گزارش صد روزه رئیس‌جمهور

صد نماد کثرت،‌ کمال و اعتدال/ گزارش شفاهی دولت این بود گزارش مکتوب و گزارش وزرا و مسئولان/ اغشام فرصت از سوی دولت/ پاسخگویی دولت در برابر مردم/ در میان گذاشتن مسائل، مشکلات، پیشرفت‌ها و... و مردم/ شرایط کالاهای اساسی در کشور/ مشکل کشور در تأمین کالاهای اساسی از جمله گندم/ خزانة خالی/ عدم تأمین درآمدها/ اصلاح بودجه/ رکود تورمی/ رکود تورمی/ اقدام دولت برای مهار تورم/ پولدارترین دولت، بدهکارترین دولت/ طرح‌های نیمه تمام/ رشد بی‌حساب نقدینگی عامل اصلی تورم/ بدهی دولت به سیستم بانکی/ مسکن مهر عامل تورم/ تعهد دولت برای تکمیل طرح‌های مسکن مهر/ تورم به مثابة مالیات فقرا/ توقف رشد نقدینگی/ استمرار پرداخت یارانه‌ها/ اصلاح روند پرداخت یارانه‌ها/ کنترل نقدینگی/ استمرار شیوة پرداخت یارانه‌ها / توزیع شیر رایگان در مدارس/ بهبود فضای کسب و کار/ تسهیلات اقتصادی دولت در بخش‌های تولید، صادرات، گمرکات و... / اقدامات دولت در بخش کشاورزی/ قیمت تضمینی محصولات کشاورزی/ اقدامات دولت در بخش داور و درمان/ هدفمندی یارانه‌ها/ مهار تورم/ یکسان سازی نرخ ارز/ مهار تحریم/ نوسانات بازار ارز/ اولویت سیاست خارجی/ القای ایران‌هراسی/ ایرانیان خارج از کشور سرمایه‌هایی ارزشمند/ نقش ایرانیان خارج از کشور در دیپلماسی عمومی/ تحریم و بی‌تدبیری منشأ مشکلات اقتصادی/ تحریم و اقتصاد مقاومتی/ مقایسه تولید گندم در دولت‌های اصلاحات و سهم مردم/ ضعف حضور اقتصادی ایران در صحنه بین‌المللی/ حضور سران 55 کشور خارجی در مراسم تحلیف/ دیدار با رؤسای جمهوری چین و روسیه در اجلاس شانگهای/ حماسة سیاسی/ موانع مذاکرات هسته‌ای/ دلایل پیشرفت در مذاکرات هسته‌ای / لرزش ساختار تحریم/ حضور فعال در صحنة بین‌الملل/ رعایت و لحاظ حقوق ملت ایران در مسئلة هسته‌ای / غنی‌سازی حق روشن ایران/ ایستادگی ایران بر مواضع اصلی خود/ لغو و رفع تهدید‌ها و تحریم‌ها/ تعامل سازنده با دنیا/ منشور حقوق شهروندی/ ایجاد آرامش در سطوح مختلف کشور/ برداشتن سایة سیاست از روی ورزش/ پایبندی به تمام وعده‌ها/ حاکمیت آرامش بر روابط بین‌ قوا/ رهبری، عامل وحدت و انسجام/ امید و آرامش و کرامت/ انتقاد از رفتار و برخورد رسانه ملی/ نحوة برخورد رسانة ملی با دولت/ توقف جنگ در سوریه/ توافق ایران با 5+1/ افزایش سرمایه‌گذاری و فعالیت‌های اقتصادی/ بهبود فضای کسب و کار/ بهبود وضعیت معیشت مردم / به حداقل رساندن مداخلات دولت در بخش فرهنگ/ کاهش تصدی‌گری دولت در بخش فرهنگ/ لزوم اعتماد به صاحبان فرهنگ/ اقدامات دولت در بخش فرهنگ / دولت در پی آشتی/ قضاوت فضای فرهنگی امروز و دیروز/ کالای فرهنگی غذای روح مردم/ آشتی دولت با اهالی فرهنگ و حمایت از آنان/ آزادی بشر مذاهب ادیان و اقوام مختلف/ اهداف منشور حقوق شهروندی/ احیای اخلاق به عنوان یکی از شعارها/ تشکر از مردم به خاطر آفرینش حماسة‌ سیاسی/ ظرفیت‌ها و استعدادها بی‌نظیر ایران/ نزدیکی سپیده و روشنایی

گزارشگر:
مردم ایران سلام، شب شما به خیر. ۱۰۱ روز پیش، دولت یازدهم جمهوری اسلامی ایران به ریاست حجت الاسلام والمسلمین دکتر حسن روحانی کار خود را شروع کرد. آقای دکتر روحانی وعده دادند که پس از گذشت صد روز، گزارشی از آنچه در این مدت انجام دادند، به اطلاع من و شما برسانند. امشب بنده به همراه سرکار خانم سپانلو و آقای احمدی افزادی به دفتر کار آقای دکتر روحانی آمدیم. شب به خیر. تبریک می‌گویم، صد روز گذشت.
رئیس‌جمهور:
شب شما هم به خیر. بسم الله الرحمن الرحیم. با سلام و درود بر سالار شهیدان حضرت اباعبدالله الحسین(ع) و یاران باوفایش و با تکریم همۀ بسیجیان دلاور که این هفته به یاد و نام آنهاست و با سلام به همۀ مردم خوب، باوفا، دلاور و مهربان ایران؛ من هم سلام عرض می‌کنم و به همۀ آنها شب به خیر می‌گویم و امیدوارم ساعات و ایام خوبی را سپری کنند. همان طور که اشاره کردید، من در ایام تبلیغات انتخاباتی، به مردم بزرگ ایران وعده داده بودم که علاوه بر برنامۀ چهارساله دولت تدبیر و امید، برنامه کوتاهی هم برای یک دورۀ صد روزه داشته باشم و در پایان صد روز کار و عملکرد دولت را به ملت عزیز گزارش دهم.
