سخنرانی در سمینار بین المللی محیط زیست، دین و فرهنگ

اعتقادات دینی پایداری تأثیرگذار برای حرکت جامعه به سمت اهداف بلند انسانی/ اهتمام به امر محیط زیست به عنوان یک وظیفه انسانی، دینی، اجتماعی و فرهنگی/ بیشتر شدن جمعیت زمین اولین فشار بر طبیعت/ روی آوردن بشر به صنعت و مضاعف شدن بار طبیعت/ دستیابی بشر به سوخت‌های فسیلی ، باری سنگین بر روی کره خاکی/ جنگ‌های اول و دوم/ استفاده از صلاح های شیمیایی و اتمی / توسعه همه جانبه و پایدار/ کره خاکی، اساس وجود انسان/ دیدگاه دینی و مذهبی در مورد طبیعت و محیط زیست/ بهره‌گیری از فرهنگ و ایمان و دین و انگیزه‌های معنوی برای حل مشکلات محیط زیست/ ممکن نبودن توسعه پایدار بدون صلح و اعتدال/ پاسخ سخت و دشوار طبیعت هوشمند و صبور/ انتقام هوشمندانه ،به موقع و سخت طبیعت/ ضرورت همزیستی مسالمت آمیز با طبیعت/ نگهداری و حراست از طبیعت با وحدت و همفکری و تلاش/ همه از زمین و مسئول و موظف برای آبادانی آن/ افتخار به سرزمین منادی خاور میانه عاری از سلاح هسته‌ای گفتگوی تهران‌ها، و جهان عاری ازخشونت و ترور و افراطی‌گری/اعتدال و میانه‌روی ، ندای بلند ایران برای جهانیان/ حل مهمترین و پیچیده‌ترین معضل حقوقی سیاسی جهان توسط ایران / ایران، سرزمین هم‌زیستی مسالمت‌آمیز پیروان همه ادیان/ اهتمام دولت یازدهم به مسئله محیط زیست علی رغم همه مشکلات / آغاز به کار دولت با مسئله محیط زیست/ لبخندهای دولت به احیای زاینده رود ، تلاطم‌های هامون ، و حذف ریزگردها/ جمع آوری خودرو های فرسوده / گاز سوزکردن نیروگاه‌ها/ قرار دادن بنزین یورو چهار در اختیار خودروها/ مقابله با ریزگردها/ حرکت فرهنگی برای دستیابی به محیط زیست سالم/ آموزش نحوه زیست در کره خاکی از دوره دبستان/ رسالت آموزش پرورش و علمای دینی و مذهبی در زمینه حفظ محیط زیست/ محیط زیست، عاملی برای وحدت ادیان/ لبیک ایران به ندای مظلوم مردم عراق و سوریه/ ایران پرچمدار مبارزه با تروریسم/ اعتدال، تضمین کننده زندگی راحت و همراه با سعادت انسان/

بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدلله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا و نبینا محمد و آله الطیبین الطاهرین و صحبه المنتجبین
هوالذی انشأکم من الارض و استعمرکم فیها


بسیار خوشحال و خرسندم که دومین سمینار محیط زیست، ادیان و فرهنگ در تهران تشکیل شده است. به همة میهمانان داخلی و خارجی به ویژه نمایندة دبیر کل و محیط زیست سازمان ملل متحد و همچنین یونسکو خیر مقدم عرض می‌کنم.
اعتقادات دینی به عنوان پایه و انگیزة مهم فرهنگی در زمینة معروف‌ها و نیکی‌ها می‌تواند پایه‌ای تأثیرگذار در حرکت جامعه به سمت اهداف بلند انسانی باشد.
محیط زیست به عنوان هدفی که اگر بشر نتواند از آن حراست کند، زندگی همه انسان‌ها در معرض خطر قرار گرفته و به عنوان یک وظیفة مهم انسانی، اجتماعی، دینی و فرهنگی برای همة ما مطرح است.
