سخنرانی در دیدار با مدیران و مجریان ارشد رسانه‌های بین‌المللی (نیویورک)

شرایط متفاوت امسال نسبت به سال گذشته / مسائل منطقه / سوریه / عراق / بحرین / یمن / توقعات و انتظارات از رسانه‌ها / پیگیری زندانیان در ایران و امریکا / موافقت با کمک هر دو دولت به تسریع در امر آزادسازی زندانیان / «تبادل» واژه‌ای نامناسب / وعدة رئیس جمهور مبنی بر کمک برای آزادی زندانیان / پیگیری رئیس جمهور / مسئله زندانیان مربوط به قوه قضاییه / روابط ایران و سوریه / نادرستی اتصال ایران با رژیم بشار اسد / لزوم ایجاد تغییراتی در حکومت و قانون اساسی / غیرممکن بودن استمرار حکومت با شرایط گذشته / ظهور اپوزیسیون و گروه‌های روریستی در سوریه / تروریسم، مهم‌ترین مسئله سوریه / کشتار مردم، حضور تروریست‌ها و تخریب خانه‌ها در سوریه / طرح ایران در مورد سوریه / مخالفت امریکایی ها با حضور ایران در فرایند سوریه / مسئله هسته ای یک آزمایش بزرگ در مسائل بین ایران و امریکا / ایجاد فضای اعتماد، مهم‌تر از مذاکرات هسته‌ای / حل مسئله هسته‌ای مقدمه مذاکره در مورد موضوع ایران و امریکا / ضرورت اندیشیدن در مورد منافع مشترک ایران و امریکا / ضرورت آماده‌سازی افکار عمومی ایران و امریکا / نظرات متفاوت و گاهی تند در ایران در مورد امریکا / اظهارنظرهای خنده‌دار برخی نمایندگان امریکا در مورد ایران / وعدة انتخاباتی رئیس جمهور مبنی بر کاهش کنش و تخاصم با کشورهای متخاصم / احترام مردم ایران به مردم امریکا / مفهوم شعار «مرگ بر امریکا» / لزوم تغییر فضای تخاصم ایران و امریکا / مرگ بر امریکا به معنای اعلام مخالفت با سیاستمداران امریکا / تلاش برای دستیابی به یک منفعت مشترک بین ایران و امریکا / مسئله ملاقات با اوباما در سفر امریکا / برنامه ریزی برای حل و فصل مشکلات مهم‌تر از ملاقات و دست دادن و ... / ممنوع التصویری آقای خاتمی از سوی قوه قضاییه / لزوم همراهی و هماهنگی قوه قضائیه با دستگاه اجرایی برای رفع حصر / حصر آقایان موسوی و کروبی / پیگیری محدودیت‌های ایجاد شده برای آقای خاتمی / تفاوت رابطه ایران و امریکا در دو سال گذشته نسبت به قبل / حل مسائل ایران و امریکا مستلزم حل اختلافات اصلی و ریشه‌دار بین دو کشور / تنویر افکار عمومی ایران و امریکا درخصوص روابط دو کشور / نقش رسانه‌ها در اجماع افکار عمومی ایران و امریکا / ضرورت اجماع افکار عمومی در ایران و امریکا / رایزنی با روسیه درخصوص مبارزه با داعش و گروه‌های تروریستی / فعالیت گستردة روسیه در مبارزه با گروه‌های تروریستی و داعش / رابطه دیرینة روسیه و سوریه / روابط ایران و عربستان / بی‌کفایتی حکومت جدید عربستان از دید افکار عمومی / مخالفت با تضعیف حکومت مرکزی سوریه / مبارزه با گروه‌های تروریستی، خروج گروه‌های تروریستی از سوریه / اهداف مشترک ایران و روسیه درخصوص سوریه / آمادگی برای مذاکره با مقامات عربستان / ایجاد صلح ثبات در سوریه / استعدادهای فراوان ایران برای سرمایه‌گذاری / اقتصاد ایران در پسا تحریم / استفاده اسد از بمب‌های بشکه‌ای علیه مردم / مخالفان و موافقان برجام در ایران و امریکا / زمان اجرای برجام / کمک ایران به مردم عراق برای مقابله با تروریست‌ها / اجرای برجام مقدمه حل و فصل دیگر مسائل بین ایران و امریکا / حمایت برخی سنی‌ها از داعش / ثبات عراق مستلزم حضور سنی و شیعه و کرد و ... / وضعیت / اینترنت و فضای مجازی / اجرای برجام مقدمه‌ای برای دیگر فعالیت‌ها / چشم انداز برجام

بسم الله الرحمن الرحیم.

خوشحالم که امسال هم فرصتی برای ما بود تا در خدمت شما مروری کنیم بر حوادث و تحولات جهانی، منطقه خاورمیانه و نکاتی که مورد علاقه جلسه برای گفتگو است.

شرایط امسال کمی با پارسال که با هم صحبت می‌کردیم متفاوت است. در سال گذشته بخشی از بحث ما این بود که مذاکرات ایران با 1+5 آیا به ثمر می‌نشیند؟ آیا این مذاکرات می‌تواند یک مسئله مهم بین‌المللی را حل و فصل کند؟ آیا اختلاف نظرهای دو طرف به‌گونه‌ای است که نظرات به یکدیگر نزدیک شود و در نهایت به یک توافق نهایی در مسئله مهم هسته‌ای برسیم یا خیر؟ اما امسال از یک مرحله عبور کردیم و اگر سؤال و بحثی باشد برای مرحله بعد است که آیا حتماً این توافق اجرایی خواهد شد؟ آیا این توافق به خوبی می‌تواند راه خود را ادامه دهد؟ آیا در ایران یا در کشورهای 1+5 و از جمله امریکا موانعی برای ادامه این راه وجود خواهد داشت یا خیر؟ و اگر همه چیز خوب پیش برود و بر وفق مراد باشد، آیا این توافق می‌تواند زمینه‌ای برای توافقات دیگر و برای حل اختلاف در مسائل دیگر باشد یا خیر؟

پس فضای بحث ما در این زمینه کمی با پارسال متفاوت است و می‌توانیم در این زمینه گفتگو کنیم که راه چگونه ادامه پیدا می‌کند و آیا از این راه می‌توانیم برای موارد و مسائل دیگر الگوبرداری کنیم یا خیر؟

موضوع دوم مسائل منطقه ماست. در مسائل منطقۀ ما، در بعضی از موارد مقداری اوضاع بهتر است، در برخی از موارد اوضاع مثل پارسال است و در برخی موارد بدتر است. من می‌توانم بگویم اوضاع عراق امسال نسبت به سال گذشته بهتر است ولو اینکه برای موفقیت مردم عراق و ارتش عراق برای همه اهدافش هنوز قدم‌های مهمی باقی مانده. اوضاع در سوریه با پارسال خیلی متفاوت نیست و شرایط تقریباً همان شرایط پارسال است. ممکن است کسی بگوید حکومت مرکزی دمشق تا حدی از پارسال قدرتمندتر شده، اما شرایط تقریباً مشابه است جز اینکه امسال موضوع آوارگان موضوع جدیدی است که سال گذشته به این صورت نمود نداشت؛ آوارگانی که از منطقه به ناچار کوچ می‌کنند‌ و به سمت کشورهای اروپایی حرکت می‌کنند موضوع و شرایط جدیدی را پیش آورده است.

وضع بحرین نسبت به پارسال متفاوت است. وضع بدتر شده، حملات خارجی به مردم یمن از طرف برخی از کشورهای منطقه به ویژه عربستان سعودی و شرایطی که امروز در یمن است از لحاظ مسائل انسانی بسیار بسیار غیرقابل تحمل است و باید فکر عاجلی از لحاظ انسانی برای مردم یمن کرد.