گزارشگر:
این عدد صد را چرا انتخاب کردید؟ عدد خوش یمنی در زندگی شما بوده یا اینکه نشان کثرت بوده؟ چرا صد؟ می‌توانست دویست یا ۱۱۰ باشد یا اینکه داستان، داستان انتخابات است و ایده‌های زودگذر؟

رئیس‌جمهور:
بالاخره صد یک معیاری است. می‌دانید که در نمره دادن، بعضی جاها بالاترین نمره به جای بیست، صد است و در ادبیات و شعرهای ما همواره از صد گفته شده است. در واقع، صد روز یک دورۀ زمانی است که نه خیلی کوتاه است که نشود گزارش داد یا برنامه‌ای را تهیه و اجرا کرد و نه آنقدر طولانی است که به هرحال گزارش بسیار مطول بشود.
مبنا این بود که یک برنامۀ کوتاه مدت سه ماهه مورد نظر دولت باشد و دولت به مردم گزارش دهد. البته باید بگویم این گزارش سه بخش دارد: یک بخش همین است که امشب رئیس‌جمهورمنتخب مردم به مردم عزیز گزارش می‌دهد. یک بخش گزارش مکتوب است که در رسانه‌های مکتوب منعکس خواهد شد و بخش سوم هم گزارشی است که توسط وزرا و سایر مسئولین و معاونین در بخش‌های خودشان به اطلاع مردم خواهد رسید.
گزارشگر:
بلافاصله؛ یعنی در روزها و شب‌های بعد؟
رئیس‌جمهور:
بله، بلافاصله، یعنی از فردا آنها هم به تدریج با صدا و سیما و روزنامه‌ها و خبرگزاری‌ها مصاحبه کرده یا به صورت مکتوب گزارش خود را ارائه خواهند کرد.
گزارشگر:
قبل از اینکه به گزارش برسیم، تصور الان یعنی روز صد و یکم با روزی که شروع کردید چقدر متفاوت است؟ شما روزهای ریاست جمهوری تان را واقعاً می‌شمارید یا نه؟
رئیس‌‌جمهور:
به آن صورتی که شما الان می‌گویید نه، به هر حال هر روزش برای من بسیار مهم است. همۀ تلاش دولت این است که حداکثر استفاده را از این دورۀ چهارساله برای خدمت به مردم بکند. شاید برای اولین بار در جمهوری اسلامی ایران، من در روز تحلیف، دولت را به مجلس معرفی کردم و برای رأی اعتماد اسامی را در اختیار مجلس شورای اسلامی گذاشتم. این به آن معناست که دولت تلاش می‌کند هیچ فرصتی را از دست ندهد و حداکثر استفاده را از فرصت‌ها داشته باشد.
گرچه، همین‌طور که این دولت اولین دولتی است که اسامی وزرا را به مجلس داده، آخرین وزیری هم که ما رأی اعتماد گرفتیم، هفته پیش بوده است، یعنی هفته قبل در آستانه صدمین روز، دولت کامل شده است. در عین حال می‌خواهم از مجلس شورای اسلامی، از نمایندگان محترم و از همۀ مردم سپاسگزاری و تشکر کنم.
البته این گزارش دولت، مخصوص برنامۀ صد روزه نیست، از این به بعد دولت در هر مقطعی به طور منظم به مردم گزارش کار خواهد داد. دولت باید در برابر مردم پاسخگو باشد و افتخارش پاسخگویی در برابر مردم است. مردم باید از جزئیات برنامه ها باخبر و مطلع باشند، چرا که این دولت بدون همراهی و همکاری مردم نخواهد توانست مسئولیت سنگین اداره کشور را به مقصد برساند؛ به اضافه اینکه، دولت با این گزارش‌دهی، می‌خواهد مردم و دولت از لحاظ اطلاعات خیلی نزدیک یکدیگر باشند و اطلاعات در اختیار مردم قرار گیرد.
گزارشگر:
آیا منظور از اطلاعات، روند اجرایی امور است؟
رئیس‌‌جمهور:
روند و حتی مشکلات. دولت ممکن است مشکلات فراوانی داشته باشد، حتماً این مشکلات را با مردم در میان خواهد گذاشت. دولت ممکن است پیشرفت داشته باشد، حتماً آن را به مردم خواهد گفت. دولت ممکن است برنامه بلند مدت داشته باشد، حتماً این را به اطلاع مردم خواهد رساند. در ضمن، مردم به ویژه صاحب‌نظران، اندیشمندان، اهل اندیشه و قلم می‌توانند با نقد، نصیحت و با پیشنهادهایشان به دولت کمک کنند. دولت به مردم تعلق دارد و افتخار می‌کند که بتواند خدمتگزار این مردم خوب و عزیز باشد.
گزارشگر:
امیدوارم امشب و شب‌ها و روزهای بعد که فرمودید همکارانتان گزارش می‌دهند، سکوت شما و همکارانتان جبران مافات شود، چون این صد روز، نزدیک به سکوت بود و کمتر شما و همکارانتان صحبت کردید و این را می‌شد حس کرد که یک نوع طراحی و تقسیم کار متفاوت نسبت به گذشته بود؟ الان مایل هستید دربارۀ این موضوع صحبت کنیم؟
گزارشگر:
آقای دکتر روحانی بهتر نیست که وارد مسائل اقتصادی شویم، چرا که مشکلات زیادی پیش روی دولت بوده که بخش عمده‌ای از آن در حوزۀ اقتصاد است. تصور می‌کنم بخش عمده‌ای از انتظارات مردم هم از این گزارش صد روزه، مربوط به عملکرد اقتصادی دولت است. از این مشکلاتی که فرمودید، اصلی‌ترین و فوری‌ترین اقدامی که دولت مجبور بوده از آغاز به کار خود تصمیمی دربارۀ آن بگیرد، در چه زمینه‌ای بوده است؟

رئیس‌جمهور:
البته در گزارش امشب ضمن اینکه گزارش عملکرد صد روزه داده خواهد شد، به همان صورت به مردم خواهم گفت که در چه شرایطی ما کار را شروع کردیم؛ در واقع از دولت گذشته چه ارثی به ما رسید و ما با آن ارث کار را آغاز کردیم.
