نتایج خوبی برسیم و در مجموع بتوانیم بر این مشکل بزرگ فائق شویم.
یکی از راه‌های مهمی که در این زمینه دنبال کردیم، آبیاری تحت فشار است که قدم‌های بسیار خوبی در دو سال گذشته برداشته شده است. کانال‌کشی و زهکشی‌ زیر سدها، مسئله بهره‌وری از آب‌ زمین‌های کشاورزی و امثال آن قدم‌های بسیار خوبی بوده که برداشته شده است. میزان اقدامات انجام شده در این زمینه نسبت به سال‌های گذشته بیش از 100 درصد بوده است. 171 درصد افزایش در این زمینه داشتیم و فقط در منطقه خوزستان و ایلام بر اساس طرحی که مدنظر ما بوده، 44 هزار هکتار را تحت پوشش کشاورزی مدرن قرار دادیم و امسال ان‌شاءالله 82 هزار هکتار دیگر را در این منطقه تحت پوشش قرار می‌دهیم، ضمن اینکه در سراسر کشور این طرح در حال اجرا است.
در این روزها وزرای مربوطه توضیحات مفصلی در زمینه اقدامات دولت ارائه کرده‌اند که در همه زمینه‌ها پیشرفت‌های خوبی داشته‌ایم.
دولت حرکت بسیار خوبی در زمینه تحت پوشش قرار دادن افراد فاقد بیمه برای بیمه درمانی آغاز کرده است. بر اساس این طرح متخصصین را به اقصی نقاط کشور رسانده‌ایم. همه استان‌ها و شهرهای کوچک و بخش‌ها، شاهد حضور پزشکان متخصص هستند. تجهیزات بیمارستان‌ها در همه جا در حال نوسازی است و مخارج مردم در زمینه درمان کاهش پیدا کرده است و ان‌شاءالله طرح تحول سلامت را ادامه خواهیم داد.
در زمینه سیاست خارجی ما به یک آرامش، ثبات و تعامل مثبت با جهان و شرایط مساعد برای بازسازی چهره ایران در افکار عمومی دنیا رسیده‌ایم. امروز نگاه به ایران نگاه دیگری است و نام ایران بیش از همیشه در رسانه‌ها در ماه‌های اخیر مطرح بوده است. اما شما کمتر شاهد بودید که در طول سال‌های گذشته نام ایران به شکل مثبت مطرح شده باشد. بگذریم از سال‌های اولیه پیروزی انقلاب که نام ایران با عظمت مطرح شد.
امروز جزو مقاطع استثنایی است که نام ایران در افکار عمومی جهان به عنوان یک کشور صلح‌خواه، صلح‌طلب و تعامل‌گرا در سراسر دنیا مطرح می‌شود. پروژه ایران‌هراسی تقریباً شرایط بسیار وخیمی را می‌گذراند و برخی سعی دارند با تنفس مصنوعی و با بهانه‌هایی آن را نجات دهند. ایران هراسی در حال مرگ همیشگی است. ایران جایگاه خود را در دنیا پیدا کرده و امیدواریم در زمینه مقابله با ایران هراسی و اسلام هراسی راه را تا مقصد نهایی ادامه دهیم. بویژه در مورد پرونده هسته‌ای که پرونده‌ای بسیار پیچیده در روابط بین‌الملل بود که ملت ایران توانست با یک حرکت بسیار خوب و منسجم به نقطه بسیار مطلوبی برسد.
البته در تمام زمینه‌ها و از جمله در زمینه سیاست خارجی آنچه باعث موفقیت ما شده، این بوده که تصمیم عجولانه و یک شبه اتخاذ نکردیم. بلکه با صاحب‌نظران مشورت و از خرد جمعی استفاده کردیم و پیروزی ما به خاطر وحدت ملی، مشارکت و حضور مردم بوده است.
مردم احساس کردند موضوع هسته‌ای موضوع حزبی و جناحی نیست، موضوع ملی است و موفقیت در این پرونده به نفع کشور است. در این زمینه قدم‌های بسیار بزرگی برداشته شده و ما در حال نهایی کردن این روند و برداشتن قدم‌های نهایی برای دستیابی به موفقیت هستیم.
بعضی‌ها می‌پرسند آثار توافق هسته‌ای کی آشکار می‌شود؟ البته آثارش هم در فضای امروز کشور و هم در فضای منطقه و جهان نمایان است. پس از توافق نهایی و برداشتن تحریم‌ها آثار مثبت آن در جامعه بیشتر مشهود خواهد شد. این کار یک مقدار زمان‌بر است. با رفع موانع و حضور در بازار نفت، یک زمانی طول می‌کشد تا تولید نفت را افزایش دهیم، مشتری را پیدا کنیم و پولش به خزانه برسد. پول فروش نفت معمولا دو ماه طول می‌کشد تا به خزانه برسد. زمان‌بندی‌هایی دارد. آنچه مهم است آن چیزی است که به دست آوردیم و آن اعتماد و امید بیشتر مردم است. اساساً در سایه امید و اعتماد، به همه اهدافمان دست خواهیم یافت.
در این دو سال تلاش ما برای ایجاد ثبات و آرامش بود و ان‌شاءالله در دو سال پیش رو تلاش ما برای ایجاد رونق، رشد و پیشرفت خواهد بود.
در همه این زمینه‌ها کاری که در این دو سال کردیم، این بود که مقدمات لازم را در زمینه سیاست خارجی و داخلی و در زمینه فرهنگی و اجتماعی آماده کردیم. ان‌شاءالله امسال شاهد انتخابات بسیار خوبی خواهیم بود و آن رشد و رونق مدنظر در زمینه سیاسی در اسفند ماه ظاهر می‌شود و مردم با مشارکت بسیار خوب در انتخابات، انتخاباتی شکوهمند و رقابتی‌تر از گذشته و با احساس سلامت بیشتر رقم خواهند زد. سالم بودن انتخابات یک مسئله است - که ان‌شاءالله همیشه سالم بوده است - اما احساس سلامت مسئله دیگری است که ان‌شاءالله دولت هم این احساس سلامت در این انتخابات را بالا خواهد برد.
البته همه نهادها باید دست به دست هم دهند. ما قصد دعوا با هیچ نهاد و فردی را نداریم. اما همان‌طور که قبلاً گفتم به عنوان مسئول اجرای قانون اساسی در این زمینه به وظایفم عمل خواهم کرد. حالا ممکن است بعضی خوشحال شوند یا نشوند. ما باید مجری قانون باشیم، کاری به باقی ماجرا نداریم، چرا که اجرای قانون وظیفه همه ماست. ان‌شاءالله همه مردم و نهادها و دولت مجری قانون خواهند بود و آثار آن را نیز همه خواهیم دید. وقتی همه همدل و همز‌بان باشیم - که امسال نیز سال همدلی و همزبانی است - آثار آن را هم مشاهده خواهیم کرد.
روزنامه اطلاعات:
اقتصاد کشور با مسائل عدیده‌ای چون رانت، انحصار و فساد سازمان‌یافته مواجه است که موجب شکاف طبقاتی شده است. راهکار شما برای حل این مشکلات چیست؟ موانع اصلی بر سر راه فعالیت‌های دولت کدام است؟ با آغاز فعالیت‌های دولت در سال سوم مرد اول اقتصادی دولت برای حل بحران کیست؟
رئیس‌جمهور:
تبریک می‌گویم به روزنامه اطلاعات برای اینکه توانست 90 سال به صورت مستمر کار رسانه‌ای حرفه‌ای انجام دهد؛ هم برای آقای دعایی و هم برای کارکنان روزنامه اطلاعات آرزوی موفقیت می‌کنم.