در سایر مسائل منطقه ما شبیه آنچه در فلسطین، لبنان، عراق، افغانستان و پاکستان مشاهده می‌کنیم تقریباً شرایط مشابه آن چیزی است که سال گذشته با تفاوت‌هایی کم و بیش مشاهده می‌کردیم.

همیشه انتظار ما از رسانه‌ها این است که به سیاستمداران کمک کنند برای اینکه سیاستمداران بتوانند در مسیری هموارتر و هماهنگ‌تر با مردم به اهدافی دست پیدا کنند که آن اهداف به نفع همه باشد، چون نفع یکجانبه و ضرر یکجانبه که بخواهیم یک طرف همه منفعت‌ها را ببرد و یک طرف همه ضررها را متحمل شود، امکان‌پذیر نیست؛ تا حدی هم رسانه‌ها و تمام مدیاهایی که می‌توانند افکار مردم را هدایت کنند نباید بدبینی‌ها را در جامعه بیشتر و مردم را نگران کنند. البته من نمی‌خواهم بگویم خوش بینی غیر واقع‌بینانه هم در جامعه تزریق بشود. خوش‌بینی‌ها هم باید با واقعیت‌ها منطبق باشد، اما بدبینی نمی‌تواند به هیچ طرف کمک کند برای اهداف مهمی که ما پیش رو داریم.

امیدوارم در فرصت امروز بتوانیم از نظرات شما یا احیاناً سؤالات شما استفاده و بهره برداری کنیم. متشکرم.

روزنامه واشنگتن پست:

شما دربارۀ توجه کردن به مطالب دیگری فراتر از پرونده هسته‌ایصحبت کردید، مطلب دیگر امریکایی‌ها هستند که در ایران حبس هستند، من جمله همکار من جیسون رضاییان. توجه شما را جلب می‌کنم به مطالبی که آقای لاریجانی رئیس مجلس گفته بودند که شاید ایران به دنبال تبادل زندانیان ایرانی باشد که در ایالات متحده زندانی هستند و بازداشت شده‌اند. ممکن است در مورد این مطلب صحبتی کنید و اشاره کنید به این موضوع که بعضی‌ها اینجا اظهارنظر کردند که اینها عملاً در ایران گروگان گرفته شدند برای اینکه ایران بتواند امتیازاتی را به دست آورد؟

- اجازه می‌دهید سؤال خیلی دقیقی بکنم. در مورد سوریه فراتر از کلیات. ممکن است چشم‌اندازی به ما بدهید درباره آنچه ایران آماده است انجام بدهد، آیا آماده است که با جامعه بین‌المللی همکاری کند؟آیا خود را متصل به رژیم آقای اسد می‌بیند؟

دوم اینکه کاخ سفید گفته است تمایل دارد که بحث، گفتگو و دیداری با جناب‌عالی داشته باشد ولی ایرانی‌ها چنین تمایلی از خودشان برای دیدار با پرزیدنت اوباما نشان ندادند. چرا بعد از اینکه مطلب هسته‌ای به توافق رسید حتی حاضر نیستید با رئیس‌جمهور امریکا دست بدهید؟

ا‌‌ل‌مانیتور:

می‌خواهم به سؤالات همکارانم اضافه کنم آیا حداقل آماده هستید که اگر اتفاقی در کریدورهای سازمان ملل رئیس‌جمهور اوباما را ببینید با ایشان دست بدهید.

در مورد زندانیان و طرز عمل شما در منطقه، شما چه نوع آزادی و انعطاف‌پذیری دارید در سیستمی که تصمیم اصلی‌اش را رهبر معظم می‌گیرند و همین‌طور یک سازمان اطلاعاتی. به نظر می‌رسد با توجه به انتخابات مجلسی که در پیش است این سازمان و سازمان‌ها تمایلی دارند که زیربنای توانایی و قدرت شما را در ایران و طبعاً در منطقه ضعیف کنند.

- درباره گفتگوهای صلح سوریه، حدود یکسال پیش ایران به طور کامل از طرف امریکا حذف شده بود و در این گفتگو شرکت نکرد. آیا تغییری می‌بینید و احساس می‌کنید در افکار امریکا در رابطه با شرکت ایران در حل و فصل مشکلات سوریه و آیا شما یا وزیر خارجه جان کری و جناب دکتر ظریف درباره این صحبتی کرده‌اند و هماهنگی شده و اگر نشده شما چگونه این را احتمالاً می‌بینید؟

- شبکه ان بی سی:

نگاه فراتری بکنیم به آنچه احتمال دارد رخ ‌دهد بعد از توافق هسته‌ای با ایران، آیا نگه داشتن در حبس جیسون رضاییان و زندانیان دیگر را به عنوان مانعی می‌بینید، همان‌طور که در امریکا به عنوان مانع دیده می‌شود و این جلوگیری خواهد کرد از همکاری و پیشبرد روابط. در رابطه با اجرایی کردن این توافق چگونه می‌توانید به مردم امریکا توضیح دهید. بعضی از گفتارهایی که در تهران شنیده می‌شود در رابطه با مرگ بر امریکا و از بین بردن اسرائیل، چگونه می‎توانید این را در چارچوبی توضیح دهید، به خصوص در چارچوب اپوزیسیون سیاسی که با آن در ایران رو به رو هستید و چگونه این را به امریکایی‌هایی که شاید به دنبال رابطه‌ای با ایران در آینده باشند توضیح می‌دهید که اینها این چارچوب را به عنوان یک مانع احتمالی در بهبود روابط می‌بینند.

رئیس‌جمهور:

فکر می‌کنم دو سه تا سؤال بود، گرچه لحن‌ها مختلف بود یک سؤال راجع به برخی از زندانیان در ایران بود و یک سؤال راجع به سوریه بود و سؤال دیگر راجع به مسئله هسته‌ای و شرایطی که ما برای اجرای آن می‌بینیم. و مسئله آنهایی که در امریکا یا ایران مخالف هستند.

در مسئله زندانی‌ها شما می‌دانید که تعدادی از افراد در ایران زندانی هستند که از نظر ما ایرانی هستند؛ یعنی دو تابعیتی از طرف قانون ما پذیرفته نیست، از نظر شما آنها دارای دو تابعیت هستند، اما به هر حال مسئله مهم این است که عده‌ای در ایران زندانی هستند عده‌ای هم در امریکا زندانی هستند از افرادی که ایرانی و تبعه ایرانی هستند یا تحت تعقیب امریکا در کشورهای دیگر هستند، خیلی خوب است که ما اینها را دنبال کنیم از دو طرف. البته من نمی‌خواهم از کلمه تبادل خیلی استفاده کنم، خیلی هم کلمه تبادل را دوست ندارم، اما اینکه هر دو دولت کمک کنند به تسریع در امر قضایی یا تسهیل در امور کنسولی یا حتی برای آزادی سریع‌تر آنها اقدام کنند، با همه اینها از نظر دولت خودم در ایران موافق هستم و من در حد قدرتی که قانون اساسی به من داده مسئله را دنبال می‌کنم.