اولین روزهای بعد از انتخابات، من با اولین مشکلی که مواجه شدم، شرایط کالاهای اساسی در کشور بود. در همان روزهای اولیه، اولین گزارشی که من از وزارت صنعت، معدن و تجارت گرفتم این بود که وضع کالاهای اساسی در کشور چگونه است و گزارشی که داده شد، من را بسیار نگران کرد؛ یعنی ما در کالاهای اساسی برخلاف آنچه در ذهنم بود، دچار مشکل بودیم. من فکر می‌کردم دولت که بر سر کار می‌آید، به طور طبیعی تا سه، چهار ماه انبارها پر است و مشکلی از نظر تأمین کالاهای اساسی وجود ندارد، ولی گزارشی در همان روز سوم یا چهارم هفته اول یعنی قبل از مراسم تحلیف و تنفیذ به دستم رسید که براساس آن کشور از لحاظ کالاهای اساسی و از جمله گندم دچار مشکل است و حتی در یکی از استان‌ها تنها برای سه روز در سیلو گندم وجود دارد. بلافاصله برخی از مسئولین اجرایی در همان دولت را خواستم و با آنها صحبت کردم، مشکلاتی که برای تأمین ارز بود، مشکلاتی که برای خرید بود، مشکلاتی که برای برخی از کالاهای وارداتی در راه بود، برخی از این کالاها رسیده بودند و در بندر بودند و ما داشتیم دموراژ می‌دادیم، به خاطر مشکلاتی که بین بانک مرکزی و بخش تجارت وجود داشت. این اولین مشکلی بود که من با آن روبه‌رو شدم.
خوشبختانه اقدامات بسیار خوبی انجام گرفت، از وقتی که دولت کارش را شروع کرد، تقریباً ذخیره قابل توجهی فراهم شده بود و بعد از شروع دولت، اولین اقدام فوری این بود که این ذخایر را به رقم قابل قبولی برسانیم و این کار را شروع کردیم و انجام دادیم و امروز هم الحمدلله در همۀ کالاهای اساسی، انبارهای ما به اندازه کافی پر است و مشکل نداریم، برای آینده دور هم خرید انجام گرفته وکالاها به دست مردم خواهد رسید. این اولین مسئله‌ای بود که من با آن مواجه شدم که الحمدلله این کار با کمک برخی از مسئولین دولت سابق و بعد در دولت جدید انجام شد.
گزارشگر:
آقای دکتر روحانی این بخش تمام شد؟
رئیس‌جمهور:
فوری ترین مسئله‌ای که شما سؤال کردید، موضوع کالاهای اساسی بود. مسئله دومی که بعد از شروع کار دولت یعنی در مرداد ماه با آن مواجه شدیم، آن تعبیری است که من یک بار در یک سخنرانی اشاره کردم به عنوان خزانه خالی. می‌دانید که خزانه کشور جایی است که درآمدهای دولت به آنجا منتقل می‌شود، حساب‌های دولت آنجاست و مخارج هم از همان خزانه تأمین می‌شود. طبق قانون بودجه می‌بایست ماهانه ۱۷ هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان درآمد می‌داشتیم، چون طبق قانون بودجه، درآمد و به همان نسبت مخارج ما ۲۱۰ هزار میلیارد تومان در طول سال بوده است که برای یک ماه، ۱۷ هزار و 500 میلیارد تومان می‌باید تا پایان مرداد در خزانه می‌داشتیم.
روزی که من کار را شروع کردم، یعنی ۱۲ مرداد، موجودی خزانه حدود 1۲۸۰ میلیارد تومان بود، آخر ماه که ما می‌بایست حقوق را پرداخت می‌کردیم به ویژه برای موارد ضروری در بخش حقوق، می‌بایست ۷ هزار و 500 میلیارد تومان پرداخت می‌کردیم، نه بحث بودجه عمرانی بلکه بحث حقوق جاری کارمندان. از این 7 هزار و 500 میلیارد تومان که باید به عنوان حقوق پرداخت می‌کردیم، فقط ۲ هزار و 870 میلیارد تومان در خزانه بود، یعنی ما می‌بایست بیش از ۴ هزار و 60 میلیارد تومان از بانک استقراض می‌کردیم، برای اینکه بتوانیم حقوق آن ماه را پرداخت کنیم. بنابراین در همان ماه مرداد، دولت برای پرداخت حقوق، تقریباً ۴ هزار و 600 میلیارد تومان بدهکار بود و می‌بایست تأمین می‌کرد، در حالی که کل موجودی حدود ۲هزار و 800 میلیارد تومان بیشتر نبود، بنابراین ما با مشکلی به نام عدم تأمین درآمدها مواجه بودیم.
شما می‌دانید در ۵ ماه اول از آن مقداری که در بودجه پیش‌بینی شده بود فقط ۴۷ درصد آن تأمین شده است؛ در طول پنج ماه؛ البته اگر بودجه مصوب را حساب کنیم، الان هم حدود ۵۶ الی ۵۷ درصد منابع را می‌توانیم تأمین کنیم، یک مقدار وضع بهتر از آن زمان است. لذا ناچار شدیم بودجه را اصلاح کنیم و آمار و ارقام بودجه را واقعی کنیم. بنابراین ما با دو فوریت بلافاصله اصلاحیه بودجه را به مجلس دادیم، البته هنوز از مجلس برنگشته و تا امروز هم در مجلس، اصلاحات شورای نگهبان راجع به اصلاحیه بودجه مطرح بود.
به هر حال بودجه ۲۱۰ هزار میلیارد تومانی به ۱۷۱ هزار میلیارد تومان تبدیل شد، یعنی خود مجلس حدود ۴۰ هزار میلیارد تومان کسر کرد، به دلیل اینکه ارقام بودجه ارقام واقعی و قابل تأمین نبود. البته از همین رقم هم، پیشنهاد دولت برای اصلاح ۱۵۰ هزار میلیارد تومان بود، ۲۰ هزار میلیارد در مجلس اضافه شد، حالا هر مقدار که تأمین شود.
به هر حال در این شرایط اقتصادی کشور را تحویل گرفتیم. برای اینکه مردم خیلی دقیق‌تر بدانند وضع چه بوده، من چند بار تأکید کردم که شرایط اقتصادی کشور شرایط رکود تورمی بود. سال‌هایی بوده که ما دارای رکود بودیم و تولید رشد کافی نداشت و حتی در سال‌هایی رشد اقتصادی ما منفی در حد منفی ۹ درصد بوده است.
