سخنرانی در نشست مشترک دولت و مجلس

سال 93 سالی سخت و مشکل/حساسیت اوضاع و شرایط موجود/کاهش شدید قیمت نفت/بروز و ظهور آثار مذاکرات در شش ماهه دوم سال/بازگشت برخی مشکلات به مسئله تحریم/رونق کشور، مستلزم تکنولوژی و سرمایه خارجی و افزایش صادرات غیر نفتی/مشکلات مربوط به مسائل سال‌های اخیر از جمله واردات بی‌رویه/مشکلات مربوط به ساختار اقتصادی کشور/کاهش تورم/لزوم همدلی و همزبانی دولت و مردم و مجلس برای حل مشکلات اساسی کشو/هدف دولت: تک رقمی شدن تورم تا پایان دولت یازدهم/خروج از رکود/ارائه قانون خروج از رکود به مجلس وانتظار تصویب و اجرای سریع آن/تعامل، تنها راه رسیدن به رونق اقتصادی و خروج از بحران‌ها/حرکت به سمت برد – برد در مذاکرات/ابرز رضایت از روند مذاکرات/حقوق هسته‌ای، یکی از حقوق ملت ایران/تشکر از مسئولین و مقامات جمهوری اسلامی/توافق موقت در ژنو/لغو برخی تحریم‌ها متعاقب توافق ژنو/نظارت افکار عمومی بر دنیا و امور آن/تقدیر و تمجید از دیپلمات‌ها، مذاکرات کنندگان و سیاست‌مداران ایرانی/نظارتِ شورای عالی امنیت ملی و شخص مقام معظم رهبری بر روند مذاکرات/دولت، نماینده مردم/آرای مردم، اساسی همه مسئول/لبخند مردم، یکی از معیارها و میزان الحراره‌ها در جامعه/ادامه مذاکرات تا توافق نهایی/توافق لوزان/تروریسم، مانع اصلی توسعه منطقه/لزوم تعامل در مسائل منطقه ‌ای

بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدلله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا و نبینا محمد و آله الطاهرین و صحبه المنتجبین

1

محضر نمایندگان‎، هیئت رئیسه و ریاست محترم مجلس شورای اسلامی‎ خوش آمد عرض می‎کنم. همیشه جلسة مشترک مجلس و دولت هم برای دولت‎، هم برای مجلس و هم برای مردم با خیر و برکت همراه و قرین بوده است. در آغاز سخن، سال جدید را خدمت شما تبریک عرض می‎کنم. ان‌شاءالله سال مبارکی برای همة ما و ملت عزیز ایران باشد. میلاد با سعادت حضرت صدیقة کبری فاطمه زهرا(س) را - که امسال متبرک به نام آن حضرت هم در آغاز سال و هم در پایان سال است - تبریک عرض می‎نمایم. ان‌شاءالله سال ما سراسر فاطمی خواهد بود.
همة نکاتی که ریاست محترم مجلس شورای اسلامی و عزیزان دیگر فرمودند، سخنان درستی بود. ما در شرایط بسیار حساسی قرار داریم. اولاً سالی که گذشت (سال 1393) سال سخت و مشکلی بود. اما در عین حال دولت توانست با همکاری مجلس و تمام ملت ایران و با رهنمودهای مقام معظم رهبری مشکلات سال را به پایان برساند. البته این بدان معنا نیست که پارسال سال سختی برای مردم ما نبود.‎ اما در عین حال با همة مشکلات توانستیم درآمد و مصارفی حدود 180 هزار میلیارد تومان داشته باشیم که رقم 32 هزار میلیارد تومان در بخش عمرانی با توجه به شرایط سال گذشته رقم قابل ملاحظه‎ای بود.
امسال، سال سخت‎تری خواهیم داشت، برای این‎که در سال گذشته بودجة نفت و رقمی که در آغاز سال بود، بشکه‌ای 107 و 108 دلار بود، اما در اواخر سال به 50 دلار رسید که در مجموع توانستیم سال را تمام کنیم. اما امسال از ابتدای سال نفت را با حدود 50 دلار تجربه می‎کنیم و نمی‎دانیم که تا پایان سال وضع ما چگونه خواهد بود. فعلاً نیز باید بر همین مبنا حرکت را ادامه بدهیم.