آسیب‌های محیط زیست
آن روزی که بشر با جمعیت بیشتر انسان‌ها در روی کرة خاکی متوجه شد، به عنوان قدرتی جدید از فعالیت جدید بشر روی کرة زمین نام برده می‌شد، اما ازدیاد جمعیت، نیاز به غذا و مسکن بیشتر و شرایط لازم برای زندگی داشت و بنابراین بیشتر شدن جمعیت روی کرة خاکی اولین فشار بر طبیعت بود.
آنگاه که بشر توانست به صنعت دست یابد، آغازش این‌چنین بود که باری را از روی دوش کرة خاکی با اندیشه، علم و فکرش برداشته است، دیگر نیاز نیست از طبیعت استفادة بیشتر کند، بلکه این فکر، اندیشه و نوآوری است که جای بخشی از منابع طبیعت را می‌گیرد، اما با گذشت زمان همین صنعت بار را بر دوش طبیعت بیشتر و بیشتر کرد و حتی به جنگ طبیعت و سلامت محیط زیست برخاست.
آنگاه که بشر به سوخت‌های فسیلی و نفت دست یافت ظاهرش این بود که این آغازی است که بار را از دوش طبیعت برمی‌دارد و دیگر نه نیازی به بریدن درخت جنگل است و نه تبدیل آن به زغال و نفت و گاز است که حرارت مورد نیاز را تأمین می‌کند، اما با گذشت زمان همین سوخت فسیلی به بار سنگینی بر دوش کرة خاکی تبدیل شد.
قرن‌های 17، 18، 19 و مخصوصاً قرن 20 بیشترین بار سنگین بشر بر کرة خاکی و طبیعت بود. این را بر جنگ‌هایی که در کرة خاکی به وجود آمد اضافه کنیم که فجیع‌ترین آن در قرن بیستم جنگ‌های جهانی اول و دوم بود که باعث نابودی حرث و نسل شد: و اذا تولی سعی فی الارض لیفسد فیها و یهلک الحرث و نسل والله لا یحب الفساد ، آن فساد و طغیانی که می‌تواند هم زیبایی‌های طبیعت و هم انسان را منهدم و نابود کند، به تعبیر قرآن بر حیوانات و بر همه موجودات زندة طبیعت هم تسری یابد و آن را به فساد بکشاند. از آن بدتر در جنگ‌های جهانی اول و دوم از دو سلاح مخرب شیمیایی و سپس اتمی استفاده شد که علاوه بر نابودی صدها هزار انسان بزرگ‌ترین خطر برای سلامت محیط زیست بود. همه اینها در کنار هم قرار گرفت و روشن شد علم دستیابی به منابع جدید به تنهایی بدون آنکه برنامه‌ریزی صحیح برای حفظ محیط زیست باشد، می‌شود توسعة ناپایدار و این توسعه نمی‌تواند ادامه یابد.
محیط زیست از دیدگاه، دینی و مذهبی
توسعه‌ای پایدار است که در کنار حرکت جهت صنعتی شدن و استفاده از منابع متعدد انسان در برابر کرة خاکی احساس مسئولیت کند. از دیدگاه مذهبی ما از کرة خاکی هستیم، منها خلقناکم و فیها نعیدکم و منها نخرجکم تارة اخری ، ما از خاکیم. دید مذهبی به ما می‌گوید ما مدیون کرة خاکی هستیم نه آنکه فقط در این کرة خاکی زندگی کنیم و از نعمات این کرة خاکی استفاده کنیم. اساس وجود ما از کرة خاکی است؛ پس ما در برابر زمین موجود مدیونی هستیم که باید دین خود را به این مام انسان‌ها ادا کنیم و در برابر نعمت‌های بیکران الهی سر تواضع فرود آوریم.