البته می‌دانید که موضوع زندانیان و محاکمه دراختیار قوه قضاییه ایران است و از نظر تفکیک قوایی که در قانون اساسی ما آمده قوه مجریه دخالت مستقیم در این زمینه نمی‌تواند انجام دهد، اما از باب اینکه رئیس‌جمهور ایران مجری قانون اساسی است، از این دیدگاه رئیس‌جمهور در همه این زمینه‌ها می‌تواند تذکرات لازم را بدهد یا اقدامات قانونی خود را طبق قانون اساسی انجام دهد و من در این زمینه پیگیر بوده‌ام. برای من مهم است که افرادی که در زندان به سر می‌برند اگر راهی وجود دارد اینها زودتر آزاد بشوند. من در تبلیغات انتخاباتی خودم هم همین را به مردم وعده دادم تا جایی که بتوانم دلم می‌خواهد آنهایی که می‌توانند از زندان آزاد شوند در زندان نمانند و آزاد شوند.

نسبت به مسئله سوریه اینکه ایران متصل به رژیم اسد یا سوریه است این تعبیر نمی‌تواند تعبیر درستی باشد. به هر حال سوریه حکومتی دارد، قبل از همه این مسائل در چند سال پیش همه کشورها با همین حکومت فعلی دمشق و همین آقای اسد در تماس بودند، رابطه داشتند، سفارتخانه داشتند، الان هم بسیاری از کشورها سفارتخانه دارند حتی برخی از کشورهایی که سفارتخانه‌شان را در سال‌های پیش تعطیل کرده بودند در ماه‌های اخیر سفارتخانه خود را راه‌اندازی کردند. بنابراین حکومت جدیدی نیست که ما بگوییم آقای اسد فرد جدیدی است. این حکومت بوده، وجود داشته و ما هم با این حکومت رابطه داشتیم و الان هم داریم. آنچه به‌وجود آمد اینکه ابتدا عده‌ای معترض و اپوزیسیون و مخالف در سوریه ظهور پیدا کرد و در فاصله بسیار کمی ظهور و بروز از طرف گروه‌های تروریستی آنچنان تشدید شد که در واقع آن گروه‌های معترض در سایه رفتند و عملاً در سوریه شرایط به جنگ حکومت و ارتش با تروریست‌هایی با نام‌های مختلف که معروف‌ترین آنها داعش است، تبدیل شد.

بنابراین ما مثل گذشته با دولت سوریه در رابطه هستیم. قبلاً هم رابطه خوب داشتیم امروز هم رابطه خوب با دولت سوریه داریم اما معتقدیم سوریه باید با شرایط جدیدی خود را مواجه کند. این مسئله برای من روشن است که با شرایط گذشته دولت دمشق نمی‌تواند ادامه حکومت دهد و ما این را به صراحت به دولت دمشق بارها و بارها گفته‌ایم. ما معتقدیم که باید فضایی ایجاد شود که معترضین هم بتوانند نظرات خودشان را اعلام کنند و در فرایندی تغییراتی در حکومت و قانون اساسی ایجاد شود اما امروز نگرانی اصلی در سوریه کشتار مردم، حضور تروریست‌ها، آواره شدن مردم، تخریب خانه‌ها و حتی بناهای باستانی و آثار تمدنی در سوریه است.

موضوع تروریسم و مسائل انسانی در سوریه جزء اولویت‌هایی است که امروز می‌تواند بر مسئله دموکراسی مقدم باشد؛ یعنی ثبات بدون دموکراسی ممکن است قابل تصور باشد اما دموکراسی در حال جنگ و بی‌ثباتی قابل تصور نیست. ما نمی‌توانیم وسط میدان جنگ صندوق رأی بگذاریم. بنابراین بسیار مهم است که چگونه اولویت بندی کنیم تقدم با چه چیزی باشد.

البته ایران هم در زمینه آینده سوریه طرحی دارد و این طرح را با دوستان خود و با کشورهای علاقه‌مند تبادل می‌کند. ما امیدواریم یک راه‌حل دسته‌جمعی برای سوریه پیدا شود که نتیجه آن پایان تروریسم، گروه‌های تروریستی و فعالیت آنها در سوریه، بازگشت آواره‌ها به کشور خودشان و فرآیند گفتگو بین نیروهای مختلف سوری برای حکومت آینده‌شان باشد.

در این فرآیند ما با کشورهای مختلف مشغول گفتگو هستیم. اما یکی از سؤال‌ها هم این بود که در مذاکرات سوریه قبلاً امریکایی‌ها موافق نبودند که ایران حضور داشته باشد و امروز مایل هستند با ایران صحبت کنند و آیا در این زمینه صحبتی خواهد شد یا خیر؟

به نظر من اگر امریکایی‌ها قبلاً با حضور ایران در فرآیند سوریه مخالف بودند این خطا و اشتباه بوده به خاطر اینکه واقعیت‌های منطقه را به خوبی نمی‌دانستند و اشتباه کردند. ایران چه کسی بخواهد چه کسی نخواهد به عنوان کشور قدرتمند تأثیرگذار در منطقه حضور دارد حالا چه کسی خوشحال باشد چه کسی خوشحال نباشد این یک واقعیت است. بنابراین همه کشورهایی که در منطقه ما می‌توانند در زمینه سوریه نقش داشته باشند، باید نقش مثبت خودشان را در زمینه آینده سوریه ایفا کنند.

اما اینکه با امریکا در این زمینه مذاکره می‌شود یا نمی‌شود؟ قبلاً گفته شده است هم خود من گفتم و رهبر معظم انقلاب هم در ایران اعلام کرده و گفته است که موضوع هسته‎ای یک آزمایش بزرگ در مسائل بین ایران و امریکاست. اینکه در مسئله هسته‌ای ببینیم این کار به خوبی پیش رفته. در یک گام مهم دو طرف توانسته‌اند موفق شوند. مسئله هسته‌ای البته تا اینجا موفق بوده است. این توافق در امریکا به مرحله اجرا نزدیک شده، در ایران به مرحله اجرا نزدیک شده، بعد از اینکه روز اجرا فرا برسد، این توافق اجرایی می‌شود، تحریم‌ها برداشته شود و مردم ایران احساس کنند که در فرآیند مذاکره و بحث می‌شود مسائل را حل و فصل کرد، البته آن روز فضای جدیدی در ایران به‌وجود خواهد آمد و رهبری هم در یکی از سخنرانی‌های‌شان به صراحت گفته است اگر موضوع هسته‌ای حل شود ممکن است در آینده راجع به موضوع دیگری با امریکا وارد بحث و مذاکره بشویم. بنابراین این راه بسته نیست، اما در عین حال قضاوتش وابسته به این است که ببینیم فرآیند هسته‌ای چگونه دارد نهایی می‌شود، چگونه اجرا می‌شود.

به نظر من آنچه در مذاکرات هسته‌ای مهم‌تر از خود مسئله هسته‌ای است، ایجاد فضای اعتماد است. همه باید به ایجاد این فضا کمک کنیم و رسانه‌ها بیشتر از سیاسیون در این زمینه باید قدم بگذارند. ممکن است عده‌ای نظرات متفاوتی داشته باشند، یکی ممکن است فکر کند فاصله بین ایران و امریکا هیچ وقت پر نمی‌شود و یک شکاف دائمی در تاریخ است. ممکن است عده‌ای فکر کنند این راه کاملاً همواره شده و آنقدر نزدیک شده که مانده به اینکه دو نفر در سازمان ملل به هم دست بدهند و دیگر این مسئله تمام می‌شود. ممکن است این گونه در نقطه مقابل خوش‌بین باشند.

اما واقعیت این است که باید آنچـه واقعیت تاریخی است مشـاهده کنیم و ببینیم بین ایران و امریکا اختلافات فراوانی بوده، خصومت‌های گذشته زیاد بوده، همه ما باید به منفعت مشترک خودمان بینیدیشیم، منفعت مشترکی که بین ایران و امریکا، ملت ایران و ملت امریکا، دولت ایران و دولت امریکاست؛ باید ببینیم آنچه به نفع همه خواهد شد چه خواهد بود.