در بحث مذاکرات اگر مذاکرات به خوبی پیش برود‎، طرف مقابل ما زیاده‎خواهی نکند و ما بتوانیم در چارچوبی که مدنظر است‎، مذاکرات را به پیش ببریم و ان‌شاءالله به توافق برسیم، باز هم آثار آن در شش ماهة اول خیلی ظاهر نخواهد شد. خودبه‌خود آثار آن به شش ماهة دوم سال مربوط می‎شود. این را به این دلیل می‎گویم که هم مجلس و هم دولت باید حواسمان را جمع کنیم و به گونه‎ای کشور را اداره نماییم که بار جدیدی روی دوش دولت قرار نگیرد. تا ان‌شاءالله بتوانیم کشور را آن‎طور که خواست و رضای مردم هست و ان‌شاءالله رضای خداوند هم در آن خواهد بود، به پیش ببریم و اداره کنیم.

مشکلات اقتصادی
مشکلاتی که در کشور داریم، برخی مربوط به مسئلة تحریم می‎شود. به هر حال تحریم یک سری مشکلاتی را برای زندگی مردم‎ و دولت به همراه دارد. شما وقتی در فروش نفت محدودیت دارید، طبیعی است که در معاملات با کشورهای خارجی‎، در مسائل بانکی و ریالی و همة مسائل محدودیت دارید و این موضوع مشکلاتی را در بخش اقتصاد بر ما تحمیل می‎کند.
اگر بخواهیم کشور را به رونق برسانیم که مسئلة بسیار مهمی است‎، هم به سرمایة خارجی و هم به تکنولوژی نیاز داریم. زیرا ما تقریباً از رکود خارج شده‎ایم و باید به سمت رونق حرکت کنیم. البته همة سرمایة داخلی را هم باید بتوانیم جذب کنیم‎، اما این کافی نیست. ما باید اینها را وارد بکنیم. همان‎طور که باید صادرات غیرنفتی را افزایش بدهیم. چراکه از یک‎طرف سایة تحریم بر اقتصاد کشور بوده و هنوز هم هست. حالا اینکه به توافق برسیم و تحریم تمام بشود، مسئله بعدی است.
مسئلة دوم اینکه ما یک سری مشکلات داریم که به امسال مربوط نیست و متعلق به سال‎های اخیر است. به هر حال، شرایطی بوده که وضع درآمد نفتی ما خوب بوده و تولید ما در بسیاری از موارد به واردات بی رویه متکی شده است. حالا هم که صادرات نفت به دلایل و مشکلاتی که داریم کم شده و قیمت آن هم پایین آمده، باید بتوانیم این مشکلات را رفع کنیم. این مشکلی نیست که یک روزه و دو روزه حل بشود. ما داریم قدم به قدم جلو می‎رویم، اما تا رسیدن به مقصد هنوز راه طولانی در پیش داریم.
یک‎سری مشکلات هم مربوط به ساختار اقتصادی کشور است. اصلاً هم مربوط به سه سال و چهار سال و... نیست، از گذشته است. به هر حال اقتصاد ما دولتی و نفتی است که این ایراد و اشکال دارد و ما باید اینها را حل و فصل نماییم. اگر نتوانیم اینها را حل و فصل کنیم، مسائل و معضلات اقتصادی حل نمی‌شود.
موفقیت‌های دولت در بخش اقتصاد
به هر حال طی حدود بیست ماه که از فعالیت این دولت گذشته است، در بخش اقتصاد موفقیت‎هایی داشته‎ایم. در بحث تورم‎، توانستیم تورم را کاهش بدهیم و آن را به حدود 15 درصد برسانیم. اما از این به بعد (یعنی امسال) این حرکت بسیار سخت و کند خواهد شد؛ چراکه به هستة سخت کار رسیده است. شما می‎دانید، از این به بعد وقتی می‌خواهیم از تورم 15 درصد به 14 یا 13 درصد برسیم، کار بسیار سخت می‎شود. البته ما می‎خواهیم ادامه بدهیم و هدف این دولت هم همین است که تا پایان دولت یازدهم ان‌شاءالله به سمت یک رقمی‎ شدن تورم برویم. خداوند توفیق بدهد و مردم و مجلس هم کمک کند. اساساً این همدلی‎ها برای اینجاست. یعنی باید همه دست به دست هم بدهیم. دل‎ها‎، دست‎ها و زبان‌ها باید به همدیگر نزدیک بشود. «همدلی و همزبانی» برای این است که بتوانیم معضلات اصلی کشور را حل و فصل کنیم. اگر بخواهیم معضلات را حل و فصل بکنیم، دولت به تنهایی قادر نیست‎، مجلس هم به تنهایی قادر نیست‎، همه باید دست به دست هم بدهیم تا از این مشکلات عبور کنیم.