اقتصاد ما هم با مشکل اقتصاد نفتی بودن و هم با مشکل اقتصاد رانتی بودن، انحصار در برخی از زمینه‌ها و هم حضور پررنگ برخی از دستگاه‌هایی که خیلی در شأن آنها نیست که کار اقتصادی کنند، مواجه است. همچنین با عدم اجرای صحیح سیاست‌های کلی اصل 44 مواجه‌ایم. قرار بود با اجرای این سیاست‌ها اقتصاد را به بخش غیردولتی واگذار کنیم، نه اینکه اسمها را عوض کنیم و اقتصاد به شکل‌های مختلف حکومتی و دولتی بماند. متاسفانه آن سیاست‌ها صحیح اجرا نشد. در دو سال گذشته اولین قدم دولت این بود که این واگذاری‌ها به طور صحیح به غیردولتی‌ها انجام شود. در قدم اول در این امر موفق بوده‌ایم.
دولت تلاش دارد تا فعالیت‌های اقتصادی شفاف شود. بحث اینکه اطلاعات باید در اختیار همه قرار بگیرد و جزئیات فعالیت‌های اقتصادی روی سایت‌ها قرار گیرد، برای این است که جلوی فسادها را بگیریم. دولت الکترونیک یکی از راه‌های جلوگیری از فساد است. هر چه ما بتوانیم اطلاعات را در معرض افکار عمومی قرار دهیم تا همه مردم شاهد آن باشند و قانون را برای همه یکسان اجرا کنیم، می‌تواند در برابر فساد بازدارنده باشد. این یکی از کارهای سخت است.
حق و حقیقت تلخ است. هر جا می‌گوییم قانون باید اجرا شود، بعضی‌ها عصبانی و ناراحت می‌شوند. بعضی‌ها در برابر دعوت به قانون می‌گویند حاشیه‌سازی نکنیم. عجب پس قانون شد حاشیه! پس متن چیست؟ حتما متن همان رانت و بی‌عدالتی‌هایی می‌شود که شما به آن اشاره می‌کنید.
همه باید به قانون احترام بگذاریم و تسلیم آن شویم. برای پیشرفت مملکت همه باید قانون را اجرا کنیم و در برابر قانون خاضع باشیم. نمی‌خواهم بگویم دولت در زمینه ایجاد عدالت، حذف رانت‌ها و انحصارها کاملا موفق بوده، اما قدم‌های خوبی برداشته و آن را ادامه خواهیم داد. رسانه‌ها یکی از ابزارهای مهم برای تحقق این هدف هستند، شما واقعیت‌ها را به مردم باید بگویید. اصلا برای مبارزه با فساد رسانه‌های آزاد بسیار مهم و موثر هستند.
البته نباید متفاوت باشند، به شکلی که یک رسانه امنیت داشته باشد و یک رسانه نداشته باشد. همه باید دارای امنیت واحد باشند. این رانتی که شما می‌گویید، در رسانه هم همین بساط را داریم. یعنی یک رسانه هر چه بگوید هیچ مشکلی برایش پیش نمی‌آید. تهمت بزند، افترا ببندد و دروغ بگوید، می‌گویند، شده است دیگر! اما یک رسانه کوچکترین خطایی کند، همه دستگاه‌ها فعال می‌شوند و می‌گویند، باید قانون اجرا شود. باید همه یکسان باشند و قانون برای همه یکسان اجرا شود.
در زمینه عدالت اجتماعی، به نظرم طرح تحول نظام سلامت یکی از قدم‌های دولت برای برقراری عدالت اجتماعی بود که همه آنهایی که بیماری و مشکل دارند، وقتی به بیمارستان مراجعه می‌کنند، با مشکلات کمتری درمان می‌شوند. تأمین امنیت غذایی یکی دیگر از اقدامات دولت در راستای ایجاد عدالت اجتماعی بود.
هدف دولت از ایجاد عدالت اجتماعی، پرهیز از رانت‌خواری، جلوگیری از انحصار و فساد است و قدم‌های خوبی در این زمینه‌ها برداشته شده است و این مسیر ادامه پیدا خواهد کرد.
در حوزه اقتصاد و همه حوزه‌ها برای ما اجرای برنامه مهم است. تیم اقتصادی و ستاد اقتصادی ما معلوم است. این دولت بیشتر برنامه‌محور است تا شخص محور.
شبکه خبر:
چند هفته‌ای است مقامات عالی رتبه و هیئت‌های تجاری و بازرگانی کشورهای مختلف از جمله آلمان، انگلیس و ایتالیا به کشور ما رفت و آمد می‌کنند و خواستار گسترش مناسبات اقتصادی و تجاری هستند، دولت شما چگونه می‌خواهد بین اقتصاد مقاومتی و مراودات تجاری با غرب تعادل ایجاد کند، که ایران بازار مصرف کالاهای اروپایی نشود؟
در گذشته در مقطعی درآمد ارزی بسیار خوبی در اختیار ما بود؛ بیش از 700 میلیارد دلار، اما حاصلش این بود که دو هزار بنگاه صنعتی تعطیل شد و 500 هزار نفر از اشتغال در بخش صنعت بازماندند. در آن برهه اشتغال خالص ما حدوداً صفر بود. اینکه تعداد بیکارهای ما ثابت بماند، معلوم است اشتغال ما اشتغال مؤثری نبوده است. در آن مدت چه شد؟ ایران بهشتی شد برای مهندسین و کارگران خارجی؛ یعنی آنها کالا تولید کردند و ما با پول نفت از آنها کالا خریدیم.
امروز عیناً ممکن است ما دچار همان مشکل شویم. اینجا جایی است که از رسانه‌ها، متخصصین، صاحب‌نظران و دانشگاهیان می‌خواهم که بر کار دولت خوب نظارت کنند و به صراحت نقد کنند. تصمیم ما بر این است و من به صراحت اعلام کرده‌ام که بعد از تحریم و در دوران پسا تحریم، برای حضور بنگاه‌ها، شرکت‌ها و دولت‌های خارجی در اقتصاد ایران، اگر ذهن آنها این باشد که در ایران بازار 80 میلیونی در اختیار دارند، اشتباه می‌کنند. البته شاید آنها چنین تصوری داشته باشند، اما ما نباید چنین اجازه‌ای دهیم. من به صراحت به مقامات کشورهایی که با آنها ملاقات و گفتگو داشتم، گفتم که سیاست ما بر این است که شما در ایران سرمایه و تکنولوژی بیاورید و با ایرانی‌ها مشارکت کنید و بخشی از بازار ایران و بازار منطقه و جهان در اختیار هر دو ما قرار بگیرد.
آن وقت اشتغال برای جوان‌های ما فراهم می‌شود. هدف نهایی ما ایجاد اشتغال است که امروز معضل اصلی ماست. ما این معضل را باید حل کنیم.
امیدوارم در این مسیر دولت بتواند به خوبی حرکت کند و اگر غیر از این باشد، کشور ضرر می‌کند.
پول نفت ما باید در بخش سرمایه‌گذاری‌های اصلی در کشور مصرف شود. آنچه از کالاهای مصرفی ما نیاز داریم و لازم است که وارد شود، چه تجهیزات و چه قطعات و مواد اولیه، آنها را باید از منابع حاصل از صادرات غیرنفتی به دست بیاوریم. البته در چهار ماه اول امسال برای اولین بار نسبت به سال‌های گذشته تراز تجاری ما مثبت شده است.