دیدگاه دینی و مذهبی به ما می‌گوید همه حیوانات، نباتات و سراسر کرة خاکی و آثار سایر کرات، نعمت‌های الهی هستند که در برابر این نعمت‌ها باید شکر گزار باشیم. اینجا نقطه‌ای است که همه ادیان الهی در یک نقطه متمرکز می‌شوند. اسلام، مسیحیت، یهود، زرتشتی و هندوئیسم و سایر ادیان در سراسر جهان بر این نقطه به عنوان نظر واحد نگاه می‌کنند که ما در برابر دینمان، اعتقادمان، خدایمان، زمین و نعمت‌های آن مسئولیت داریم. مگر می‌توانیم در یک‌ مسئله بسیار مهمی مثل محیط‌زیست بدون اتکا و بهره‌گیری از فرهنگ، ایمان، دین و انگیزه‌های معنوی این مشکل را به حل و فصل برسانیم و بتوانیم به وظایف بسیار سنگین خود در برای محیط زیست عمل کنیم؟
البته اگر می‌خواهیم در کرة خاکی توسعه پایدار داشته باشیم، این توسعه بدون صلح و اعتدال امکان‌پذیر نیست و صلح نیز بدون توسعه پایدار امکان‌پذیر نخواهد بود. ما باید با افراط، خشونت، جنگ و تروریسم مقابله کنیم و هم باید در برابر تخریب محیط زیست ایستادگی کنیم و این دو در کنار هم هستند.
جهان ما باید عاری از خشونت و افراط و سوء استفاده از نعمت‌های طبیعی باشد؛ جهان ما باید عاری از افراط در رفتار انسان در برابر انسان باشد. جهان ما باید عاری از افراط در رفتار با طبیعت باشد.
طبیعت هم هوشمند است و هم پاسخ آن بسیار سخت است. البته طبیعت بسیار صبور است. سال‌ها صبوری می‌کند، اما اگر ببیند ظلم بر او ادامه می‌یابد به سختی انتقام می‌گیرد. کسانی که در معبر مسیل‌ها و رودخانه‌ها خانه می‌سازند و در برابر طبیعت ایستادگی می‌کنند، پس از چند سال سیلی مهیب خواهد آمد و خانه و صاحب خانه را خواهد برد که این انتقام طبیعت است.
طبیعت با هوشمندی، به موقع و بسیار سخت انتقام می‌گیرد. اگر تالاب‌ها و دریاچه‌ها را خشک کردیم به سختی از ما انتقام می‌گیرد. زمین شوره زاری می‌شود که با یک طوفان میلیون‌ها هکتار زمین مزروعی را نابود می‌کند و از بین می‌برد. اگر جنگل‌ها و مراتع را نابود کردیم به سختی از ما انتقام می‌گیرد و با سیلی سرسخت زندگی ما را در معرض خطر قرار می‌دهد. اگر بی حساب و کتاب از آب‌های زیر زمینی استفاده کردیم، آنچنان زمین را شور کرده‌ایم که دیگر کشت و کار و محصول از آن زمین برخاسته نخواهد شد.
پس ما باید همزیستی مسالمت‌آمیز با طبیعت داشته باشیم و با طبیعت مقابله نکنیم که حتماً شکست خواهیم خورد. چون قوانین طبیعت قانون خداست، ولن تجد لسنه الله تبدیلا ، قانون خدا تغییر نمی‌کند و اگر ما به جنگ با قانون خدا برخاستیم این ما هستیم که شکست خواهیم خورد. پس امروز رسالت و وظیفة همه ماست که در برابر این وظیفة مهم شانه‌هایمان را زیر بار مسئولیت اقلیم منطقه‌ای و جهانی‌مان بگذاریم.
خوشحالیم در روزی این سمینار در تهران برگزار شد که در نیویورک سند مهم اقلیم در حال امضاست؛ خوشحالیم این سمینار در روزی برگزار شده که توجه جهانیان به مسئله محیط زیست است.
امیدوارم پیام امروز از تهران در کنار پیامی که امروز از نیویورک و دیروز از پاریس شنیده شد، این پیام قدرتمند جهانی را به همه بدهد که با وحدت، اتحاد، همفکری و تلاش و کوشش پیگیر همگانی می‌توانیم به این هدف مهم و بلند دست یابیم. اگر در این زمینه فعالیت نکنیم کرة خاکی دچار شرایطی خواهد شد که شاید زیست انسان‌ها مشکل یا حتی ناممکن گردد. پس برای حیات زندگی و ادای وظیفة خودمان در برابر مام انسان‌ها و کرة خاکی باید به وظیفة خود عمل کنیم.