مسلماً همه ما باید معتقد باشیم که در گذشته نمی‌توانیم برای همیشه بمانیم و حتماً باید به آینده فکر کنیم اما اینکه این فاصله را چگونه باید طی کنیم، از این گذشته عبور کنیم و به آینده برسیم البته ممکن است نظرات متفاوت و مختلفی وجود داشته باشد. در این زمینه باید افکار عمومی دو طرف را آماده کنیم، هم افکار عمومی در امریکا هم در ایران باید آماده باشد. در این مسئله توافق هسته‌ای برخی از سخنرانی‌هایی که از سناتورها یا نماینده‌های کنگره در رسانه‌ها پخش می‌شد برای ما که آن طرف نگاه می‌کردیم راجع به ایران صحبت می‌کردند گاهی آنقدر عجیب و غریب بود که آدم نمی‌دانست چه بگوید. اصلاً مثل اینکه کسی در دنیای دیگری است. بعضی‌ها حتی نمی‌دانستند ایران کجاست، جایش را اشتباه می‌گرفتند. بعضی‌ها حتی اسم ایران را هم نمی‌دانستند و نمی‌دانستند تهران پایتخت ایران است، آن وقت راجع به ایران قضاوت می‌کردند و قضاوت‌های بسیار تند و حرف‌های بسیار تند. در ایران برای آنهایی که این مناظره‌ها و بحث‌ها را گوش می‌کردند خیلی خنده‌آور و تعجب‌آور بود. نشان از این است که فاصله ما هنوز زیاد است یعنی باید نمایندگان کنگره، سناتورها، مردم امریکا و صاحب‌نظران واقعیت ایران را ببینند و بشناسند.

آن طرف هم ممکن است همین‌طور باشد. ممکن است در ایران هم افرادی باشند و خیلی عصبانی باشند و نسبت به امریکا، نظرات بسیار تندی داشته باشند. آنجا هم باید واقعیت امریکا بهتر معرفی ‌شود و با دیدن واقعیت دو طرف بیشتر فکر کنیم که راه‌حل چیست؟ در گذشته خیلی اتفاقات بوده، اتفاقات بد، اتفاقات خوبی نبوده اما حالا باید چکار کنیم؟ همین جور باید ادامه دهیم؟ راه‌حل دیگری نداریم؟ باید به دشمنی‌ها ادامه دهیم؟ باید دشمنی‌ها را اضافه کنیم؟

من از ابتدای دولتم حتی در تبلیغات انتخاباتی هم گفتم با کشورهایی که دارای تنش یا تخاصم هستیم این دولت تلاش می‌کند این تنش‌ها را کاهش بدهد و این تخاصم‌ها را کم کند و شرایط بهتری را در روابط بین‌الملل بین ایران و کشورهای دیگر به‌وجود بیاورد. بنابراین در این زمینه همه ما باید تلاش کنیم.

اما اینکه سؤال کردید در ایران هنوز شعار مرگ بر امریکا هست؟ بله این شعار هست، منتها مفهوم این شعار، این نیست که مردم ایران با مردم امریکا بد هستند، می‌خواهند امریکا ویران شود، می‌خواهند مردم امریکا زندگی خوبی نداشته باشند، می‌خواهند رابطه با امریکا نداشته باشند. چنین چیزی نیست. اگر هر امریکایی به عنوان توریست فردا به تهران و اصفهان و شیراز برود، می‌بیند که مردم چطور با گرمی با او مواجه می‌شوند. مردم ایران به مردم امریکا احترام می‌گذارند. مشکلی در این زمینه وجود ندارد و اگر شرایطی باشد که رفت و آمد کاملاً آزاد شود تعداد زیادی ایرانی به امریکا می‌آیند، تعداد زیادی از امریکایی‌ها نیز به ایران خواهند رفت. بنابراین ما شرایط دیگری را احساس خواهیم کرد. مردم امریکا از سیاست‌های دولت امریکا در گذشته و امروز عصبانی هستند و آن شعاری هم که می‌دهند مقصودشان اعلام مخالفت با سیاست‌های امریکا در منطقه ماست. عمدتاً هم مقصود آنها سیاست‌های امریکا در خاورمیانه است. حتی سیاست‌های امریکا راجع به سیاست‌های امریکای لاتین هم خیلی مدنظر آنها نیست. سیاست‌های امریکا در گذشته در اروپا هم مد نظر آنها نیست. سیاست‌های امریکا در ژاپن گذشته هم مدنظر آنها نیست. آن چیزی که بیشتر مردم ایران روی آن متمرکز هستند رفتار حکومت‌ها و تصمیمات سیاسی دولت‌های امریکا راجع به منطقه خاورمیانه و به ویژه راجع به خود ایران است.

بنابراین ما باید این فضا را عوض کنیم. من قبول دارم باید این فضا عوض شود. فضای تشدید تخاصم یعنی چه؟ اگر ما بخواهیم در ایران تخاصم با امریکا را ادامه دهیم در امریکا هم تخاصم با ایران را ادامه دهند نتیجه چه می‌شود؟ در نهایت چه می‌شود؟ یعنی جدایی دائم؟ آیا فکر می‌کنید درست است؟ یا بدتر - خدای ناکرده - به معنی جنگ دو طرف با یکدیگر است؟ آیا این درست است؟ آیا این به نفع کسی خواهد بود؟ بنابراین تشدید تخاصم به نفع ما نیست. البته در ایران نظرات در این زمینه‌ها یکسان نیست. در داخل امریکا هم نظرات یکسان نیست. اما در عین حال ما همه باید برای دستیابی به یک منفعت مشترک تلاش کنیم.

در مورد اینکه گفته شد من مایلم با رئیس‌جمهور اوباما گفتگو کنم یا دیدار داشته باشم. فکر می‌کنم قبل از اینکه ما فکر کنیم دیدار با ملاقات یا به هم رسیدن و یا به قول شما دست دادن مطرح باشد، بیشتر باید به دنبال این برنامه باشیم که چگونه مسائل را برای آینده حل و فصل کنیم. چگونه برای مسائل مهمی که وجود دارد راه‌حل پیدا کنیم به عقیده من امکان‌پذیر است روی اینها بیندیشیم و فکر کنیم و دنبال راه‌حل باشیم. البته این به این معناست که گاهی آقای اوباما برای من نامه می‌نویسد و گاهی من برای آقای اوباما نامه می‌نویسم. این مشکلی وجود ندارد که ما نظرات مان را توسط نامه یا پیام منتقل کنیم. اما در عین حال مسئله اینها نیست. مسئله خیلی مهم‌تر است و آن اینکه به نظر من باید به منفعت مشترک ایران و امریکا و آینده روابط ایران و امریکا بیندیشیم و ببینیم مشکلات چیست؟ موانع کدام‌اند؟ چگونه باید با این مشکلات دست و پنجه نرم کنیم؟ چگونه باید این موانع را برداریم؟ حتماً این کار یک‌شبه حل نمی‌شود. حتماً نیاز به زمان داریم. حتماً نیاز به تدبیر داریم و باید کار کنیم اما در عین حال نباید بدبین باشیم، باید به آینده خوش بین باشیم و باید به آینده بهتر بیاندیشیم. متشکرم.