کشور در مسئله رونق در یک رکود عمیق بود. به هر حال در هشت فصل متوالی رشد منفی داشتیم. در سال 91 که 8/6‎- و در سال 92 هم 9/1- بود و در سال 1393 با سختی‎هایی که داشتیم از رکود خارج شدیم. البته آمار و ارقام دقیق آن و پیش‎بینی‎ها گفته شده و دوره‌های سه‎ماهه اعلام شده و باید دقیقاً محاسبه شود. مرکز آمار ایران و بانک مرکزی هم باید دقیقاً اعلام کنند که رشد ما در سال 93 چقدر بوده است؟ ولی به هر حال رشد داشته‎ایم. قاعدتاً رشد سال 93 ما بین 5/2 تا 3درصد بوده است.
اما در سال 94 کار ما خیلی سخت می‎شود. اولاً با سال 93 مقایسه می‎شود. در سال 93 این دوره‌های سه‎ماهه با سال 92 مقایسه می‎شد و رشد سریع‌تر بود. ولی الان با سال 93 مقایسه می‎شود. رشد هم به کندی حرکت خواهد کرد. البته تلاش ما این است که بتوانیم تا پایان سال رشد قابل ملاحظه‎ای داشته باشیم، اما در هر دو مورد کار ما سخت‎تر می‎شود، بنابراین در این مسیر باید با کمک یکدیگر گام‎ها را برداریم.
در این خصوص قانون خروج از رکود را در مرداد با دوفوریت تقدیم مجلس کردیم و خیلی دل‌مان می‎خواست در همان شهریور یا مهر به دست‎مان برسد‎، اما این اتفاق نیفتاد. البته مجلس سازوکار خودش را دارد و من نمی‎خواهم وارد این مباحث بشوم. اما به هرحال تا امروز به دست ما نرسیده است. اگر ایرادهای شورای نگهبان رفع بشود‎، به دست ما برسد‎، ابلاغ و اجرا بشود، زمان زیادی می‎گذرد. در حالی که ما نیاز داشتیم این لایحه خیلی سریع‎تر تصویب و اجرا بشود تا بتوانیم حرکت بکنیم. اما با این حال ما باز هم به مجلس نیاز داریم. به هر حال در بسیاری از امور مجلس باید به ما کمک کند تا بتوانیم از این شرایط خارج شویم و به یک رونق و اقتصاد مطلوب برسیم.
دولت تنها راه رسیدن به رونق اقتصادی و خروج از شرایط فعلی و حل مسائل منطقه و همچنین حل و فصل موضوع هسته‎ای را تعامل می‎داند. ما راه دومی نمی‎شناسیم؛ یعنی من نمی‎شناسم. در داخل هم همین طور است. در داخل هم باید با یکدیگر تعامل کنیم. اگر بنا باشد رودرروی همدیگر بایستیم، این تقابل در داخل ما را زمین می‎زند. ما باید در داخل با یکدیگر و در خارج با دنیا تعامل کنیم.
مذاکرات هسته‌ای
به ما گفته می‎شود به دنیا اعتماد نکنید. اینها آدم‎هایی نیستند که بتوان به آنها اعتماد کرد، به هر حال واقعیت دنیا همین است که می‎بینید. ما قادر نیستیم اول یک دنیای خوب خلق کنیم‎، بعد برویم با آن دنیای خوب تعامل کنیم. به هر حال دنیا دنیایی با این شرایط و این ویژگی‎هایی است که وجود دارد. البته ما باید حواسمان جمع باشد. شما وقتی یک خانه هم می‎خواهید بخرید حواستان را جمع می‎کنید‎، مشورت می‎کنید‎، از این و آن می‎پرسید. اگر می‎خواهید با یک کشور دوست هم قرارداد ببندید‎، فکر می‎کنید‎، چانه می‎زنید‎، بحث می‎کنید. اینها که طبیعی است. ما داریم با قدرت‎های جهان مذاکره می‎کنیم. در حال حاضر چون وسط کار هستیم من نمی‎خواهیم از مذاکره‎کنندگان تجلیل و تعریف بکنم. اما کار بسیار سنگین و پیچیده بوده و من تا امروز از روند مذاکرات - که گاهی اوقات به صورت ساعتی آن را دنبال می‎کنم و در این مدت تماماً نظارت و مراقبت کرده‌ام - راضی هستم. ما تا اینجا کار بسیار بزرگی را انجام داده‎ایم. منتها چون تمام نشده راجع به آنچه انجام گرفته و باید انجام بگیرد زود است که توصیف کنیم. ما وسط راه هستیم.