همه ادیان الهی این پیام را برای بشریت دارند که طبیعت برای شماست، اما شما باید از این طبیعت با برنامه صحیح استفاده کنید، هوالذی انشأکم من الارض و استعمرکم فیها ، شما از زمین هستید، اما وظیفة آبادانی زمین را هم بر عهده دارید، همان چیزی که امیرالمؤمنین پیشوای بزرگ مسلمان ها می‌وید: شما در برابر بهائم و بقای در برابر حیوانات و کرة خاکی هم مسئول هستید و باید به مسئولیت خودتان عمل کنید.
من بسیار خوشحالم که از ایران و تهرانی سخن می‌گویم که ندای برنامه خاورمیانة عاری از سلاح هسته‌ای، از آن به گوش منطقه و جهانیان رسید. من مفتخرم از کشوری حرف می‌زنم که ندای گفتگوی تمدن‌ها از این سرزمین به پا خاست.
من خوشحالم از سرزمینی حرف می‌زنم که محیط زیست، فرهنگ و ادیان و تعامل بین فرهنگی و توسعه پایدار سال‌ها پیش در سال 2001 از تهران آغاز شد. من خوشحالم از تهرانی سخن می‌گویم که ندای جهان عاری از خشونت و افراطی گری از این سرزمین به پا خاست و در مجمع عمومی سازمان ملل متحد به تصویب رسید.
من مفتخرم از ایرانی سخن می‌گویم که ندای بلندش برای جهانیان اعتدال و میانه روی است و به دنیا می‌گوید راه نجات ما این است که راه میانه و به دور از افراط را، چه در برابر همنوعان خودمان و چه در برابر طبیعت، برگزینیم و انتخاب کنیم. من خوشحالم از سرزمینی سخن می‌گویم که توانست مهم‌ترین و پیچیده‌ترین معضل حقوقی، سیاسی، فنی و بین المللی سال‌های اخیر را با گفتگو با شش قدرت جهانی 5+1 و کنار میز مذاکره با منطق و استدلال حل کند. من خوشحالم از سرزمینی سخن می‌گویم که دویست سال است به هیچ کشوری تجاوز نکرده و آنگاه که مورد تجاوز قرار گرفت با شجاعت و قدرت از کشور و ملتش دفاع کرد و پیروز شد.
اینجا سرزمین ایران سرزمین همزیستی مسالمت آمیز است که قرن‌ها و قرن‌ها ادیان و اقوام مختلف در این سرزمین با صلح، صفا و برادری در کنار هم زیستند و امروز نیز همین راه همزیستی را ادامه می‌دهد.
دولت یازدهم ، دولت محیط زیست
دولت یازدهم از آغاز فعالیتش علی رغم همه مشکلات سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی که پیش پای او بود و علی رغم اینکه ناامنی در کشورهای اطرافش ذهنش را به ثبات منطقه مشغول کرده بود، مسئله مهم محیط زیست را از یاد نبرد و شاید تعجب کنید که اولین دستور دولت یازدهم در روز اول تشکیل این دولت احیای دریاچة ارومیه بود.
این دولت کار خود را از محیط زیست آغاز کرد و لبخندش زمانی بود که زاینده رود را احیا شده دید و خوشحالی این دولت روزی بود که بار دیگر دریاچة هامون را پر تلاطم دید. این دولت زمانی خوشحال بود که دید در زمینة آلودگی هوا و ریزگردها اولین قدم‌های مؤثر را برداشته. دولت یازدهم به حق دولت محیط زیست است، گرچه مسئله محیط-زیست مسئله کوتاه مدت نیست و همه باید در بلند مدت برای حل این معضلات برنامه‌ریزی و عمل کنیم و ان شاء الله موفق خواهیم شد و امسال هم جزو اولین برنامه‌هایی که بعد از نوروز در دولت تصویب شد، جمع‌آوری خودروهای فرسوده بود که یکی از عواملی است که آلودگی هوا را در شهرهای بزرگ سبب شده است و این کار آغاز شده.
در سال گذشته هم تلاش دولت ادامه یافت برای اینکه سوخت بسیاری از نیروگاه‌هایی که با نفت و گاز و مازوت اداره می‌شدند تبدیل به گاز شود و این کار در بخش بزرگی از نیروگاه‌ها انجام شد، به خاطر اینکه منابع گازی در طول این یکی دو سال اخیر هر روز بحمدالله اضافه شده و امسال هم فازهای جدیدی در پارس جنوبی افتتاح خواهد شد.