گزارشگر:
چه سالی؟
رئیس‌‌جمهور:
در سال ۱۳۶۵ رشد ما منفی ۹ درصد بوده است، اما در عین حال در همان سالها که رشد منفی داشتیم، تورم ما در آن سال زیاد بالا نبوده است. تورم در آن سال ۲۳ درصد بود. ولی یک سال‌هایی در کشور بوده که تورم زیاد بود، مثلاً در سال ۱۳۷۴ تورم ما ۴۹ درصد بود، اما در عین حال رشد هم ۳ درصد بوده است. اما اینکه تورم بالای ۴۰ درصد باشد و رشد هم منفی باشد یعنی رکود هم باشد، شما در سال ۹۱ می‌بینید که شرایط رشدمان منهای 8/5 است و از سوی دیگر، تورم بالای ۳۰ درصد است.
در آن شرایطی که ما دولت را تحویل گرفتیم، شرایطی بود که تورم در مجموع بالای۴۰ درصد بود. بنابراین وضعیتی که این حد رکود و تورم با هم در کشور ما وجود داشته باشد، در تاریخ ۵۰ ساله کشور بی‌سابقه است؛ به غیر از سال ۵۷ و ۵۸ که سال انقلاب بود و شرایط خاصی بر کشور حاکم بود، در ۵۰ سال گذشته یک چنین رکود تورمی در کشور سابقه نداشته است.
این آمار و ارقام نشان می‌دهد که چه شرایطی از دولت گذشته به ما ارث رسید و در چه شرایطی می‌بایست با مشکلات دست و پنجه نرم می‌کردیم.
البته اینکه این آمار و ارقام را می‌گویم به خاطر این است که مردم بدانند شرایط چه بوده، نه اینکه از مشکلات بترسیم و بهراسیم. ما به حول و قوه الهی و با کمک و حمایت مردم مشکلات را حل خواهیم کرد و از تنگناهای اقتصادی عبور خواهیم کرد.
شما می‌بینید در همین مدت کوتاه صد روزه، در تورم توانستیم یک قدم مهم برداریم. اینقدر موضوع تورم برای من به عنوان رئیس دستگاه اجرایی مهم است که تقریباً هر دو سه روز یک بار از مسئولین سؤال می‌کنم و هر هفته از وضعیت تورم کشور آمار می‌خواهم. شما می‌دانید در ماه‌‌های گذشته، هر ماه نسبت به ماه قبل، روند صعودی تورم تقریباً ۲/۲ بوده، این دو ماه اخیر روند 2/1 شده یعنی یک واحد کاهش پیدا کرده و این برای ما خیلی مهم است. در حالی که در پایان ماه مرداد و شهریور، تورم نقطه به نقطه ۴۳ درصد بود، در پایان مهرماه تورم نقطه به نقطه ۳۶درصد شد و این خبر بسیار خوشی است که ما از تورم نقطه به نقطه ۴۳درصد به حدود ۳۶ درصد رسیدیم. بنابراین تلاش کردیم رشد تورم و صعود تورم را مهار کنیم و در این مدت هم مهار کردیم. تلاش ما این است که تا پایان سال، تورم را از این حدی که هست به یک نقطه مطلوب برسانیم و در سال آینده یکی از برنامه‌های اساسی دولت، مهار تورم خواهد بود. برنامه‌ریزی ما برای سال آینده این است که تا پایان سال تلاش کنیم تورم به کمتر از ۲۵ درصد برسد، یعنی از ۴۳ درصد تا تورم ۲۵ درصد خواهیم رفت.
البته با اینکه ماه‌های پایانی سال کنترل تورم بسیار سخت‌تر می‌شود، اما در عین حال قول مسئولین ما این است که تا پایان سال جاری تورم به ۳۵ درصد خواهد رسید. بنابراین ما یک قدم مهم در بحث تورم در ماه‌های آینده برخواهیم داشت و بحمدالله در این یکی دو ماه قدم‌های خوبی در این زمینه برداشتیم.
گزارشگر:
چرا دغدغه اصلی شما بحث اقتصادی و تورم است؟ چرا بیکاری، رشد منفی اقتصادی و تورم را انتخاب کردید و رصد می‌کنید؟ از این فرصت استفاده می‌کنم و با توجه به آمار شاخص‌های کلانی که شما فرمودید، می‌خواهم بپرسم که چگونه بین سالهای ۸۴ تا ۹۰ که ما بیشترین درآمد‌های نفتی تاریخ کشورمان را داشتیم، این اتفاق افتاده است؟ چه تعهداتی برای دولت به وجود آمده؟ تعهدات دولت زمانی که شما کار را به عهده گرفتید چه بوده؟ و چه قدرش باقی مانده است؟
رئیس‌جمهور:
البته دولت گذشته یعنی هشت سال گذشتۀ دولت نهم و دهم، پولدارترین دولت، حداقل در درآمدهای ارزی، درآمدهای نفتی و غیرنفتی بوده است. شما می‌دانید که در طول هشت سال گذشته درآمد نفتی ما حدود ۶۰۰ میلیارد دلار بوده که این رقم بی‌سابقه است. در سال‌های قبل هر چه نگاه کنید چنین رقمی را پیدا نمی‌کنید. به اضافه اینکه ما درآمدهای دیگری داشتیم و کشور از لحاظ درآمدهای ارزی در طول هشت سال حدود ۷۵۰ میلیارد دلار درآمد داشته است.
دولتی که پولدارترین دولت بوده، متأسفانه بدهکارترین دولت بوده است. چند رقم بدهی دولت را می‌گویم و مسئولین اجرایی بعد ارقام را کامل و دقیق می‌گویند. بدهی دولت به سیستم بانکی در روزی که در مرداد ماه دولت را تحویل گرفتیم، بیش از ۷۴ هزار میلیارد تومان بوده است. بدهی دولت به صندوق تأمین اجتماعی و صندوق بازنشستگی ۶۰ هزار میلیارد تومان بوده است. آمار و ارقامی که بخش‌های مختلف دولت به من دادند، بدهی دولت به پیمانکاران و بخش‌های مختلف و بخش خصوصی، حدود ۵۵ هزار میلیارد تومان است. شما همین ۳ رقم را کنار هم قرار دهید، ۷۴هزار، ۶۰هزار و ۵۵ هزار میلیارد تومان که البته ارقام دیگری هم هست، بدهی صندوق‌های بازنشستگی نیروهای مسلح، رقم‌های عجیب و غریبی گزارش دادند که خودشان بعداً برای مردم توضیح می‌دهند. رقم خیلی بالاتر از ۲۰۰ هزار میلیارد تومان است.