آنچه من از روز اول به مذاکره‎کنندگان و مردم گفتم و در سخنرانی هم گفته‎ام این بود که ما اگر به فکر برد – باخت باشیم‎، اشتباه کرده‎ایم و به مقصد نمی‎رسیم، چون اگر ما دنبال برد – باخت باشیم‎، طرف مقابل هم دنبال برد – باخت می‎رود و نتیجه باخت – باخت می‎شود. در واقع تمام مشکلات در این است که ما می‎گوییم کاری کنیم که کلاه سر طرف بگذاریم. البته مسئولین که این حرف را نمی‎زنند. حالا به فرض کلاه گذاشتیم، بعد طرف مقابل هم در جای دیگری جبران می‎کند. دنیا این طور نیست که شما بخواهید برد- باخت عمل کنید و همیشه برنده باشید و طرف شما بازنده باشد. ما باید به سمت برد – برد برویم. اتفاقاً برد – برد بسیار سخت است. برد – برد آن‎جایی است که شما باید یک گام به جلو بگذارید و نگاه کنید طرف مقابل در حال انجام چه کاری است. او هم باید همان‎قدر گام به جلو بگذارد تا در نقطة وسط به هم برسیم و در واقع به تفاهم و توافق برسیم. کاری که تا امروز انجام گرفته بر همین مبنا بوده است.
من البته در اینجا لازم می‎دانم از ریاست محترم مجلس شورای اسلامی‎، از ریاست محترم قوة قضائیه هم در شورای‎عالی امنیت ملی‎، هم در جلسات دیگری که داشتیم و انصافاً همراهی و کمک کردند و مشورت دادند‎، تشکر کنم. از مقام معظم رهبری باید تشکر بکنم. ما هر زمان‎ وقت و‎ جلسه در حضور ایشان خواستیم هیچ وقت دریغ نکردند و در این امر مهم به ما کمک و یاری کردند‎. البته این کار‎، کار بزرگی است و به کل ملت ایران مربوط می‎شود و ما باید منافع ملت ایران و خواست ملت ایران را مد نظر قرار دهیم.
ما فقط می‎گوییم حقوق هسته‎ای‎، بله، حقوق هسته‎ای که سر جای خودش درست است، اما فقط حقوق هسته‎ای نیست. اگر فقط حقوق هسته‎ای بود‎، سریع می‎شد موضوع را حل کرد. مردم در زمینة بانک و ارتباطات تجاری با دنیا هم حق دارند. مردم برای این‎که سرمایة خارجی در اینجا سرمایه‎گذاری بشود و زندگی‌شان رفاه پیدا کند هم حق دارند. مردم برای ورود تکنولوژی هم حق دارند. مردم برای این‎که اشتغال درست شود هم حق دارند. همة نکاتی که الان بیان شد درست است. ما برای احیای معادن چه می‎خواهیم؟ سرمایه و تکنولوژی می‎خواهیم. شما کاری را نام ببرید که بدون سرمایه و تکنولوژی قابل انجام باشد. هر کاری در هر بخش چه در آب و چه در محیط‎زیست و ... به سرمایه و تکنولوژی نیاز دارد. البته بعضی معتقدند سرمایه به خصوص سرمایة خارجی وقتی می‎آید‎، تکنولوژی را هم با خود به همراه می‎آورد. به هر حال ما نیاز داریم و این حق مردم است. تکنولوژی مدرن حق مردم است. سرمایه‎گذاری حق مردم است. رفاه حق مردم است. ما هم به یک حق به نام هسته‎ای چسبیده‎ایم و فقط دور آن می‎چرخیم. ما هزاران حق داریم که یکی از آن حقوق هم هسته‎ای است. بله باید برای آن بایستیم. برای یک حق کوچک‌مان هم باید بایستیم و ایستادگی کنیم تا به نتیجه برسیم.