در زمینة بنزین دولت تلاش کرد تا بنزین یورو چهار را حداقل در شهرهای بزرگ در اختیار خودروها قرار دهد تا از آلودگی‌ها کاسته شود. برنامه وسیعی راجع به مقابله با ریزگردها در حال انجام است، گرچه در این زمینه همکاری کشورهای همسایه ما بسیار اهمیت دارد.
اگر می‌خواهیم به محیط زیست سالم دست یابیم تردید نکنیم که یکی از عوامل مهم و مؤثر حرکت فرهنگی در جامعه خواهد بود. ما باید نحوة زیست در این کرة خاکی را از دبستان به فرزندانان بیاموزیم. آموزش و پرورش و رسانه‌های عمومی رسالت بسیار سنگینی در این زمینه بر دوش دارند و مبلغان دینی و مذهبی می‌توانند در همه تریبون‌ها و منبرها مردم را دعوت کنند تا به وظیفة خود در زمینة هوا، خاک و آب و این اقلیم عمل کنند و جلوی آلودگی‌ها را بگیرند.
ادیان علی رغم اینکه قدرت بزرگی در تأثیرگذاری در نفوس جامعه دارند، متأسفانه آنچنان که باید در دهه‌های گذشته در این زمینه فعالیت نکرده‌اند. محیط زیست می‌تواند عاملی برای وحدت ادیان نیز باشد. وحدت ادیان مختلف آسمانی از طریق دستور کارهای مشترک بهتر امکان‌پذیر است تا در مباحث ذهنی خشک. اگر کارکرد گروهی ادیان را در کنار همدیگر دست به دست هم دهیم بهتر می‌توانیم به وحدت و اتحاد دست یابیم که یکی از آن زمینه‌ها مسئله محیط زیست، صلح جهانی، مقابله با افراط، خشونت و تروریسم است.
من خوشحالم که در اینجا بگویم آن روزی که تروریست ها برای سقوط بغداد تلاش می‌کردند، این ایران بود که قبل از همه به ندای مظلوم مردم عراق پاسخ مثبت داد؛ آن روزی که دمشق در حال سقوط بود، ایران بود که به ندای مظلوم مردم سوریه پاسخ مثبت داد. اگر ایران نبود داعش عملاً تحقق پیدا می‌کرد؛ داعش یعنی دولت عراق و شام. آنها هم بر دمشق و هم بر بغداد پیروز می‌شدند و امروز ما با یک گروهک تروریستی مواجه نبودیم؛ منطقه و جهان ما با دو کشور و دو دولتی که توسط تروریست‌ها اداره می‌شد مواجه بود؛ آن وقت پاریس، بلژیک و نیویورک چه می‌کرد؟ آنهایی که قدر مجاهدت‌های این مردم و ایران را نمی‌دانند کمی دقت کنند و ببینند در شعار، ایران پرچمدار Wave، جهان عاری از خشونت و افراطی‌گری، بود و در مقام عمل هم ایران سردمدار و پرچمدار مبارزه با تروریسم بود.
اگر می‌خواهیم زندگی راحتی داشته باشیم و سعادت ما در این جهان تضمین شود راهی جز اعتدال نداریم. در رفتار بین انسان‌ها اعتدال، دوری از افراط و خشونت و در رفتار با طبیعت نیز اعتدال، دوری از خودخواهی و رفتار افراط‌گرانه در برابر طبیعت.
به امید آنکه همه ما بتوانیم در همه وظایف مهم اجتماعی‌مان و از جمله در زمینه حفظ محیط زیست به وظایفمان عمل کنیم و ادیان آسمانی و صاحبان فرهنگ به رسالت و وظیفة بزرگی که دارند عامل باشند؛ ان‌شاء‌الله.

والسلام علیکم و رحمة الله و برکاته

92337
ارسال نظر

  1. مخاطبان و فرهیختگان گرامی؛ نظرات حاوی مطالب توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور منتشر نمی‌شود.