ما باید از طریق صادرات غیر نفتی آنچه را که می‌خواهیم تأمین کنیم و وقتی خارجی‌ها حضور پیدا می‌کنند معنای حضور آنان باید ورود سرمایه و تکنولوژی به ایران و مشارکت با بنگاه‌های ایرانی در تولید باشد.
خبرگزاری فارس:
طی هفته‌های اخیر درباره میزان پول‌های بلوکه شده ایران در خارج از کشور رقم‌های مختلفی مطرح می‌شود. شما به عنوان مقام عالی دولت رقم واقعی را بفرمایید و توضیح دهید که پس از ورود، این پول‌ها قرار است چگونه هزینه شود؟
رئیس‌جمهور:
ارقام مختلفی بیان می‌شود که هر یک از این ارقام می‌تواند با توضیحاتی درست باشد. یک وقتی می‌گوییم کل ارز‌هایی که در خارج داریم در مجموع چه مقدار است؟ این یک رقمی به دست می‌دهد. یک وقتی می‌گوییم آن رقم‌هایی که در خارج است مربوط به صندوق توسعه ملی است و این از رقم اولیه کسر می‌شود و بخشی از این پول نیز جزو ذخایر بانک مرکزی است و کسر می‌شود. یک بخشی از این پول‌ها البته برای دولت است. آن رقمی که برای دولت است و به خزانه واریز می‌شود رقم زیادی نیست. در کل یک بخشی از این منابع ذخایر بانک مرکزی است که برای کل تحرکات اقتصاد خارجی کشور، بسیار مهم است و پشتوانه مهمی برای حرکت‌های اقتصادی دولت در عرصه بین المللی خواهد بود و یک بخشی هم منابع صندوق توسعه ملی است.
به هر حال ارقام مختلفی هست، اما این ارقامی که مبالغه می‌شود صحیح نیست و مقامات اقتصادی و بانک مرکزی هم درباره آن توضیح داده‌اند.
خبرگزاری فرانسه:
با مردم ایران در ارتباط هستم و جوان‌ها را می‌بینم که از مذاکرات خوشحال‌اند و معتقدند که شما در مذاکرات خیلی خوب عمل کردید و وارد دیپلماسی گسترده‌ای با دنیا شده‌اید، اما برخی از آنها سؤال می‌کنند که آیا توقعات‌شان در این حوزه برآورده می‌شود؟ برخی جوان‌ها تصمیم گرفته‌اند مهاجرت کنند و آنهایی که خارج کشور هستند نمی‌دانند به کشور بازگردند یا نه؟ شما چه پیامی برای آنها دارید که امیدوار شوند مردم و جوانان که به خارج مهاجرت نکنند و آنها که خارج هستند ترغیب شوند برگردند؟
رئیس‌جمهور:
تکیه‌گاه اصلی ما نسل جوان ما است. بحمدالله یکی از بخش‌هایی که می‌تواند برای سرمایه‌گذاران خارجی جاذبه داشته باشد، توسعة نیروی انسانی در کشور ماست. این همه مهندس و تحصیلکرده در کشور است و این پایه بسیار خوبی [برای توسعه کشور] است. قدیم می‌گفتند در ایران انرژی به اندازه کافی هست و امروز بیش از بحث انرژی، انرژی انسانی و نیروی فعال تحصیل‌کرده در کشور ما هست، به اضافه جایگاه جغرافیایی و اهمیت ژئوپلتیکی که منطقه ما دارد.
فکر می‌کنم نسل جوان ما کاملاً به آینده کشور امیدوار است، چه جوان‌هایی که در داخل زندگی می‌کنند و چه آنهایی که به خارج سفر کرده‌اند. اما اطمینانی که شما می‌گویید ما باید در مقام عمل ایجاد کنیم. عملکرد دولت در طول این دو سال برای مردم و نسل جوان ما امیدوار کننده بوده. وقتی نسل جوان ما می‌بیند که این دولت قادر است یک معضل بزرگ بین‌المللی را با تدبیر و منطق و مذاکره به حل و فصل برساند و زمینه را برای جذب تکنولوژی و سرمایه خارجی آماده کند، آنها هم حس می‌کنند چنانچه در ایران حضور پیدا کنند، زمینه فعالیت آنها بیش از سابق مهیا است.
علاوه بر اینها ما اقدامات خوبی در زمینه شرکت‌های دانش بنیان انجام داده‌ایم. هر ماه تعدادی از متخصصین جوان ما از کشورهای مختلف به داخل ایران برمی‌گردند، یعنی مهاجرت مغزها دارد معکوس می‌شود. در همین ماه‌های اخیر عده زیادی از اروپا و امریکا برگشتند. هر چه شرکت‌های دانش بنیان فعال شوند، می‌تواند نیروهای فعال ما را در خارج از کشور جذب کند و امید به نیروهای داخل کشور دهد.
در مجموع فکر می‌کنم این امیدواری قبل از بحث حل پرونده هسته‌‌ای ایجاد شده بود. آمار و ارقام این موضوع موجود است و البته بعد از پرونده هسته‌ای زمینه برای این کار آماده تر خواهد شد.
کیهان:
اخیراً ضمن صحبت‌هایی که داشتید همه را دعوت به رعایت قانون کردید، در حالی که نظر قانون در خصوص تعهدات و توافق‌های خارجی بر اساس اصول 77 و 125 قانون اساسی کاملاً روشن است. آیا این انتظار قانونی وجود ندارد که دولت به وظیفه خود در این زمینه عمل کند و بررسی برجام را در قالب یک لایحه به مجلس بفرستد.
رئیس‌جمهور:
طبق اصل 125 قانون اساسی، وقتی معاهده و توافقنامه‌ای را رئیس‌جمهور و یا نماینده رئیس‌جمهور امضاء می‌کند، آن را برای تصویب به مجلس می‌فرستد. ما چیزی را امضا نکرده‌ایم. آنچه امروز دارد انجام می‌گیرد، در واقع نسبت به اجرای یک معاهده‌ای است که قبلاً ایران آن را پذیرفته است. بحث این است که عده‌ای می‌گویند شما معاهده NPT را که قبلا پذیرفته‌اید درست اجرا کرده‌اید یا نه؟ تمام مذاکرات برای این بود که ما ثابت کنیم اتهامات وارده درباره صحیح اجرا نکردن این معاهده، ناروا است و یک اعتمادی هم آنها نسبت به آینده برنامه هسته‌ای ایران داشته باشند که صلح‌آمیز است. پس تمام بحث‌ها برای درست اجرا شدن معاهده‌ای بوده که قبلاً ایران عضو آن معاهده شده است و مجلسین قدیم آن معاهدات را تصویب کرده و به صورت قانون در آورده‌اند.
امروز هیچ معاهده جدیدی وجود ندارد، در برجام نگاه کنید می‌گوید به صورت داوطلبانه ایران این کارها را انجام دهد،همچنین هیچ کشور دیگری از میان اعضای 1+5 این توافق را نبرده در پارلمان خودش که ما ببریم در پارلمان و بخواهیم آن را تصویب کنیم. ضمن اینکه ما اگر این توافق را به پارلمان ببریم چه می‌شود؟ این یک الزامی بر دولت می‌شود، الزام بر آنها که نمی‌شود. یعنی کار را به نفع آنها انجام داده‌ایم.