البته ما می‌دانستیم که دولت بدهکار است، اما دولتی که بیشترین درآمد ارزی را در هشت سال گذشته داشته است، وقتی دولت را به منتخبین بعدی مردم تحویل می‌دهد، این همه بدهکاری، و به اضافه تعهدات دیگر]به ارث گذاشته است.[
حالا اینها بدهکاری است، یک سری تعهدات هم هست. من نمونه‌ای برای مردم می‌گویم. در این هشت سال در سفرهای استانی، تعهداتی که داده شده ۲۱۱ هزار میلیارد تومان است. تا الان فقط ۳۲ درصد از این تعهدات انجام شده و ۶۸ درصد برای دولت‌ بعدی باقی مانده است.
از آن طرف اعتبارات و تسهیلاتی که در همین سفرهای استانی به مردم تعهد شده، ۳۰ درصد این تسهیلات تحقق یافته و ۷۰ درصد باقی مانده است. در مجموع اگر بگوییم که ۳۰ درصد تحقق پیدا کرده و ۷۰ درصد تعهد باقی مانده، اگر همان پول و امکانات باشد، یعنی ۱۶ سال طول می‌کشد تا آن تعهدات را بخواهیم عملی و اجرایی کنیم.
براساس آمار و ارقامی که مسئولین به من داده‌اند، پروژه‌های عمرانی که در کشور، کلنگ زده و شروع شده و فقط بخشی از آن اجرا شده، ۴۰۰ هزار میلیارد تومان تعهد است؛ یعنی سالیان دراز برای اجرای آنها زمان لازم است. مثلاً امسال در آن پنج ماهی که دولت قبلی بوده، در بخش عمرانی فقط ۳ درصد منابع تحقق پیدا کرده است.
من در اینجا می‌خواهم اشاره کنم به آن سؤالی که شما کردید که با این مشکلات، می‌گویید تورم تا حدی مهار شده و رشد تورم کاهشی شده است. شما اگر در بخش‌های مختلف آمار و ارقام نگاه کنید، می‌بینید آن رشد حالت تنزل پیدا کرده، البته تورم تا مدت‌ها باقی است و باید به تدریج به نقطه مطلوب برگردد، اما چرا این تورم درست شد و این‌گونه شد؟ می‌خواهم دو نکته را اینجا به عرض ملت بزرگ ایران برسانم: اولین عامل بزرگ که موجب تورم شد، رشد بی‌حساب نقدینگی در جامعه‌ بود. در سال ۸۴ نقدینگی ما ۶۸ هزار میلیارد تومان بود، در پایان دولت رقمی در حدود ۴۷۰ هزار میلیارد تومان که درحال حاضر از مرز ۵۰۰ هزار میلیارد تومان هم عبور کرده است. شما ۶۸ را نسبت به ۵۰۰ در نظر بگیرید، یعنی نقدینگی کشور ۷ برابر شده است.
برای اینکه موضوع روشن‌تر شود عرض کنم که بخشی از این نقدینگی به بدهی دولت به سیستم بانکی مربوط می‌شود و شما می‌بینید که وقتی نقدینگی اضافه شود و تعهد دولت اضافه شود و به طور مرتب از بانک مرکزی استقراض شود، آن هم پول پرقدرت، چه مشکلی برای مردم ایجاد می‌کند.
نکته دیگری را در بحث نقدینگی و تورم عرض کنم. مسکن مهر برای افراد کم‌درآمد جامعه طراحی شد. همه گفتیم کار خوبی است و هیچ کس نمی‌تواند منکر شود که ساخت مسکن برای مردم کار بسیار بزرگ و ارزشمندی است و هیچ کس منکر این نیست. اما آیا محاسبه دقیق شد که چگونه مسکن بسازیم، کجا بسازیم، با چه شرایطی بسازیم، حجمش چه مقدار باشد و از همه مهم‌تر پولش را از کجا بیاوریم؟ اگر ما پول مسکن را از جیب تک تک مردم درآورده باشیم چه؟
تا کنون ۴۳ هزار میلیارد تومان برای مسکن مهر از بانک مرکزی استقراض شده است، یعنی پول از بانک مرکزی گرفته شده و به بانک مسکن داده شده. کل پایه پولی کشور از آن اولی که پول خلق شده تا حالا ۱۰۰ هزار میلیارد تومان بوده است. از این ۱۰۰ هزار، ۴۳ هزار میلیارد تومان برای مسکن مهر است؛ یعنی ۴۳ هزار میلیارد تومان از این پایه پولی که وقتی به جامعه می‌آید، چون پول پر قدرتی چند برابر می‌شود، از بانک مرکزی استقراض شده است؛ یعنی چه؟ یعنی بخش بزرگ تورم ما از اینجا نشئت می‌گیرد. شما وقتی پول پرقدرت را از بانک مرکزی وارد جامعه می‌کنید، آن پول حدود ۵ برابر می‌شود، آن نقدینگی است که تورم را به وجود می‌آورد. به یک معنا می‌توان گفت بخش بزرگی از فشار تورمی که مردم دارند تحمل می‌کنند مربوط به مسکن مهر است.
من از مسئولین محترم بخش‌های مختلف دولت خواهش می‌کنم برای مردم توضیح دهند که این ۴۳ هزار میلیارد تومانی که از بانک مرکزی برای مسکن مهر گرفته شده، چه مقدار تورم خلق کرده است؟
البته در پرانتز بگویم، مقصود من از این بحث این نیست که ما مسکن مهر را تکمیل نکنیم. به هر حال تعهدی که دولت قبل به مردم داده، این دولت خودش را به اجرای آن متعهد می‌داند. قراردادهایی که دولت قبل با مردم دربارۀ مسکن مهر داشته، این قراردادها از نظر ما محترم است و این دولت برای مسکن مردم متعهد خواهد بود و طرحی خواهد داشت که در آینده این طرح را به مردم عرضه خواهد کرد. اما می‌خواهم بگویم این تورمی که شما سؤال کردید از کجاست، بخش بزرگی از آن مربوط به مسکن مهر می‌شود؛ یعنی ما یک وقت کاری را انجام می‌دهیم که یک بخش آن به نفع مردم است، اما چون تدبیر نیست، حساب و کتاب نیست، تورم ایجاد می‌شود.