- سپاسگزارم جناب آقای رئیس‌جمهور. در دوره قبل از انتخابتان یادم هست که می‌فرمودید تا آنجایی که برای شما امکان‌پذیر باشد آنهایی که حقشان است از زندان آزاد شوند ولی بعد از این همه سال میرحسین موسوی هنوز تحت حصر به سر می‌برد و آقای کروبی هم همین‌طور و محمد خاتمی هم عملاً ممنوع‌السفر است. آقای موسوی نخست‌وزیر کشورتان بوده، آقای خاتمی رئیس‌جمهور قبلی کشورتان بوده و یکی از پشتیبانان سیاسی شما بوده. چگونه است که نتوانستید این زندانی‌ها را آزاد کنید.

سؤال دوم؛ فرض من این است که شما دوباره انتخاب خواهید شد. در آخر چهار سال دوم جناب‌عالی احساس می‌کنید ایران و ایالات متحده رابطه مستقیم و درست‌تر خواهند داشت و اگر نه، فکر می‌کنید چه موانعی وجود دارد؟ تعداد زیادی از کشورها هستند که رابطه دیپلماتیک با آنها دارید و با آنها مشکل هم دارید.

در رابطه با سوریه، روسیه اظهار وجود نظامی خیلی عمیقی را این اواخر نشان داده. آیا این برای ایران نگران‌کننده است و اگر اجازه بدهید بپرسیم در رابطه با کاهش تنش در منطقه رابطه ایران با عربستان سعودی با جنگ در یمن بدتر شده و معتقدم که امروز تعداد زیادی از ایرانی‌ها پادشاهان عربستان سعودی را مسئول فاجعه‌ای که دیروز در حج واقع شد می‌دانند و چگونه می‌بینید که ایران با عربستان سعودیبتواند کنار بیاید و در آینده رابطه داشته باشد.

- مجله فارن پالیسی:

اجازه بدهید به دنبال سؤال روسیه که مطرح شد، بپرسم از آنجایی که ایران و روسیه اهداف مشترکی در رابطه با رژیم اسددارند، آیا ایران با روسیه هماهنگ می‌کند در حالی که روسیه دارد حضور ارتشی خودش را در سوریه افزایش می‌دهد. فکر می‌کنید واقعاً اهداف مشترکی با روس‌ها در سوریه دارید؟

- شما اقتصادی دارید که احتیاج حیاتی به سرمایه‌گذاری دارد. موانع اصلی را برای به دست آوردن این سرمایه‌گذاری در چه می‌بینید؟ آیا شما پیگیر چنین سرمایه‌گذاری‌هایی هستید یا خیر؟

- جناب رئیس‌جمهور صحبت از ثبات در سوریه کردید. خیلی دشوار است که ثباتی را در سوریه ببینیم بدون استفاده از نیروی نظامی، در حال حاضر تعداد زیادی اشخاص علیه داعش هستند. میلیشیای شیعه هستند، ایران، روسیه، ایالات متحده هست، آیا راهی هست که یک ائتلاف ارتشی گرد هم بیاید با تمرکز بر از بین بردن و نابودی داعش؟ ائتلافی بین این گروههایی که خدمتتان عرض کردم.

رئیس‌جمهور:

سؤالی مطرح کردند راجع به زندانیان یا افرادی که در ایران در حصر هستند و از شخصیت‌های مسئول گذشته مثل آقای موسوی، خاتمی، کروبی اسم برده شد و گفتند من تا به حال چه کردم و چه باید بکنم. می‌دانید که آقای خاتمی در ایران آزاد است و مسافرت ایشان هم آزاد است. ایشان به شهرهای مختلف سفر می‌کند و هیچ مشکلی نیست. بله، قوه قضاییه مشکلاتی از لحاظ فعالیت‌های رسانه‌ای ایجاد کرده که قبلاً در ایران بحثی بود که جایگاه دیگری این مشکل را ایجاد کرده، که من در مصاحبه اعلام کردم این‌جوری نیست و قوه قضاییه این را به عهده گرفت که خود قوه قضاییه این کار را کرده. من جزء مواردی که دارم دنبال می‌کنم این مسئله است که طبق چه قانونی محدودیت‌هایی که گفته می‌شود برای آقای خاتمی به‌وجود آمده است. آقای موسوی و آقای کروبی شرایط‌شان متفاوت است. این دو در حصر خانگی هستند. من باید بگویم در این‌گونه امور در ایران دستگاه اجرایی به تنهایی نمی‌تواند تصمیم‌گیر نهایی باشد.

تقریباً مردم ایران می‌دانند نظر دولت من چگونه است و چیست؟ منتها برای این موارد دستگاه اجرایی به تنهایی نمی‌تواند تصمیم بگیرد، حتماً قوه قضاییه هم در این زمینه باید همراه باشد و نظر هماهنگی داشته باشند. ما در این زمینه باید کار بیشتری انجام بدهیم اما حتماً به یک نقطه مشترکی در آینده خواهیم رسید ولی هنوز موفق نشده‌ایم در این زمینه یک نقطه‌نظر مشترک بین دو قوه مجریه و قضاییه به طور کامل به‌وجود بیاوریم.

نسبت به وضع ایران و امریکا که در آینده چگونه دیده می‌شود؟ احساسم این است که رابطه ایران و امریکا در طول دو سالی که من آمدم با گذشته متفاوت است. به هر حال روزی فکری نمی‌شد که دور یک میز وزرای خارجه ایران و امریکا بنشینند و گفتگو کنند آن هم ماه‌ها، در یک مقطعی به‌طور متصل، روزهای فراوان و هفته‌ها با هم حرف بزنند و صحبت کنند و بتوانند با هم رابطه داشته باشند یا کارشناس‌ها و مقامات رده پایین‌تر. بنابراین با گذشته حتماً فرق کرده؛ یعنی امروز با دو سال پیش فرق کرده اما در عین حال در اینکه چه موقع این مسائل تمام می‌شود و ما چه روزی می‌توانیم بگوییم آن روزی است که اختلافات اصلی و ریشه‌دار بین ایران و امریکا حل و تمام شده است، به نظرم پیش‌بینی آن سخت است که بگوییم دو سال دیگر، سه سال دیگر، چهار سال دیگر، اما من فکر می‌کنم در این دو سال قدم‌هایی به جلو گذاشته‌ایم. اما تا حل و فصل نهایی فاصله زیاد داریم. من معتقدم ما قدم به قدم باید این را حل کنیم و این فاصله را باید قدم به قدم کاهش دهیم و حتماَ یک مرتبه امکان‌پذیر نیست و نمی‌توانیم یک زمان مشخصی برای این تعیین کنیم بگوییم دو سال دیگر، سه سال دیگر، پنج سال دیگر. زمان را نمی‌توانیم تعیین کنیم. به نظر من خیلی مهم است که در افکار عمومی دو طرف، هم در امریکا هم در ایران مردم این مسئله را باور کنند و قبول کنند به اینکه منفعت مشترک‌شان چگونه حاصل می‌شود؟ آیا فاصله بیشتر به نفع دو کشور است یا کوتاه کردن فاصله‌های دو کشور به نفع دو کشور است؟ این را باید به مردم بگوییم و توضیح بدهیم.

ممکن است در امریکا افرادی باشند که بگویند ایران منزوی باشد بهتر است. نباید ایران و امریکا با هم رابطه نزدیک داشته باشند. در ایران هم ممکن است افرادی بگویند رابطه با امریکا برای ایران خطرناک و مضر است. پس ما نظرات مخالف داریم، نظرات موافق هم داریم. ما باید کاری کنیم و شرایطی به‌وجود بیاوریم که نظرات را به هم نزدیک کنیم. اجماع افکار عمومی را در ایران و امریکا به‌وجود بیاوریم. این کار بزرگی است. البته کار سختی است و به اعتقاد من اینجا جایی است که رسانه‌ها نقش‌شان از دولت‌ها بیشتر است. رسانه‌ها، نهادهای غیر دولتی، دانشگاه‌ها، مؤسسات تحقیقاتی، همه اینها نقش دارند و می‌توانند نقش خودشان را ایفا کنند. البته کشورهایی هم هستند که سعی می‌کنند این فاصله را بیشتر کنند، ممکن است کشورهایی هم باشند که دنبال این باشند فاصله را کم کنند. نقش کشورهای دیگر را هم باید مد نظر قرار دهیم. من نسبت به آینده بدبین نیستم.