ضمن اینکه ممکن است، یک کسی نظرش این باشد که طبق قانون اساسی باید این به مجلس برود. به مجلس رفتن معنایش این است چیزی که تا امروز رئیس‌جمهور و وزیر خارجه امضا نکرده‌اند، امضا کنند و بعد برود در هیئت وزیران دولت تصویب کند. یعنی مدام برای خودمان الزاماتی ایجاد می‌کنیم که هیچ کشوری چنین کاری نکرده است. در بقیه کشورها هم رئیس‌جمهوری و وزیر خارجه آنها امضا نکرده و دولت‌هایشان تصویب نکرده‌اند. چرا ما می‌خواهیم یک فشاری را از لحاظ حقوقی بر مردم ایران وارد بکنیم؛ فشاری که هیچ الزام و نیازی به آن نداریم.
اصل 125 کاملا روشن می‌کند، چیزی را که رئیس‌جمهوری و یا نماینده‌اش امضاء کرده باشند. اصلاً سبک برجام این بوده که دولت‌ها با هم تفاهم کنند و برود شورای امنیت سازمان ملل تصویب شود که آن هم رفته و تصویب شده است.
ضمن اینکه شما می‌دانید شبیه این مورد را در توافق ژنو هم داشته‌ایم. منتها آن کوتاه‌مدت بوده است و دو ساله بوده است و این ممکن است 10 ساله باشد، ولی مانند آن بوده است و آن به مجلس نرفته که تصویب شود. تفاهم‌های دیگر هسته‌ای هم قبلا داشته‌ایم. توافق پاریس و بیانیه سعدآباد هم به مجلس نرفت. هیچ کس هم نگفت؛ چرا به مجلس نرفت. این هم شبیه آنهاست و فرقی نمی‌کند. البته ممکن است این بحث مطرح باشد که نهادهایی باید این برجام را بررسی کنند. شما می‌دانید که پرونده هسته‌ای از روز اول تحت نظر شورای عالی امنیت ملی اداره می‌شده است، از سال 82 تا امروز. الان هم تحت نظر شورای عالی امنیت ملی است. شورای عالی امنیت ملی بررسی‌های فراوانی را در زمینه برجام انجام داده و جلسات متعددی داشته است و تقریباً مراحل نهایی خود را سیر می‌کند و قاعدتاً چیزی که طبق اصل 176 قانون اساسی تحت نظر شورای عالی امنیت ملی است و شورای عالی امنیت ملی اگر در نهایت تصویب کند و سیرش را طی کند، به طور طبیعی این اصل حاکم بر همان اصولی است که جنابعالی اشاره فرمودید.
روزنامة مردم‌سالاری:
شما در ایام انتخابات و در بحبوحه تبلیغات، درست است که قولی به رفع حصر محصورین ندادید، اما امیدها را زنده کردید، ولیکن ما در این دو سال حتی المقدور اقدامی ندیدیم که رفع حصر صورت بگیرد. اگر واقعاً در توان دولت و شما به عنوان رییس شورای عالی امنیت ملی نیست، لطفا به مردم و قشر عظیمی که به شما رأی دادند و این خواسته را دارند، بفرمایید و اگر هم برنامه‌ای برای رفع حصر محصورین دارید بیان کنید. این موضوعی نیست که با دیپلمات‌ها و سناتورها و اصحاب بین‌الملل باشد، با مردم و عوام صحبت می‌کنید، خواهش می‌کنم با زبان دیپلماتیک جواب ندهید، واضح و روشن در این مورد صحبت کنید تا اذهان عمومی روشن شود.
رئیس‌جمهور:
تلاش دولت از ابتدا این بوده در داخل جامعه همه احساس آرامش بیشتری کنند و اگر موضوعی در گذشته در کشور بوده و ما می‌توانیم این موضوع را طبق قانون پایان دهیم، پایان دهیم. به هر حال، ادامه مشکلی که در جامعه به وجود آمده، حالا حق با هر کس بوده را قوه قضائیه و دادگاه‌ها حکم می‌کنند.
اینکه یک موضوع را ما تبدیل به یک مسئله دائم در کشور کنیم، کسی از آن سودی نمی‌برد. ما همه باید تلاش کنیم قانون اجرا شود و کسی خطا و اشتباهی کرده باید قانون نسبت به او اجرا شود، ولی اگر آن را به شعار دائم تبدیل کرده و دائماً آن را تکرار کنیم، نتیجه چه می‌شود؟ اقتدار یک نظام و اقتدار دولت این است که مسائل را سریع‌تر نهایی کند. مثل برنامه‌ هسته‌ای که اگر بتوانیم هر چه سریع‌تر در چارچوب منافع ملی نهایی کنیم به نفع ماست.
هفته قبل که به مناسبت هفته دولت خدمت مقام معظم رهبری بودیم، نسبت به بحث هسته‌ای گفتند خوب شد که پرونده جمع شد. اگر هر پرونده‌ای داخلی و خارجی را بتوانیم در چارچوب مصالح ملی حل و فصل کنیم به نفع ماست. در زمان انتخابات هم این مباحث مطرح می‌شد، شاید صریح ترین بحث در این زمینه در دانشگاه شیراز مطرح شد که من به آنجا رفته بودم و خیلی از آن فضا خوشحال شده بودم. سالن بزرگ دانشگاه شیراز سه قسمت شده بود. عده‌ای در وسط عده‌ای در راست و عده‌ای در چپ نشسته بودند، و همین تعبیری که از چپ و راست می‌کنند، اتفاقا راستی‌ها سمت راست و آن گروه هم سمت چپ نشسته بودند و من هم از آنجا این موضوع را فهمیدم که برای بعضی حرف‌ها آنها کف می‌زدند و برای بعضی دیگر از حرف‌ها، آن گروه دیگر کف می‌زدند و برای برخی دیگر از حرف‌ها همه کف می‌زدند. من در آنجا گفتم که برخی از مسائل است که کار دولت نیست، یعنی دولت به تنهایی نمی‌تواند انجام دهد، اما دولت می‌تواند شرایط لازم و مقدمات امر را فراهم کند.
من تلاش خود را در زمینه حل معضلات سیاسی و اجتماعی برای اینکه این معضلات را بتوانیم در چارچوب مصالح ملی و منافع ملی حل و فصل کنیم، انجام داده‌م منتها در زمان مناسب می‌توان توضیح بیشتری داد. شما گفتید تعبیر دیپلماتیک نکنید ولی واجب هم نیست که همه چیز را اعلام کنیم و پیش از موعد هم اعلام کردن، چیدن میوه نارس است. همه باید برای رسیدن به وحدت و اتحاد و همدلی بیشتر تلاش کنیم.
خیلی مسائل مهم در این کشور داریم البته از گذشته همه باید درس بگیریم، بیاموزیم و نگذاریم، انحراف و خطایی اگر بوده آن انحراف و خطا تکرار شود، اما در عین حال باید حوصله لازم را به خرج دهیم تا بتوانیم در یک زمان مناسب مسائل را به حل و فصل نهایی برسیم. هم تعامل گرا باشیم و هم تحمل‌گرا باشیم هر دو ان‌شاءالله.
خبرگزاری رسمی چین:
ایران و چین روابط خوبی را در چند سال اخیر تجربه کردند اکنون که توافق هسته‌ای حاصل شده و سیاست خارجی ایران در حال تغییر است، روابط ایران و چین را چگونه می‌بینید؟
رئیس‌جمهور:
روابط ما با چین خوشبختانه روابط خوبی است و از ابتدای این دولت هم فرصت‌هایی بوده برای اینکه من با رئیس‌جمهوری چین در سفرهای مختلف از جمله در سفر شانگهای و بیشکک و در سفر اخیر اوفا در روسیه با رئیس‌جمهوری چین ملاقات نمایم. روند روابط دو کشور رو به پیشرفت است و طرح‌های بسیار زیادی پیش روی ما است که چینی‌ها می‌توانند حضور و مشارکت داشته باشند. از جمله یکی از نکات مطرح در توافق هسته‌ای در اجرای برجام این است که رآکتور آب سنگین اراک بتواند پیشرفته‌تر شود و این کار توسط چین و یکی از کشورهای 1+5 انجام خواهد شد، یعنی ایران، چین و یکی از کشورهای 1+5 که احتمالاً امریکا خواهد بود. رآکتور اراک و تکنولوژی آن پیشرفته تر خواهد شد. ضمن اینکه ما با رئیس‌جمهور چین برای توسعه روابط، هفت گروه کاری را مشخص کردیم و این گروه‌ها تشکیل شده و در حال بررسی روابط ایران و چین هستند و امیدوارم در آینده ما بتوانیم همه طرح‌هایی که مد نظر‌مان است، اجرایی و عملیاتی بکنیم.