تورم یعنی مالیات فقرا. آیا ما از مردم اجازه گرفتیم که از پول جیب فقرا بگیریم و برای عده‌ای مسکن درست کنیم؟ ساخت مسکن خیلی کار ارزشمندی است و آنهایی هم که صاحب مسکن شدند حتماً نفس راحتی کشیدند؛ حالا ضمن اینکه این مسکن مهر هم مشکلات فراوانی ایجاد کرده است، مشکلات تسهیلات دارد، حمل و نقل دارد، مسائل جنبی‌اش باید مراعات شود، حالا آنها سر جای خودش و باید تکمیل شود، به هرحال تعهدی است که دولت به مردم داده است و باید تکمیل شود.
می‌خواهم به سؤال شما پاسخ دهم که این تورم چگونه درست شد و چگونه می‌توانیم آن را مهار کنیم؟ با برهان خلف می‌توانیم به آن برسیم. ما باید رشد نقدینگی در جامعه را مهار کنیم و الان آمار و ارقام نشان می‌دهد در همین دو سه ماهه این رشد متوقف شده و حالت نزولی پیدا کرده است. دلیل اینکه در ماه‌های گذشته رشد تورم 2/2 بوده و حالا 2/1 شده، همین است که ما نقدینگی را داریم کنترل و مهار می‌کنیم؛ مخصوصاً آنجا که بحث پایه پولی و بحث پول بانک مرکزی است باید حواسمان جمع باشد که چه کار کنیم و چگونه از این پول استفاده و بهره‌برداری ‌کنیم.
گزارشگر:
شما چگونه می‌خواهید تورم را کنترل کنید در حالی‌که می‌خواهید هدفمند کردن یارانه‌ها را نیز ادامه دهید و می‌گویید در رشد نقدینگی نیز تأثیر داشته و از سوی دیگر می‌خواهید مسکن مهر را هم اجرا کنید؟ به نظر می‌رسد بین تعهدات شما و اهدافی که دولت شما در حوزه اقتصاد دارد کمی تعارض وجود دارد. شما انتقاد کردید از نحوه اجرای هدفمند کردن یارانه‌ها در کشور و قاعدتاً ملزم به اجرای فاز دوم هدفمندی هستید. چگونه این کار شکل می‌گیرد که هم تورم کنترل شود و هم این کارها انجام شود؟
رئیس‌‌جمهور:
شما در واقع دو مبحث را مطرح کردید: یکی بحث یارانه‌ها را مطرح کردید که دولت می‌خواهد چه کار کند؟ من در اینجا لازم است به عرض مردم شریف برسانم که دولت برای ادامه پرداخت یارانه نقدی هر ماه باید ۳ هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان پول پرداخت کند. طبق قانون، باید پول یارانه از افزایش قیمت‌های حامل‌های انرژی و سایر موارد به دست بیاید و از آن طریق تأمین شود. تقریباً آن پول یک چیزی حدود نصف این مبلغ را تأمین می‌کند و بقیه آن باقی می‌ماند. یک بخشی از آن را باید از مصوبات مجلس و منابع بودجه‌ای استفاده کنیم که استفاده می‌کنیم. اما در عین حال هر ماه کسر داریم، برای اینکه این ۳۵۰۰ میلیارد تومان را به عنوان یارانه پرداخت کنیم.
دولت حتماً باید روند پرداخت یارانه‌ها را اصلاح کند. ما دو راه داشتیم، یا می‌بایست یارانه ‌را کاهش دهیم برای اینکه این کسری تأمین شود که دیدیم مردم و مخصوصاً اقشار کم درآمد روی این یارانه حساب کرده‌اند و اگر بخواهیم این یارانه را برای اقشار کم درآمد کم کنیم خیلی مشکل‌آفرین خواهد بود. راه حل دیگر این بود که به یک بخش از جامعه یارانه ندهیم. چون اساساً یارانه برای این بود که وقتی قیمت‌ها افزایش پیدا می‌کند، برای تأمین بخشی از هزینه‌های اقشار کم درآمد به آنها یارانه پرداخت شود. منتها دولت مشکل داشت برای اینکه یارانه را به چه کسی پرداخت کند و به چه کسی پرداخت نکند و در نهایت به همه یارانه داد.
ما خیلی فکر کردیم که چگونه افرادی که نیازمند نیستند یارانه نگیرند و بقیه مردم بگیرند؛ راه‌های مختلفی پیش‌بینی شد و به هرحال امسال از آن طرح‌هایی که پیش‌بینی شده بود صرف‌نظر کردیم؛ چون برای اینکه بفهمیم چه کسی به یارانه نیاز ندارد، راه‌حل‌هایی پیش بینی شد که دیدیم برای اجرای آنها باید در زندگی خصوصی مردم دخالت کنیم، یعنی باید ببینیم در حساب‌های بانکی مردم چه خبر است؟ املاک مردم چگونه است؟ دخالت در زندگی خصوصی مردم و مطلع شدن از حساب‌های بانکی مردم ممکن است برای کوتاه مدت و برای یک موضوعی مفید باشد، ولی حتماً به ضرر کشور است. باید به مردم اطمینان بدهیم، مردم باید به سیستم بانکی اعتماد کنند و اگر بخواهیم در زندگی خصوصی مردم این چنین مداخله کنیم، اعتماد مردم سلب خواهد شد و رونق اقتصادی از بین خواهد رفت.
یکی از هدف‌های دولت در همین بحث تورمی که شما اشاره کردید یک طرفش کنترل نقدینگی است، یک طرفش بهبود و رونق فضای کسب و کار و تولید است. می‌شود رونق تولید را در جامعه وجود آورد و فضای کسب و کار بهبود پیدا کند، اما در عین حال اینکه برویم در زندگی خصوصی مردم کندوکاو کنیم که چه کسی چه میزان پول دارد و چه کرده است، نتیجه مناسبی ندارد.

گزارشگر:
البته کند و کاو نیست. واقعاً می‌شود به شیوه‌های بانکی یا شیوه‌هایی که در امور داخلی زندگی مردم دخالت نشود، این کار انجام شود؟
رئیس‌جمهور:
همین می‌شود که مردم آن وقت به بانک اعتماد نمی‌کنند و پول را از بانک خارج می‌کنند و در مجموع ضررش بیشتر از نفعش خواهد بود. برای اینکه مردم دغدغه خاطر پیدا نکنند، دولت تصمیم دارد یارانه را به همین صورت تا پایان سال ادامه دهد و هر فکری که دارد برای سال آینده است.