ما دو گام بسیار بزرگ در زمینة هسته‎ای برداشته‎ایم. یک گام توافق موقت ژنو در اواخر سال 1392 بود که گام بسیار مهمی بود.
شما می‎گویید حواستان به طرف مقابل باشد. ما چطور گام موقت را برداشتیم؟ گام دائمی هم مشابه همین است. ما یکی را عمل کرده‎ایم. البته من قبول دارم این گام بلندتر و مهم‌تر است‎، ولی با این حال ما در توافق موقت یک گام برداشتیم. برخی از تحریم‎ها برداشته شد‎، ما هم اقداماتی کردیم. چطور عمل کردیم؟ در یک روز هم عمل کردیم. آژانس هم verified کرد؛ یعنی تأیید کرد و هم‌زمان با آن تحریم‎هایی که بنا بود لغو شود‎، لغو شد. ما این را یک‎بار تجربه کرده‌ایم. این‎که جدید نیست. ما قبلاً هم این کار را کرده‎ایم. این کار شدنی است. البته نمی‎خواهم بگویم که دنیا دیگر الان خیلی دنیای خوبی شده و در حال حاضر همه عادل و همه خداپرست و منصف شده‎اند! نه، دنیا همان دنیا است. اما این طور نیست که دنیا بگوید شما این کار را بکنید و بعد بگوید من انجام نمی‎دهم. اتفاقاً اگر این طور بشود آبرو و حیثیت طرف مقابل رفته است.
یک چیز در دنیا غیر از خدا و قانون وجود دارد و آن افکار عمومی است. افکار عمومی مانند وجدان عمومی است؛ یعنی افکار عمومی هم نوعی وجدان عمومی می‎باشد. چون در حال نظارت است. این‌طور نیست که شما بگویید امریکا یک قدرت بزرگ است و هر کاری می‎تواند بکند. نه‎، این طور نیست. این طور نیست که بگوییم اتحادیة اروپا یک قدرت بزرگ است و هر کاری می‎تواند انجام بدهد. افکار عمومی به صورت یک دادگاه در دنیا قضاوت و حکومت می‎کند. البته آنها دستگاه‎های تبلیغاتی دارند که روی افکار عمومی تأثیر می‎گذارند. این را منکر نیستم. اما ما قبلاً به چه صورتی اجرا کرده‎ایم. من می‎خواهم یک چیز بگویم. قدرت‎های خودمان را دست‎کم نگیریم. دیپلمات‎های خودمان را دست‎کم نگیریم. حقوقدان‎های خودمان را دست‎کم نگیریم. سیاستمدارهای خودمان را دست‎کم نگیریم. این طور نیست که طرف مقابل در مذاکره سر ما کلاه می‎گذارد. چنین قدرتی در دنیا وجود ندارد. مگر این‎که دولتی خود بخواهد تسلیم بشود. این دولت و این ملت اهل تسلیم نیست (حضار: احسنت). شما هم دیدید در این مدت این طور بوده و از این به بعد هم خواهید دید. به اضافة این‎که ما داریم مذاکراتی را پیش می‎بریم که در این مذاکرات شورای‎عالی امنیت ملی یک نوع نظارت و حضور دارد. شخص مقام معظم رهبری روی این مسئلة هسته‎ای مثل همة مسائل مهم کشور حساسیت دارند و نظارت می‎کنند.