چین یکی از کشورهای بسیار مهم در آسیا است و ما مصمم هستیم روابط مان را با چین، روسیه، هند و سایر کشورهای مهم منطقه توسعه دهیم.
خبرگزاری ایسنا:
بعد از توافق وین، عده‌ای از منتقدین با اشاره به بخش‌هایی از قطعنامه شورای امنیت، مدعی توقف بازدارندگی و از جمله فعالیت‌های موشکی کشور شدند و حتی با استفاده از تیترها و عناوینی همچون خلع سلاح بدون درگیری مدعی شدند که کشور خلع سلاح شده است. از طرفی با حضور شما از نسل جدید موشک‌های نقطه زن دوربرد با نام فاتح 313 رونمایی شد، جنابعالی در صحبت‌هایی که داشتید تأکید داشتید که بازدارندگی حقوقی را در کنار بازدارندگی دفاعی ایجاد کرده‌اید، چشم‌انداز قدرت دفاعی ایران در دوران پساتوافق را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
رئیس‌جمهور:
یکی از نکاتی که در موقع این توافق مورد بحث و سؤال بود و شاید هنوز هم در گوشه و کنار مطرح باشد، همین مسئله است که آیا برجام و توافق نهایی ما با 1+5 موجب کاهش قدرت دفاعی ایران خواهد شد یا موجب تقویت دفاعی ایران؟ من یک نکته‌ای اشاره کنم که خیلی به این سؤال کامل مربوط نباشد و آن اینکه ما باید دنبال بازدارندگی در قدرت ملی در برابر انواع تهدیدات باشیم. حالا این بازدارندگی در بخش دفاع، حقوق، سیاست خارجی و مسائل اقتصادی است. اخیراً در یک سخنرانی تصریح کردم که معنای اقتصاد مقاومتی این است که کاری بکنیم که ایران غیر قابل تحریم باشد و اگر به این نقطه برسیم یعنی بازدارندگی. یعنی در برابر تحریم بازدارندگی ایجاد کنیم. بنابراین این عموم را نگاه کنیم و در عموم، بازدارندگی افزایش پیدا کرده است.
اما در زمینه دفاعی در این دولت یعنی در طول دو سال گذشته نسبت به دو ساله‌های قبل و اگر ده سال قبل را در نظر بگیرید، پیشرفت ما در تکنولوژی‌های مربوط به بخش دفاعی، هم بیشتر بوده و هم بنیه دفاعی ما قوی‌تر شده است و هم انبارهای کشور از تجهیزات و سلاح‌های راهبردی بیشتر شده است. من این آمار و ارقام را یک بار در سخنرانی‌ام گفتم و فکر می‌کنم وزیر دفاع هم در سخنرانی‌های خود این مسئله را بیان کرده است.
در برجام چیزی در مورد بحث موشک، دفاع و سلاح نیست، آن چیزی که هست در قطعنامه 2231 است. شما می‌دانید در قطعنامه‌های قبلی کلاً خرید و فروش و صادرات و واردات سلاح و موشک را برای ایران ممنوع کرده و جزو مواردی است که تحریم‌های بین‌المللی شامل آن شده است، اما در این قطعنامه جدید اولاً به جای تحریم محدودیت ایجاد شده و برای دوران صادرات و واردات سلاح هم پنج سال محدودیت قایل شده است، پس از یک چیز دائمی به 5 سال تبدیل شده است. در زمینه موشکی هم محدودیت ایجاد شده برای 8 سال است و درخصوص مسائل موشکی آنچه می‌گوید این است که ایران موشکی را برای پرتاب کلاهک هسته‌ای طراحی نکند. ما هیچ وقت این کار را نکردیم و نخواهیم کرد چون دنبال سلاح هسته‌ای نیستیم که موشکی را برای ساخت سلاح هسته‌ای طراحی کنیم. ضمن اینکه رسماً هم اعلام کرده‌ایم که متعهد به همه بندها به همین صورتی هم که در قطعنامه آمده نیستیم و در برجام تصریح کرده‌ایم که نقض قطعنامه به معنای نقض برجام نیست، بنابراین در یک کلمه اگر بخواهم پاسخ جناب‌عالی را بدهم اینکه ما نسبت به بنیه دفاعی‌ و قدرت دفاعی‌مان هیچ گونه محدودیت را نپذیرفتیم و نخواهیم پذیرفت. آنچه برای دفاع لازم باشد اعم از موشک و غیرموشک ادامه می‌دهیم. کما اینکه دیدید فاتح 313 را رونمایی کردیم برای اینکه دنیا بداند مسیر ما همان مسیری است که به صراحت به طرف مذاکره‌کننده‌ گفتیم و همان را ادامه می‌دهیم.
تلویزیون الامارات:
ایران چرا مصمم به بهبود روابط با همسایگان عرب خود به بویژه عربستان است؟ چون نگرانی‌هایی از این توافق در بین کشورهای عربی است و این توافق چه مزایایی برای کشورهای عربی و ثبات بیشتر در منطقه می‌تواند داشته باشد؟
رئیس‌جمهور:
یکی از آثار این توافق، ایجاد اعتماد بیشتر در میان رهبران کشورهایی است که قبلاً نسبت به اهداف هسته‌ای ایران تردید داشتند. به هر حال همسایه و غیرهمسایه در منطقه اگر احساسشان این باشد که ما به دنبال ساخت سلاح هسته‌ای هستیم، این به معنای بر هم زدن توازن منطقه‌ای است و آنها هم به دنبال برنامه‌های دیگری خواهند بود و نگرانی را اضافه می‌کند و هم روابط دوستانه ما را تحت تأثیر قرار می‌دهد. بنابراین توافق هسته‌ای حتماً مؤثر بوده برای اینکه آنها اعتماد بیشتری پیدا کنند. ضمن اینکه من فکر می‌کنم که اگر برای یک یا دو کشور منطقه استثناء قایل شویم، همه کشورهای منطقه به خوبی می‌دانستند که ما دنبال سلاح کشتار جمعی و از جمله سلاح هسته‌ای نیستیم.
ما کلاً خواهان روابط بهتر با همه همسایگانمان هستیم. در ابتدای دولت عرض کردم که ما به دنبال روابط بهتری با عربستان هستیم. روابط ما می‌توانست صمیمانه‌تر باشد. متاسفانه مشکلاتی که پیش آمد از جمله در یمن، این فضا را از بین برد. من امیدوارم باز هم رهبران منطقه در چارچوب منافع ملی و در چارچوب مصالح منطقه عمل کنند و دست از جنگ و خشونت بردارند. با دخالت در امور داخلی کشورهای دیگر، نمی‌توان به اهداف مورد نظر رسید و آنها باید توجه کنند. ملت یمن ملتی بزرگ، دلاور و شجاع هستند. قبل از ماه مبارک رمضان بمباران‌ها ادامه پیدا کرد و عده‌ای بی‌گناه کشته شدند و این بمباران‌ها تأثیری هم نداشته است. ما اراده لازم را برای روابط بهتر با همه کشورها داریم. امیدواریم مقامات عربستان شرایط را برای این روابط آماده کنند و نگذارند شرایط بسیار بدی که امروز در منطقه حاکم شده و از جمله کشتار بی‌گناهان ادامه پیدا کند.