دولت حتماً شیوه پرداخت یارانه را می‌خواهد اصلاح کند. دولت قصد دارد هم روی دهک‌ها و هم شیوه مطالعه کند که دقیق باشد؛ البته مرحله دوم یارانه را هم دولت مصمم است سال آینده عملیاتی و اجرایی کند، نه امسال. می‌خواهیم اول تورم را تا حدی مهار کنیم، سیستم بانکی را تا حدی اصلاح کنیم و همزمان می‌رویم به سراغ بخش دوم در بحث یارانه.
البته امسال دولت اقدام کوچکی هم برای اقشار کم‌درآمد انجام خواهد داد. به هر حال آغاز کار این دولت است و ان شاءالله در حد توان سعی خواهد کرد تا پایان سال دو بسته کالایی به اقشار کم درآمد تقدیم کند.
گزارشگر:
گروه‌هایی که تحت پوشش هستند یا شیوه‌های دیگری هم است؟
رئیس‌‌جمهور:
کارمندان دولت و اقشار کم‌درآمد. البته یارانه را دست نمی‌زنیم و در کنار آن برای اقشار کم درآمد در دو نوبت دو بسته کالایی در نظر گرفته‌ایم.
گزارشگر:
ارزش آنها تقریباً چقدر است؟
رئیس‌جمهور:
زمان و مقدارش اعلام خواهد شد. البته گزارشی هم وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی دربارۀ وضع دانش‌آموزان در مدارس و ضرورت تأمین سلامت و رشد آنها داده است. دولت تصمیم گرفت از ماه آذر توزیع شیر رایگان در مدارس را هم برای دورۀ ابتدایی و هم سه سال اول متوسطه (از کلاس اول تا کلاس نهم) در سراسر کشور آغاز کند. اینها قدم‌های کوچکی است که دولت ان‌شاء‌الله تا پایان سال بر خواهد داشت؛ هم دو بسته کالایی و هم توزیع شیر رایگان.
اما اقدامات اساسی در بخش اقتصاد را دولت قصد دارد برای سال آینده برنامه‌ریزی ‌کند. در سال آینده همان طور که اشاره کردم دولت چند هدف مهم را دنبال خواهد کرد. یکی از آنها تکیه دولت به رونق بخشیدن به فضای کسب و کار است که بخش خصوصی در جامعه فعال‌تر شود و بتوانیم تسهیلات لازم را فراهم کنیم. من قبلاً به عرض ملت ایران رساندم که در دولت برای تسهیل در مسائل اقتصادی به ویژه در تولید، صادرات و در بحث گمرکات و پیش‌پرداخت‌هایی که مردم می‌خواهند انجام دهند و ال‌سی‌هایی که می‌خواهند باز کنند و پیش پرداخت‌هایی که می‌خواهند انجام دهند، تسهیلات گمرکی که باید انجام بگیرد، ۳۵ مصوبه گذراندیم که این مصوبات ابلاغ شد. الان می‌توانم بگویم که همۀ این ۳۵ مصوبه عملیاتی و اجرایی شده است.
علاوه بر این، در بخش کشاورزی دولت تلاش زیادی کرد، می‌دانید که نهاده‌های کشاورزی که کشاورزان در تهیه آنها دچار مشکل بودند، دولت توانست آنها را تأمین کند؛ ان‌شاء‌الله با کاری که دولت انجام داده من امیدوارم سال آینده وضع محصولات کشاورزی از آنچه امسال شاهد آن بودیم بسیار بهتر باشد.
شما می‌دانید که امسال ناچار شدیم برای واردات بیش از 2/7 میلیون تن گندم اقدام کنیم. امیدواریم که سال آینده وضع بهتر شود، نه تنها در گندم بلکه در تمام محصولات کشاورزی. می‌دانید قیمت تضمینی را برای اولین بار در شهریور ماه اعلام کردیم برای اینکه کشاورزان مطمئن باشند و بتوانند تلاش کنند؛ تسهیلاتی که لازم بوده در بخش‌های مختلف در اختیار کشاورزان قرار دادیم؛ در ماشین آلات اقدامات مؤثری در بخش کشاورزی شده است.
من همین جا می‌خواهم سلام و درود خودم را به همۀ کشاورزان عزیز برسانم که واقعاً بار امنیت غذایی بر دوش آنهاست، بار استقلال کشور در بخش مواد غذایی و محصولات کشاورزی بر دوش آنهاست و حضور آنها در حماسه ۲۴ خرداد بسیار ارزشمند بود و ان‌شاءالله در این زمینه اقدام خوبی انجام می‌گیرد.
همان طور که می‌دانید در بخش دارو هم دولت اقدامات بسیار مهمی انجام داده و تقریباً کمبود دارو به طور کامل مرتفع شده و قیمت دارو نسبت به گذشته بسیار متناسب شده است. برای آنهایی که بیماری‌های صعب‌العلاج و خاص دارند تسهیلات لازم برای تأمین دارو پیش‌بینی شده است. با اقداماتی که دولت انجام می‌دهد ان‌شاء‌الله وضع دارو بهتر هم خواهد شد؛ اصولاً بخش سلامت قدم‌های جدی برمی‌دارد، البته از لحاظ منابع مالی کمبودهایی دارد که ان‌شاءالله دولت کمبودهای پولی را جبران و مرتفع خواهد کرد.
می‌دانید تیم‌های مختلفی از متخصصین برای رسیدگی به امر سلامت مردم به نقاط مختلف کشور اعزام می‌شوند.
دولت در این صد روز اقدامات بسیار خوبی را نه در شأن ملت، بلکه در حد توان و امکانش و فرصت صد روزه انجام داده است. در عین حال دولت برای آینده برنامه‌ریزی‌هایی دارد.
برای سال آینده چند برنامه را مد نظر داریم که یکی از آنها بحث مرحله دوم هدفمندی یارانه‌هاست کـه در حال فکر و طراحی هستیم تا سال آینده اجرا شود.
برنامه دیگر دولت مهار تورم است که سال آینده تورم را به زیر ۲۵ درصد و امسال هم به ۳۵ درصد برسانیم.