اما سؤال دیگری که مطرح شد نسبت به روسیه و فعالیت نظامی که در سوریه اخیراً دارد. شما می‌دانید که روس‌ها با سوریه رابطه نزدیکی داشتند از گذشته و دیرباز، سلاح‌هایی که در سوریه وجود دارد تقریباً تمامش سلاح‌های روسیه است. از دیرباز رابطه مسکو و دمشق همواره رابطه دوستانه و نزدیکی بوده، اخیراً آقای پوتین به من گفت که می‌خواهد در زمینه مبارزه با گروه‌های تروریستی و داعش فعال‌تر باشد. در ملاقاتی که با هم داشتیم به من گفت که با آقای اوباما هم در این زمینه صحبت کرده و گفته که روسیه می‌خواهد در منطقه نقش فعال‌تری علیه داعش و سایر گروه‌های تروریستی داشته باشد و حتی بیش از این با من صحبت کرد که با اوباما بحث‌های مفصل‌تری داشته بنابراین روس‌ها اعلام کردند که می‌خواهند نقش مؤثرتر و فعال‌تری را در مبارزه با گروه‌های تروریستی و از جمله داعش داشته باشند. ما با روسیه روابط نزدیک داریم و در زمینه سوریه هم با هم گفتگو و رایزنی داریم، با هم ائتلافی در این زمینه نداریم اما در عین حال با هم مشورت می‌کنیم، تبادل اطلاعات داریم و نسبت به آینده سوریه هم در سطوح مختلف با هم مذاکره می‌کنیم.

راجع به ایران و عربستان متأسفانه روابط ایران و عربستان روابط خوبی نیست. علی رغم اینکه مردم عربستان به عنوان توریست مراکز زیارتی به ایران می‌آیند و مردم ما هم به عربستان می‌روند عمدتاً با اهداف زیارتی. همان‌طور که می‌دانید دیروز عده زیادی از مردم در مراسم دینی و مذهبی آنجا کشته شدند و از جمله تعدادی از ایرانیان کشته شدند. عدد دقیق هنوز مشخص نیست. اما حداقل بیش از 140 نفر از ایرانیان تا کنون در آنجا کشته شدند.

ممکن است عدد بالاتر از اینها باید باشد چون عده‌ای هستند که مفقود شدند و احتمال دارد که آنها هم جزء کشته‌شدگان باشند. در اینکه چرا این حادثه به‌وجود آمده و قبلاً هم – یکی دو هفته پیش – حادثه دیگری در خود مسجدالحرام در مکه به‌وجود آمده بود که عده‌ای کشته شده بودند و از جمله عده‌ای از ایرانی‌ها و تقریباً این حوادث یک مقدار با تصور معمولی این مراسم نمی‌خواند که چرا این حوادث به‌وجود آمده است. عده‌ای در ایران معتقد هستند که چون عربستان سعودی نیروهای با تجربه نظامی خودش را به یمن برده و آنجا دارد با یمن می‌جنگد و در مراسم امسال نیروهای با تجربه نیستند این تأثیرگذار بوده در اینکه این حوادث به‌وجود بیاید. ممکن است عده‌ای هم بگویند دلایل دیگری داشته و علل دیگری بوده. ما هنوز در جایگاهی نیستیم که بتوانیم قضاوت دقیق بکنیم که چگونه حادثه دیروز اتفاق افتاده و نیاز به تحقیق و بررسی بیشتری است اما حداقل از دید افکار عمومی بی‌کفایتی حکومت جدید عربستان سعودی را به ترسیم می‌کشد که این گروه جدیدی که امروز حاکم شده‌اند گویا کفایت لازم را برای اداره این مراسم مهم ندارند. البته این مراسم، مراسم خیلی مهمی است، میلیون‌ها مسلمان در آن شرکت دارند و اداره این مراسم آسان نیست. اما به هر حال عربستان سعودی سالیان دراز این تجربه را داشته و همه ساله این مراسم برگزار می‌شده و این‌گونه حوادث کمتر اتفاق می‌افتاده قبلاً هم بوده ولی کمتر اتفاق می‌افتاد. خیلی طبیعی است که قضاوتی صورت بگیرد برای عدم کفایت و کارآیی حکومت فعلی عربستان سعودی.

اینکه روابط ایران و عربستان به خاطر یمن بدتر شده است کاملاً درست است. ما با دخالت عربستان در منطقه به صورت حمله به یمن و بمباران یمن کاملاً مخالفیم این را به صراحت گفتیم و به صراحت اعلام می‌کنیم موضوع یمن موضوعی داخلی است، خارجی‌ها حق دخالت ندارند. آنها باید مسائل خودشان را حل و فصل کنند. مسائل بسیار شدید انسانی را امروز در یمن شاهد هستیم اما در عین حال اگر در شرایطی ببینیم که می‌توانیم با عربستان گفتگو کنیم مانع این نخواهیم شد و در سطوحی در ماه‌های گذشته مذاکراتی داشتیم البته نه در سطح بالا. شما می‌دانید که ما در عربستان سفیر داریم، سفیر ما فعال است می‌توانیم با هم تماس دیپلماتیک داشته باشیم و به نظر من اگر بتوانیم مسائل مان را با عربستان حل و فصل کنیم به نفع منطقه و دو کشور خواهد بود.

سؤال دیگری شد در مورد اینکه ما اهداف مشترکی با روسیه راجع به سوریه داریم؟ حتماً این‌طور است. اهداف مشترکی با روسیه داریم نسبت به سوریه. حداقل آن این است که هر دو هم نظر هستیم که باید با گروه‌های تروریستی مبارزه شود و گروه‌های تروریستی باید از سوریه بیرون رانده شوند و در شرایط فعلی اگر بخواهیم با تروریسم در سوریه مبارزه کنیم نمی‌توانیم حکومت مرکزی را تضعیف کنیم، محور حکومت مرکزی دمشق باید باقی بماند برای مبارزه با تروریسم و راه دیگری نداریم. اگر این حکومت مرکزی تضعیف شود تروریست‌ها تشویق بیشتری می‌شوند و شرایط بهتری برای کشتار مردم پیدا می‌کنند‌ بنابراین مواردی هست که با هم اهداف مشترک داریم همان‌طور که گفتم با هم رایزنی هم در مورد مسئله سوریه داریم و اهداف مان در سوریه در بسیاری از موارد مشابه هم و مشترک است.

راجع به سوریه سؤال کردند که ثبات چگونه در سوریه می‌تواند به‌وجود بیاید و نیروهای نظامی که امروز علیه داعش در حال جنگ هستند آیا می‌توانند ائتلاف منسجمی با هم داشته باشند برای اینکه نیروهای تروریستی را از بین ببرند؟ مبارزه با تروریسم در سوریه، ایجاد ثبات و امنیت، بازگشت آواره‌ها به داخل کشور برای همه ما بسیار مهم است و همان‌طور که گفته شد در سوریه عده‌ای از شیعیان در کنار ارتش سوریه مشغول مبارزه و جنگ با تروریسم هستند. در این زمینه روسیه هم در جنگ با تروریسم به سوریه کمک می‌کند. ایران هم همین‌طور. هر دولتی در منطقه برای مبارزه با تروریسم از ایران کمک بخواهد در حد امکان ایران به آنها کمک خواهد کرد. ولی من هنوز چیزی را به عنوان ائتلاف نمی‌بینم که بین ایران، روسیه و دیگران یک ائتلاف مشترک نظامی برای مبارزه باشد اما در حد رایزنی، همفکری، مبادله اطلاعات و گفتگو، این مسائل وجود دارد.