روزنامه شهروند:
سؤال من مربوط به شکایت‌هایی است که مسئولین دولت قبل نسبت به مسئولین دولت فعلی مطرح کرده‌اند؛ هنوز جواب خاصی در مورد شکایت‌ها از سوی مسئولین این دولت و شخص شما داده نشده و به نظر می‌رسد در هاله‌ای از ابهام قرار دارد و به این اکتفا می‌شود که مسئولین دولت می‌گویند از شکایت‌ها استقبال می‌کنیم. فکر نمی‌کنید اگر این دولت به بعضی از اینها پاسخ دهد، این روشنگری‌ها به توسعه کشور کمک می‌کند؟
رئیس‌جمهور:
امیدواریم این هاله که شما گفتید - هاله ابهام - حل شود. هر کسی از لحاظ حقوقی آزاد است که شکایت را مطرح کند. ما هم هیچ ابایی نداریم که فردی از یک مقام دولتی شکایت کند. شاید از یک دیدگاه به نفع دولت باشد و فرصتی پیش بیاید تا موارد را بیشتر تبیین کند، اما نکته کلی که شما اشاره کردید که دولت خوب است مسائل را آنچنان توضیح بدهد که فضایی برای اینگونه حرکت‌ها ایجاد نشود، مسئله دو پهلو است. اگر هر روز توضیح دهیم که در دوره قبل چه کار شده یعنی دولت تبدیل می‌شود به بیان مواردی که در دولت گذشته صورت گرفته است. به نظر من نه خواست مردم است و نه ما فرصت این کار داریم که صبح تا شب تبیین کنیم که چه مشکلات و مسائلی در گذشته بوده است. البته هر وقت مناسبتی پیش آمده اشاره کرده‌ایم.
خدمت مقام معظم رهبری گفتم از روزی که شروع کردیم با سه چاله بزرگ روبه‌رو بودیم و هنوز هم این چاله‌ها پر نشده، که آنجا توضیح دادم که بدهی‌های کلان دولت، یکی از چاله‌ها بود، یارانه‌ای که خلاف قانون انجام شده بود. یعنی بنا بود که طبق درآمد یارانه نقدی پرداخت شده و برخلاف قانون اجرا شده است و مسکن مهر هم که بدون حساب و کتاب از پایه پولی کشور بالا بردند و پایه پولی از زمان خلق پول و تا آن زمان، تقریباً دو برابر شده است و این اثر شدیدی در تورم گذاشت و در جاهایی ساخته شده که امکانات لازم نداشته است. در عین حال چاره‌ای نداریم که آن را تکمیل کنیم الان 425 هزار واحد از این خانه‌ها در دولت تکمیل شده و حدود 47 هزار دیگر در حال تکمیل شدن است و ادامه می‌دهیم، اما در عین حال چاله‌هایی پیش روی ما است، مشکلاتی هست که به مناسبت‌هایی گاهی بیان شده و بیان می‌شود اما در عین حال ما نمی‌توانیم مانع کسی در شکایات باشیم و رسیدگی نهایی آن با قوه قضائیه است.
روزنامه سیاست روز:
شما در فرمایشات امروز فرمودید که ایران هراسی در حال مرگ همیشگی است و پیشتر فرمودید که پس از توافق سایه جنگ از سر ایران برداشته شده است، اما به نظر می‌رسد با تهدیداتی که از رژیم صهیونیستی و امریکا عنوان می‌شود، ‌این سایه ادامه دارد. تحلیل شما از چنین تهدیداتی چیست؟
رئیس‌جمهور:
اینکه کشوری بخواهد در یک شرایطی قرار بگیرد که تهدید به طور کامل منتفی شود، [وجود ندارد]. همیشه ممکن است تهدیداتی باشد و اگر هیچ تهدیدی نبود که نیازی به وزارت دفاع و نیروهای مسلح، هواپیما و موشک و تانک و نه آن کلمه بازدارندگی احتیاج بود. پس معلوم است تهدیدات احتمالی وجود دارد و ما باید خودمان را برای تهدیدات احتمالی آماده کنیم. اما سایه غیر از تهدید است. یک ابر سیاهی بالای سر شما قرار می‌گیرد و شما این سایه را حس می‌کنید، اما یک وقتی است که یک ابر در دور دست است که ممکن است بیاید.
مقصود از سایه این است که تهدیداتی که می‌توانست بهانه‌هایی برای این تهدیدات از دید حقوق بین‌الملل باشد که دروغ هم بوده است، اما به هر حال در شش قطعنامه قبلی شورای امنیت سازمان ملل تحت فصل هفت و ماده 41 بر مبنای تهدید صلح و امنیت بین‌الملل مطرح کردند. امروز این بهانه برداشته شده است، یعنی در قطعنامه 2231 دیگر بر مبنای تهدید صلح و امنیت بین الملل نیست، بر مبنای اجرای برجام و همکاری با سایر کشورهاست.
بنابراین یکی از آثار این توافق این است که سایه تهدید را از روی سر کشور دور کرده یا برداشته است، اما در عین حال مفهومش این نیست که ما خودمان را برای روز مبادا آماده نکنیم. همان طور که اشاره کردید ما در دنیا رقبایی داریم، از آن بالاتر دشمنانی داریم، تهدیداتی داشتیم. تهدیدات ممکن است کاهش پیدا کند، اما به طور کامل منتفی نمی‌شود به همین دلیل باید خودمان را همیشه در برابر تهدید احتمالی آماده داشته باشیم و آن قدرت، قدرت بازدارندگی است که باعث می‌شود تهدید یا منتفی شود یا از ما دور شود که ان‌شاءالله کشور ما را هیچ وقت هیچ تهدیدی، تهدید نکند و تحت فشار قرار ندهد و ما بتوانیم یک شرایط بسیار خوب و آرامی برای تحولات و برای پیشرفت در همه زمینه‌ها در کشور داشته باشیم.