دولت به هر حال خودش را صاحب حق نمی‎داند. این اعتقاد من و اعتقاد دولت است. بارها گفته‎ام: ما نمایندة مردم هستیم. ما از طرف مردم کار می‎کنیم. قدرت ما از ناحیة مردم است، حتی مشروعیت ما از ناحیة مردم است. خود مقام معظم رهبری در بیاناتشان فرموده‌اند: «همة مشروعیت‎ها بر مبنای آرای مردم است. ما کدام دستگاه را در کشور داریم که مبنای مشروعیت آن مردم نباشد. مبنای مشروعیت مجلس کجاست؟ آرای مردم. مبنای مشروعیت خبرگان کجاست؟ آرای مردم. مبنای مشروعیت رئیس‎جمهور کجاست؟‌ آرای مردم. همه‌اش آرای مردم است. ما که صاحب این کشور را مردم می‎دانیم. مردم مالک و صاحب کشور هستند. با رأی خودشان شما را به نماینده قرار داده‎اند تا قانون وضع کنید. رئیس‎جمهور را یک طور دیگر نماینده قرار داده‎اند تا وظایفی را که در قانون اساسی است عمل و اجرا کند. بنابراین ما خودمان را صاحب حق نمی‎دانیم تا این حق را ببخشیم یا نبخشیم. صاحب حق مردم هستند. مردم خودشان نظارت می‎کنند. یکی از معیارهای بزرگ در جامعة ما لبخند مردم است. هر وقت لبخند مردم را دیدید‎، بدانید ما موفق هستیم. هر وقت اخم و ناراحتی مردم را دیدید بدانید ما مشکل داریم. مردم ما مردم فهیمی هستند. مردم دانایی هستند.
البته ما در بحث هسته‎ای وسط راه هستیم. این راه تمام نشده است. اما دو گام بزرگ برداشته‌ایم. یک گام توافق موقت بود‎، یک گام هم در لوزان بود. ما یک گام به جلو برداشته‌ایم. البته به تعبیری که در حال حاضر در آن بیانیه آمده است، در پارامترها یک تفاهم شده است، یعنی بر معیارها و فرمول‎هایی توافق کرده‎ایم، اما تا توافق نهایی راه سختی پیش رو داریم. این راه سخت را هم باید ادامه بدهیم. ما در این راه سخت هم از نظرات مقام معظم رهبری استفاده خواهیم کرد. هم از نظرات مشاورینی که در طول این مدت با آنها مشورت کرده‎ایم استفاده می‎کنیم و هم از شورای‎عالی امنیت ملی استفاده می‎کنیم.
منطقه خاورمیانه
امید ما همیشه به خداوند است. الان هم امید ما به خداوند است. ان‌شاءالله خداوند به این ملت و ‎ دولتی که نمایندة مردم هستند کمک می‎کند. ان‌شاءالله کار را پیش می‎بریم و به نتیجه می‎رسیم. به اعتقاد من مسیر تعامل می‎تواند مشکل ما را حل بکند.
در مسائل منطقه‌ای هم پیچیدگی‎های فراوانی داریم. در منطقه بایستی کارهای زیادی انجام بگیرد. اما نهایت امر بازهم تعامل است. البته ما باید قدم‎هایی برداریم و شرایط را آماده بکنیم. وقتی شرایط آماده شد باز هم باید با منطقه تعامل کنیم. عده‎ای هستند که دعوای منطقه را طراحی کرده‎اند. این دعوای منطقه به ضرر همة ماست. ما ضرر می‎کنیم، تمام کشورهای منطقه هم ضرر می‎کنند. امروز متأسفانه مسلمان‎، مسلمان را می‎کشد؛ در یمن و عراق عده‎ای هم ادعای اسلام دارند. تروریست‎ها هم مدعی اسلام هستند، گرچه اخلاق‎، رفتارشان و اعتقاداتشان اصلاًً هیچ تناسبی با اسلام ندارد. این کشتاری که در حال انجام گرفتن است باعث شده توسعة منطقه متوقف شود و این به ضرر همه است. امروز ببینید در سوریه چقدر آواره هست. الان در یمن و عراق چقدر مردم آواره شده‎اند. این واقعاً برای ما قابل تحمل نیست.
ما باید در نهایت آن هم از طریق تعامل [مشکلات را] حل و فصل بکنیم. گرچه مشکلات فراوانی در قدم‎های اولیه داریم. متأسفانه در منطقه ظلم‎های فراوانی نسبت به مظلومین روا داشته می‎شود. قرار ما همیشه در جمهوری اسلامی ایران از روز اول این بوده و تا پایان هم این خواهد بود که: کونا للظالم خصماً و للمظلوم عونا ؛ ان‌شاءالله.
والسلام علیکم و رحمة الله و برکاته

سالن شهید بهشتی نهاد ریاست جمهوری

91986
ارسال نظر

  1. مخاطبان و فرهیختگان گرامی؛ نظرات حاوی مطالب توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور منتشر نمی‌شود.