سؤال آخر در مورد اقتصاد ایران که چگونه بعد از توافق هسته‌ای شرایط را برای حضور سرمایه‌گذاری در ایران بسیار مناسب‌تر از گذشته می‌بینیم. البته در دوره تحریم هم ما سرمایه‌گذاری خارجی در ایران داشتیم اما محدودتر، امروز شرکت‌های مختلف و مراکز اقتصادی بسیار زیادی چه در آسیا چه در اروپا به ایران می‌آیند و مذاکره می‌کنند‌ که در شرایط بعد از تحریم در ایران در بخش‌های مختلفسرمایه‌گذاری کنند. می‌دانید در ایران زمینه‌های فراوانی برای سرمایه‌گذاری وجود دارد و اگر قوانین امریکا مانع نباشد فکر می‌کنم فضای بسیار خوبی است که حتی سرمایه‌دارها و کمپانی‌های امریکایی هم در ایران سرمایه‌گذاری کنند؛ انتقال سرمایه، تکنولوژی، کار مشترک در ایران و صادرات مجدد موردنظر ما هست.

این دیگر وابسته به مقررات داخلی امریکاست که آیا مانع اینهاست برای حضور در ایران یا مانع آنها نیست و چقدر می‌خواهد موانع را بردارد. امروز از طرف ایران مانعی برای این کار وجود ندارد.

خبرگزاری ام بی سی:

بمب‌های بشکه‌ای که گویا آقای اسد بر سر مردمش می‌افکند، شما نظرتان در مورد آن در حلب و در جاهای دیگرچیست. این یکی از عناصر اصلی و مسئول بحران پناهندگان است.

- شما فرمودید که فعلاً در دوره انتظاری هستیم تا اجرای بر جام و بررسی نحوه اجرای آن و خلوص نیت تا بعد بتوانیم به مسائل دیگر توجه کنیم. آیا در رابطه باایالات متحده امریکا همه چیز در انتظار ارزیابی برجام و اینهاست یا گفتگوهایی هم فراتر از مورد هسته‌ای و برجام می‌تواند بین دو طرف امریکا و ایران صورت بگیرد؟ و چه مطالبی در طول این مدت بتواند مورد گفتگو قرار بگیرد؟ در ضمن نقطه نظرتان را می‌خواستم بدانم در مورد سیاست با عراق، گفته شده که نفوذ ایران در عراق سازنده نیست. چون به قول ایالات متحده ثبات عراق احتیاج به شرکت مثبت قبیله‌های سنی دارد و این باعث می‌شود که در حال حاضر سنی‌ها بیشتر به طرف داعش رفتند و وجود ایران در آنجا این کار را دشوارتر می‌کند.

رادیوی ملی:

شما برای تبادل‌نظر و گفتگو بین مردم ایران و امریکا فکری کرده‌اید برای فعال ساختن یک محیط بهتر یا چیزی مثل فیس بوک و توئیتر، خودتان هم یک حساب توئیتر دارید. فکر می‌کنم بتواند کمک زیادی بدهد، فکر می‌کنید چه زمانی برای تمام مردم میسر و آزاد باشد.

کریستین ساینس مانیتور:

جناب رئیس‌جمهور شما چشم‌اندازی را از این توافق بر جام به ما دادید و اشاره کردید به چگونگی اجرای آن و حسن‌نیتی که از طرف مقابل ببینید می‌تواند روابط دو کشور ایران و امریکا را بهتر کند. آیا می‌توانید روزی را تجسم کنید که چیزهای مشترکی بین ایران و اسرائیل وجود داشته باشد؟

رئیس‌جمهور:

نسبت به دولت سوریه سؤال شد که آنها از بمب‌های بشکه‌ای استفاده می‌کردند علیه مردم سوریه، من نمی‌دانم اطلاعات شما از کجاست؟ من چنین اطلاعاتی ندارم ممکن است علیه تروریست‌ها از سلاح مخربی استفاده شود ولی اینکه علیه مردم استفاده شود من نشنیده‌ام و چنین اطلاعی ندارم. مگر دیوانه است یک حکومتی علیه مردم خودش بخواهد از بمب استفاده کند؟ همه حکومت‌ها می‌خواهند مردم خودشان را جذب و جلب کنند. چطور امروز مردم دمشق و بسیاری از شهرهای بزرگ و بخشی از حلب که حتی شما اسم بردید طرفدار اسد هستند، طرفدار حکومت هستند، مگر امکان‌پذیر است حکومتی با مردم بجنگد و مردم را بکشد.

البته با تروریست‌ها باید جنگید. چه راهی وجود دارد؟ خود امریکایی‌ها هم می‌گویند ما می‌خواهیم با تروریست‌ها بجنگیم. خود آنها می‌گویند ما از بمب استفاده می‌کنیم. مگر امریکایی‌ها از وسیله دیگری استفاده می‌کنند‌؟ آنها هم می‌گویند با هواپیما بالای سر آنها می‌رویم و از بمب استفاده می‌کنیم. حالا این بمب‌هایی که هواپیماهای امریکایی استفاده می‌کنند از آن بمب‌های بشکه‌ای که شما می‌گویید خیلی مخرب‌تر است. بنابراین چطور امریکا از بمب استفاده می‌کند و خود دولت سوریه از بمب استفاده نکند. مهم این است علیه چه کسی و هدف چه باشد؟ امریکایی‌ها در جنگ عراق و افغانستان چقدر از بمب استفاده کردند. از انواع بمب‌ها حتی بمب‌های ممنوع. حتی از اورانیوم تهی شده که می‌تواند آلودگی زیادی ایجاد کند و امروز شما می‌دانید بسیاری از افراد در عراق مبتلا به انواع سرطان‌ها هستند به خاطر سلاح‌های ممنوعه‌ای که امریکا در عراق به کار برده.

بنابراین من نشنیدم که دولت سوریه علیه مردم خودش از بمب استفاده کند ولی علیه تروریست‌ها همه کشورها از بمب استفاده می‌کنند‌. من نمی‌دانم با تررویسم چگونه باید جنگید. بمب یا سلاح سبک یا سلاح سنگین است یا توپ یا تانک است.

تروریست‌ها دارند مردم را می‌کشند و سر می‌برند. شما آن طرف قصه را نگاه کنید که تروریست‌ها چه فجایع بزرگی مرتکب می‌شوند. جلوی چشم مردم سر بچه‌ها را می‌برند. سر زن‌ها را می‌برند. شما می‌گویید از سوریه خیلی‌ها آواره شده‌اند. چه کسانی اینها را آواره کرده است؟ دولت دمشق اینها را آواره کرده است یا تروریست‌ها اینها را آواره کرده‌اند؟ خیلی مهم است در این زمینه‌ها کلمات را دقیق‌تر به کار ببریم و اطلاعات ما، اطلاعات کاملاً دقیقی باشد. البته در تبلیغات من هم می‌دانم خیلی از تعبیرات مختلف به کار می‌رود برای اینکه عده‌ای موافق دولت دمشق و عده‌ای مخالف هستند. موافق‌ها و مخالف‌ها لحن‌شان فرق می‌کند. خوب است همه ما آن چیزی را که واقعیت است و دقیق است همان را به کار ببریم و استفاده کنیم.