خبرگزاری صدا و سیما:
در هفته‌های اخیر، موضوع سوء استفاده امریکایی‌ها از فضای ایجاد شده بعد از برجام و تلاش جدی برای نفوذ به داخل ایران مطرح شده است. رئیس‌جمهور امریکا دیشب صراحتاً اعلام کرده است که ما امیدواریم که با دسترسی پیدا کردن ایران به تعاملات بیشتر بازرگانی و تعامل با جهان و مبادله دانشجو و همچنین تغییر نسل مسئولان ایرانی بتوانیم ماهیت این رژیم را تغییر دهیم. به نظر می‌رسد موضوع نفوذ در فضای بعد از برجام در دستور کار جدی امریکایی‌هاست. چه برنامه‌ای برای مسدود کردن راه‌های نفوذ در طراحی جدید امریکایی‌ها دارید؟
رئیس‌جمهور:
اصل مسئله که باید حواسمان را جمع کنیم برای جلوگیری از نفوذ قدرت‌های بزرگ و مخصوصاً امریکا، این حرف کاملاً درست است. آنچه مقام معظم رهبری به آن اشاره کردند، به عنوان یک رهنمود ملی است و همه ما باید به آن توجه کنیم. ما باید شرایطی را خودمان ایجاد کنیم که جلوی این نفوذ‌ها را بگیریم و در برابر رخنه‌ها سد درست کنیم. هر قدر قدرت اقتصادی، قدرت تکنولوژیک، وحدت ملی، انسجام ملی و روابط دولت و ملت به عنوان سرمایه اجتماعی افزایش پیدا کند، احتمال نفوذ دشمن مرتب کم می‌شود. اگر در داخل کشور بین دولت، نظام و مردم اعتماد وجود نداشته باشد کاملاً راه را باز کرده‌اید و نه رخنه، بلکه اتوبان برای آنها باز کرده‌اید. اگر شما از لحاظ اقتصادی در یک شرایطی باشید که دائم نیازمند به بیرون باشید؛ نفت بفروشید و کالا وارد کنید جاده را برای رخنه آنها باز کرده‌اید. هر مقدار قدرت ملی را بالا ببریم و توسعه کشور بیشتر شود و تعامل ما با دنیا به ویژه با همسایگان، تعامل نزدیک‌تری شود، رخنه سیاسی، فرهنگی و امنیتی هر روز کمتر خواهد شد و این رسالت و وظیفه اصلی ما است. بعد از توافق برجام و شرایط پساتحریم، ممکن است بعضی‌ها بگویند که شرایط دیگر باز می‌شود و ما وارد ایران می‌شویم، سرمایه‌گذاری، تلاش و رفت و آمد می‌کنیم، بنابراین می‌توانیم بیشتر اثر و نفوذ بگذاریم.
ما باید کاری کنیم که نفوذ ایران در منطقه و جهان بیشتر شود. منظور از نفوذ دخالت نیست، نفوذ فکری، فرهنگی، اقتصادی و علمی است. اینکه ما الان در منطقه از لحاظ علم و فناوری اول هستیم، این به معنی قدرت ایران است. اینکه در بعضی از رشته‌های علمی ما هفتم و هشتم و نهم هستیم، در نانو، بیوتکنولوژی، هوا و فضا رده‌های ما در دنیا هفت تا ده است. یعنی تک رقمی است. خیلی مهم است و این قدرت علمی و فناوری ما را نشان می‌دهد. هر چه ملت ما آگاه‌تر شوند و هر چه روابط بین مردم صمیمی‌تر شود، بین اقوام و مذاهب، این سدی در برابر رخنه آنها می‌شود. باید حواسمان جمع باشد. کاملاً درست است و ما باید توجه داشته باشیم به نکته‌ای که مقام معظم رهبری مطرح کردند و ان‌شاءالله کشور ما همواره آن بنیان مرصوص را در برابر انواع تهدیدات بیگانگان داشته باشد.
از ابتدا برنامۀ ما بر همین مبنا بوده است. دستور کار دولت، اینکه در زمینه اقتصاد شما می‌بینید دنبال بازسازی اقتصاد هستیم و می‌خواهیم قدرت اقتصادی ایران را احیاء کنیم، اینکه می‌گوییم اخلاق در جامعه ما باید افزایش پیدا کند، انسجام بیشتر شود، روابط بین مردم قوی‌تر شود و سرمایه اجتماعی ارتقا یابد، اینها همه مبنایش این بوده و بر همین مبنا ادامه می‌دهیم.
خبرگزاری ایرنا:
با توجه به نزدیکی موعد انتخابات و اینکه عملکرد دولت در طول دو سال گذشته در زمینه فعالیت احزاب مثبت بوده است، مثل صدور مجوز برای احزاب و فعالیت مجدد خانه احزاب و تأمین امنیت اجتماعات آنها توصیه شما برای ادامه همین روند چیست؟
رئیس‌جمهور:
در کشوری هستیم که مبنای حکومت ما بر مبنای آرا است. رأی، پایه اصلی برای مشروعیت حقوقی و سیاسی در کشور ماست. همه مقامات مستقیم یا غیرمستقیم با رأی انتخاب می‌شوند.
وقتی آراء مردم، برای مدیریت کشور اساس و پایه است، چگونه می‌شود افکار مردم را هدایت کرد؟ چگونه می‌شود رقابت سالم ایجاد کرد؟ راهش ایجاد احزاب و تشکل‌ها سیاسی است. حتی انجمن‌های علمی و صنفی همه اینها تأثیرگذار هستند و مهم است. دولت از ابتدا برنامه‌اش بر این بوده اولاً از این نظر دولت فراجناحی بوده از ابتدا و حالا هم فراجناحی است. بنابراین اتهام به این دولت خیلی سخت است. حالا اگر دولت جناحی باشد زود می‌شود اتهام زد که همه فعالیت‌هایش بر مبنای تقویت این جناح علیه آن جناح است. ما که به هر دو جناح به معنی عام کلمه و به همه احزاب احترام می‌گذاریم. همه احزاب قانونی و تشکل‌های قانونی در کشور ما و در دولت ما هم این طور است که شما می‌بینید. در دولت ما افرادی که دور یک میز نشستیم، بعضی‌ها به آن جناح تمایل دارند و بعضی‌ها به این جناح تمایل دارند.
اساس دولت بر این است که رقابت‌های سالم را تشویق کند. مخصوصاً که کشور در آستانه یک انتخابات مهم هست. امسال دو انتخابات با هم انجام می‌گیرد؛ هم انتخابات خبرگان رهبری و هم انتخابات مجلس شورای اسلامی و این بسیار مهم است که مردم ما حضور داشته باشند و مشارکت کنند و کاری کنیم که رقابت‌ها بیشتر شود و حس کنند همه هستند.
یک مثال بزنم که ممکن است با واقعیت فاصله داشته باشد، ما هر موقع مثال می‌زنیم آن مثال اصل می‌شود! در حالی که مثال برای تقریب ذهن است.
شما اگر می‌خواهید بروید یک تلویزیون و یخچال بخرید وارد مغازه شوید، اگر یک نوع یخچال باشد، چقدر برای شما خسته‌کننده و دلگیر می‌شود. اگر دو نوع باشد راحت‌تر می‌توانید انتخاب کنید و اگر ده نوع یخچال با رنگ‌های متنوع باشد، خیلی فرق می‌کند. در واقع شما انتخاب می‌کنید. در این شرایط شما ممکن است همان را انتخاب بکنید که اگر همان یک نوع بود هم همان را انتخاب می‌کردید ولی حالا دارید انتخاب می‌کنید. انتخاباتی که ما می‌گوییم یعنی مردم بیایند در یک فضایی که چهره‌ها و افکار و نظرات مختلف همه را ببینند و انتخاب کنند و برگزینند. هر چه شما فضا را فراهم کنید برای حضور بیشتر احزاب و گروه‌ها، انتخاب قشنگ‌تر می‌شود و مردم با یک نشاط بیشتری در انتخابات شرکت می‌کنند و در نهایت بهانه‌هایی که دیگران علیه انتخابات ما گاهی دست می‌گیرند به غلط، آن بهانه‌ها هم از آنها گرفته می‌شود.