اما اینکه انتظار ما از برجام چیست وچگونه باید اجرا شود؟ شما می‌دانید در ایران عده‌ای مخالف این برجام هستند. در امریکا هم عده‌ای مخالف این برجام هستند و عده‌ای در امریکا موافق هستند عده‌ای هم در ایران موافق هستند، البته ممکن است درصدها مختلف باشد. آن مقداری که من در ایران مطلع هستم اکثریت بزرگی در ایران با برجام موافق هستند یک اقلیتی هم ممکن است مخالف باشند. در امریکا هم ممکن است با درصدهای کمتر یا بیشتری این وضعیت باشد. بنابراین خیلی زمان باقی نمانده تا اینکه برجام اجرا شود و ما آثارش را ببینیم.

بحث سر سال نیست بحث سر چند ماه است. یا حداکثر تا پایان امسال است و بیشتر نیست. یعنی آنچه بحث است این است که در سال 2015 بر جام اجرایی می‌شود و ما در پایان سال 2015 شرایط جدید را خواهیم دید، حتی به نظر من زودتر هم امکان‌پذیر است.

من به ذهنم می‌آید حتی به جای دسامبر در نوامبر هم می‌تواند اجرایی و عملیاتی شود، وابسته به شرایطی هست که باید همه ما انجام دهیم. بنابراین تا آن روز خیلی فاصله زیادی نداریم تا بتوانیم قضاوت کنیم ببینیم چگونه این توافق را اجرا کردیم و عمل کردیم. بعد بتوانیم برای گفتگوهای دیگر زمینه‌سازی کنیم. البته همین الان هم ممکن است در مواردی گفتگوهایی در کنار و گوشه باشد. بحث زندانی‌ها یکی از آن مواردی است که ممکن است گوشه و کنار بحث‌ها و گفتگوهایی باشد. ما چطور به زندانی‌ها کمک کنیم و امریکایی‌ها چگونه کمک کنند. بنابراین همه چیز بر این نیست که بر جام اجرایی و عملیاتی شود ولی اجرای بر جام می‌تواند به فضا کمک کند و شرایط دیگری را به‌وجود بیاورد.

اینکه گفته می‌شود نفوذ ایران در عراق چگونه است؟ شما می‌دانید که در موضوع عراق اگر کمک‌های ایران نبود شرایط برای عراق بسیار سخت می‌شد. من با اطلاعاتی که دارم اگر کمک‌های ایران نبود، حتماً بغداد سقوط می‌کرد و حتماً داعش بر بغداد مسلط می‌شد و احتمال اینکه داعش بر کل عراق مسلط می‌شد قابل تصور بود. ایران با سرعت هم به کردها هم به دولت مرکزی کمک کرد. اگر کمک فوری ایران نبود حتماً اربیل سقوط می‌کرد، حتماً سلیمانیه در خطر بود و شهرهای دیگر کردی نیز در خطر قرار می‌گرفت. در کل عراق هم شرایط شرایط مشابهی بود. ایران به درخواست دولت مرکزی کمک فوری کرد و برای اینکه بغداد و اقلیم کردی در آن شرایط بسیار سخت که قرار داشتند سقوط نکند.

اما اینکه سنی‌ها باید حضور داشته باشند حتماً باید سنی‌ها حضور داشته باشند. مگر بدون حضور سنی‌ها امکان‌پذیر است؟ بخشی از مردم عراق سنی‌ها هستند. همین الان در جنگی که در شمال عراق در منطقه فلوجه وجود دارد، عشایر سنی و گروه‌های سنی هم حضور دارند. میلیشیای سنی هم حضور دارند. البته شیعیان بیشتر حضور دارند. جمعیت شیعیان در میلیشیا بیشتر است ولی سنی‌ها هم هستند و با هم دارند می‌جنگند. مگر می‌شود در عراق سنی‌ها را کنار گذاشت؟ برای ما فرقی نمی‌کند شیعه یا سنی یا کرد، اینها هر سه در کنار هم هستند و شما می‌دانید رئیس‌جمهور عراق از کردهاست. رئیس مجلس عراق سنی است. نخست‌وزیر عراق شیعه است. پس بنابراین در حکومت هم همه اینها حضور دارند و باید حضور داشته باشند. ما روابط خوبی با سنی‌ها داریم. البته همان‌طور که می‌گویید بعضی از سنی‌ها متأسفانه از داعش حمایت کردند و بعضی‎ها الان پشیمان هستند. بعضی‌ها هم تحت فشار و ترس این کار را کردند؛ یعنی شهر یا روستای‌شان محاصره شد و از ترس با داعش همکاری کردند. در شرایط آزاد من فکر نمی‌کنم هیچ کس به حضور داعش در عراق راضی باشد. داعش چیزی نیست که برای مردم عراق جاذبه‌ای داشته باشد.

اینکه سؤال شد که در فضای مجازی و اینترنت شرایط ایران در آینده چگونه خواهد بود؟ شما می‌دانید که مسئول این کار دکتر واعظی هستند که وزیر فناوری اطلاعات و مخابرات ما هستند و ایشان در این مدت دو سال پهنای باند را حداقل به بیش از 3 برابر افزایش داده و اینترنت را تقریباً دارد به همه روستاهای کشور می‌رساند. یعنی بسیاری از روستاهای ما الان امکانات اینترنت دارند و ما داریم این را به سرعت در سراسر کشور گسترش می‌دهیم. شما می‌دانید بسیاری از شبکه‌های اجتماعی در ایران فعال هستند و آن شبکه‌هایی که شما نام بردید ما داریم فکر می‌کنیم و بحث می‌کنیم که چگونه می‌توانند در آینده حضور داشته باشند. شرایط ما امروز نسبت به دو سال پیش خیلی بهتر شده. ما مسائلی داریم که باید حل و فصل کنیم. شما می‌دانید بسیاری از شبکه‌ها در ایران فعال بودند که دستگاه قضایی درمورد برخی از آنها نظرات دیگری داشت و دولت خیلی ایستادگی کرد که آن شبکه‌ها باقی بمانند و در ایران فعال باشند.

اینکه سؤال شد چشم‌انداز برجام و حسن‌نیت بین ایران و امریکا چیست؟ به نظر من تلاش بسیار زیادی تا امروز شده است. آنچه ما امروز در برجام می‌بینیم نشانه یک فعالیت مشترک هفت کشور از جمله ایالات متحده امریکاست. اگر همه با هم همکاری نمی‌کردیم، تلاش نمی‌کردیم، اگر اتحادیه اروپا تلاش نمی‌کرد، اگر امریکایی‌ها فعال نبودند، ما نمی‌توانستیم به این نتیجه برسیم. خیلی مسائل ریز حقوقی، فنی و اقتصادی وجود داشت تا اینکه این مذاکره به نتیجه برسد. الان در جلسه ما یکی از اعضای تیم مذاکره کننده آقای دکتر تخت روانچی حضور دارند مذاکرات خیلی پیچیده، سخت و فشرده‌ای بود که انجام گرفت و من فکر می‌کنم همه نقش خودشان را به خوبی ایفا کردند و الا ما نمی‌توانستیم به این توافق برسیم و به نظر من اجرای این توافق اگر به خوبی انجام بگیرد حتماً زمینه را برای فعالیت‌های دیگر آماده می‌کند. متشکرم.

91917
ارسال نظر

  1. مخاطبان و فرهیختگان گرامی؛ نظرات حاوی مطالب توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور منتشر نمی‌شود.