خبرگزاری ترند جمهوری آذربایجان:
در سال‌های اخیر همکاری‌های خوبی را با کشورهای حاشیه دریای خزر آغاز کرده‌اید، بعد از تحریم اولویت همکاری با کشورهای حاشیه دریای خزر به خصوص جمهوری آذربایجان در چه زمینه‌هایی خواهد بود؟
رئیس‌جمهور:
در طول دو سال گذشته تا قبل از اینکه به برجام برسیم، روابط‌مان با کشورهای حاشیه دریای خزر را توسعه دادیم. رئیس‌جمهوری ترکمنستان و قزاقستان و آذربایجان به ایران سفر کردند و ملاقات‌های زیادی با رئیس‌جمهوری روسیه داشتیم. ارتباطات بسیار خوبی برقرار کردیم و من تقریباً به همه کشورهای حاشیه دریای خزر سفر کردم و سفرهایی نیز در پیش است تا مقامات این کشورها به ایران بیایند. با آذربایجان ما همکاری‌های فراوانی می‌توانیم داشته باشیم و داریم. در زمینه اقتصادی و هم در زمینه فعالیت مشترکمان در دریای خزر می‌توانیم همکاری خوبی داشته باشیم. یک منطقه نفتی است که مذاکره می‌کنیم که با هم وارد این منطقه نفتی شویم و استفاده کنیم. برای منافع دو کشور روابطمان را خیلی نزدیک‌تر کردیم. آن تبلیغات نادرستی که گاهی در رسانه‌ها بود، الحمدلله فروکش کرده است. امروز یک اطمینانی بین دو دولت برای روابط بهتر وجود دارد. امیدواریم روابط بهتر بتواند به ارتقای امنیت در منطقه کمک کند و شاهد امنیت بیشتر در منطقه باشیم و استفاده بهتر از دریای خزر و مسئله محیط زیست که در دریای خزر بسیار اهمیت دارد و مهم است.
خبرگزاری اقتصادی موج:
دولت تدبیر و امید در خصوص توانمندی سازی بخش خصوصی داخلی و خارجی در استقبال از شرکت‌های خارجی برای بازار ایران کلاً در دوره پسا توافق و پسا تحریم چه تمهیداتی را در نظر گرفته است؟
رئیس‌جمهور:
یکی از برنامه‌هایی که دولت از آغاز داشت، واگذاری امور مردم به مردم و بخش خصوصی بود. ما حتی در بخش فرهنگی هم یک چنین اعتقادی داریم. باید به تدریج برخی از امور را به خود انجمن‌های تخصصی فرهنگی واگذار کنیم. مثلاً در نمایشگاه کتاب امسال در اداره نمایشگاه خود این انجمن‌ها فعال بودند. هر چقدر ما نقش‌آفرینی بخش خصوصی را گسترش و افزایش دهیم مخصوصاً در زمینه اقتصاد به نفع ماست. اقتصاد جایی است که بهترین‌ها، خصوصی‌ترین‌ها هستند. هر چه این خصوصی‌ به سمت عمومی بیاید کار سخت‌تر می‌شود و مسائل رانت و فساد پیش می‌آید و و وقتی کار را به بخش خصوصی می‌دهیم رقابت‌ها بهتر می‌شود.
در بسیاری از کشورهای منطقه که مسافرت کردم، فعالان کارآفرین کشورمان هم همراه ما آمدند. فرض کنید در آذربایجان، ترکمنستان و ترکیه و کشورهای دیگر، بخش خصوصی هم حضور پیدا کرد. روسای جمهور و بخش خصوصی آن کشورها هم آمدند و الان خیلی از گروه‌های بخش خصوصی کشورهای مختلف به ایران می‌آیند. امروز من به هر استانی که سفر می‌کنم یک جلسه با کارآفرینان آن استان دارم. اساس برنامه ما تشویق بخش خصوصی برای حضور بیشتر و کارآفرینان این بخش برای فعالیت بیشتر است. در پساتحریم شرایط آماده‌تر می‌شود، قبل از این دوره به این صورت بود که یک زمین بزرگی بود، زمین ممنوعه بود. دور آن را هم سیم خاردار کشیده بودند، نمی‌گذاشتند کسی در آن زمین برود. در پسا تحریم این زمین آماده می‌شود و این سیم خاردارها برداشته می‌شود و آماده برای فعالیت می‌شود.
بخش خصوصی وقتی می‌خواهد فعالیت کند وقتی سیستم بانکی نمی‌تواند فعال باشد، مشکل پیدا می‌کند. در صادرات و واردات وقتی کشتی نمی‌تواند در دریای ما به خاطر تحریم پهلو بگیرد و باید در کشور دیگری پهلو بگیرد و جنس دو مرتبه با لنج به کشورمان بیاد، هزینه‌ها بالا می‌رود، وقت تلف می‌شود و گاهی بعضی جنس‌ها در این جابه‌جایی‌ها فاسد شده و از بین رفته است.
شرایط برای فعالیت اقتصادی از جمله در بخش خصوصی آماده‌تر می‌شود. از همه کارآفرینان کشور برای فعالیت دعوت می‌کنیم. این تعبیر را بکنم که شاید تعبیر با اغراق هم نباشد، ما کار خودمان را کردیم. ما بنا بود شرایط را آماده کنیم و در پساتحریم این شرایط را آماده کرده‌ایم. حالا نوبت آنهاست که به میدان بیایند و فعال شوند و بهره آن هم برای کشور و ملت ما هم است و برای خود آنها هم است و برای همسایگان و برای دیگران نیز همین‌طور، ان‌شاءالله.
رادیو جوان:
دو سال از ریاست جمهوری شما می‌گذرد، آن زمانی که شما رای آوردید جوانان سهم بسزایی داشتند. به نظر شما چقدر امید و نشاط در این دو سال در بین جوانان برقرار شده است؟ به نظر شما در چه حوزه‌هایی توانستید رضایت جوان‌ها را به دست آوردید؟
رئیس‌جمهور:
اینکه امروز جوان‌های ما در دانشگاه‌ها فعال هستند و حضور دارند. هیچ‌وقت در کشور ما اینقدر دانشجو نداشتیم که بیش از چهار میلیون دانشجو در کشور فعال باشند. ما باید فضا و زمینه را برای حضور و فعالیت آنها آماده کنیم. فکر می‌کنم در خود محیط دانشگاه و محیط علمی، فضای بهتری را بوجود آوردیم. امروز دانشجویان ما در یک محیط آزادتر و بانشاط‌تری در دانشگاه‌ها فعال هستند. در زمینه هنر یک فضای بهتری بوجود آوردیم. در زمینه فناوری‌های نو، فضای بهتری در شرکت‌های دانش بنیان بوجود آوردیم. در زمینه سیاسی به خاطر اینکه کمک کردیم به فعالیت بهتر احزاب و فعالیت خانه احزاب حتماً آنها رضایتمندی بیشتری دارند و در زمینه هنر همین طور است.
امیدوارم تلاش‌های ما در بخش‌های مختلف برای جوان‌های ما قابل قبول باشد. البته در فضای پساتحریم زمینه بهتری برای فعالیت جوان‌های ما آماده می‌شود. بویژه در زمینه اشتغال که یک مشکل جوان‌های ما اشتغال است و ان‌شاءالله اشتغال که حل شود، مشکل ازدواج هم حل می‌شود، این دو حل شود، اعتیاد هم حل می‌شود. به هر حال آسیب‌های اجتماعی حل و فصل خواهد شد در صورتی که ما بتوانیم یک اشتغال خوب برای جامعه‌مان به وجود بیاوریم.
همه رسانه‌ها بار سنگینی برای ارتباط مردم با دولت و دولت و مردم بر دوش دارند. تلاش ما بر این است فضای مناسبی برای فعالیت رسانه‌ها ایجاد و از رسانه‌ها حمایت کنیم و ان‌شاء‌الله رسانه‌ها به فعالیت خودشان ادامه می‌دهند و فضای مناسب‌تری را برای فعالیت فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی در جامعه به وجود می‌آورند.

والسلام علیکم و رحمة الله و برکاته

92267
ارسال نظر

  1. مخاطبان و فرهیختگان گرامی؛ نظرات حاوی مطالب توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور منتشر نمی‌شود.