در رشد اقتصادی که طبق آمار در سال 1391 منهای 8/5 بود، یعنی اقتصاد ایران در سال گذشته ۶ درصد کوچک شد، یعنی سفره مردم هم حداقل ۶ درصد خالی شد. تلاش ما این است که به حول و قوه الهی تا پایان امسال کاری بکنیم که این منهای 8/5 درصد را به صفر برسانیم یا حتی نیم درصدی را مثبت کنیم، ولی سال آینده ان‌شاءالله تلاش دولت این است که رشد اقتصادی حداقل مثبت ۳ باشد، یعنی در پایان سال 1393 به ۳ درصد برسیم. دولت تلاش خود را خواهد کرد، ولی می‌دانید رشد اقتصادی سالانه باید حداقل ۸ درصد باشد.
البته بحث مهار تحریم را هم داریم. سال آینده تلاشمان این است که اگر بتوانیم نرخ ارز را هم یکسان کنیم. یکسان سازی نرخ ارز جزو هدف‌های دولت در سال ۹۳ است، چرا که این تفاوت نرخ ارز مشکلات زیادی را ایجاد می‌کند؛ اصلاً یکی از مشکلاتی که این دولت با آن مواجه شد، همین بود که براساس قانونی که مجلس در قانون بودجه اعلام کرد، دولت می‌بایست در اول تیرماه نرخ دلار را از ۱۲۰۰ به ۲۴۷۷ می‌رساند و متأسفانه دولت قبل این کار را نکرد و ما وقتی آمدیم با این مشکل مواجه شدیم. در واقع دولت یازدهم قیمت ارز را باید دو برابر می‌کرد، یعنی همه کالاهایی که وارد می‌شود دو برابر شود. محاسبه کردیم دیدیم مردم دچار معضل بزرگی خواهند شد، لذا طراحی و برنامه‌ریزی کردیم و بعضی از موارد را با پرداخت یارانه، مثل نان و گندم، به همان قیمت نگه داشتیم و بخش‌های دیگر را هم با یک شیب بسیار ملایمی به همان قانون ۲۵۰۰ تومان رساندیم. این که بعضی از مردم می‌گویند چرا در دولت جدید بعضی کالاها گران شد دلیلش این بوده است، گرچه شیب خیلی ملایم بوده و تلاش کردیم به مردم فشار نیاید.
برخی از موارد من خودم مداخله کردم برای اینکه قیمت‌ها خیلی بالا نرود و فشار به مردم نیاید، اما مردم بدانند که باری بر دوش این دولت افتاد تا قیمت دلار را طبق قانون مجلس دو برابر کند، در حالی که در دولت قبلی باید این کار انجام می‌شد.
بحمدالله از این پیچ‌ها به خوبی و به سلامت عبور کردیم و البته مردم هم با حضور، تلاش، حمایت و دعای خود خیلی یاری و کمک کردند. ما این قدر از مردم ممنونیم که حد ندارد و اگر حضور و تلاش و حمایت آنها و هدایت مقام معظم رهبری نبود ما نمی‌توانستیم از این مشکلات به این خوبی عبور کنیم.
گزارشگر:
دولت در این مدت کوتاه از ابزار سیاست خارجی به خوبی استفاده کرد و به معنایی در سیاست خارجی با توپ سیاست خارجی گل اقتصادی زد، دکتر ظریف هم نوک حمله بودند. با چه روشی در این مدت به این ظرفیت و این سطح پیشرفته از سیاست خارجی رسیدید؟
رئیس‌جمهور:
سیاست خارجی جزو اولویت‌های دولت تدبیر و امید بود و همین را هم به مردم اعلام کرده بودیم. البته این معنایش این نیست که از نظر دولت، اهمیت سیاست‌های فرهنگی یا سیاست داخلی یا اجتماعی کمتر است، بلکه به خاطر مشکلی که کشور با آن مواجه بود، دولت برای سیاست خارجی اولویت قائل بود.
می‌دانید که متأسفانه دشمنان یک ایران هراسی را در سراسر جهان به وجود آورده بودند. روابط ایران با دنیا در حد بسیار پایینی قرار گرفته بود و به جز تعداد محدودی از کشورها، روابط با سایر کشورهای دنیا کاهش پیدا کرده بود و مشکلات فراوانی برای ایرانیان داخل و خارج ایجاد شده بود. در سفرهای خارجی به بیشکک و نیویورک، وقتی با ایرانیان روبه‌رو شدیم، دیدیم که واقعاً چه شور و عشقی نسبت به وطن‌شان دارند؛ همان عشقی که مردم داخل به وطنشان دارند، شاید حتی یک مقدار بیشتر. به هر حال آنها از آب دور شده‌اند و قدر آب را بیشتر می‌دانند. واقعاً سرمایه بسیار بزرگ انسانی در خارج از کشور داریم که ان‌شاء‌الله آنها می‌آیند و کمک می‌کنند؛ البته در این چند ماه کمک کرده‌اند و حتماً به کمک‌شان اضافه می‌کنند.
گزارشگر:
منظور کمک مالی و اقتصادی که نیست ؟ چراکه معمولاً به آنها به عنوان سرمایه‌ای اقتصادی و مادی نگاه کرده‌ایم؟
رئیس‌‌جمهور:
به هر حال کشور مال خودشان است، کمک مالی و علمی هم که بکنند، کشور مال آنهاست، حمایت معنوی هم بکنند، کشور مال خودشان است. ایرانیان یک قدرت بسیار بزرگی در دنیا هستند.
در همین دیپلماسی عمومی، ایرانیان نقش بسیار زیادی در سراسر جهان می‌توانند داشته باشند. تقریبا در همه کشورها، بخش بزرگی از ایرانیان از نخبگان آن جامعه هستند؛ استادان، بزرگان، پزشکان، متخصصین که می‌توانند بسیار نقش داشته باشند. به هر حال شرایطی برای ایرانیان داخل و خارج ایجاد شده بود و از طرفی هم یک فشار ظالمانه‌ای به بهانه مسئله هسته‌ای به مردم وارد شده بود و شما می‌دیدید که مردم چه وضعی دارند.
البته نمی‌خواهم بگویم که همۀ مشکلات اقتصادی در ایران مربوط به تحریم است، بلکه عمدتاً مربوط به بی‌تدبیری بود. شما ببینید، درست در شرایطی که می‌رفتیم به سمت تحریم و دولت هم می‌دانست به سمت تحریم می‌رویم و می‌گفت تحریم‌ها کاغذ پاره‌ای بیش نیست، وابستگی‌اش را به خارج در بخش اقتصادی بیشتر می‌کرد. شما می‌دانید در سال‌های قبل از ۸۴، واردات کشور حدود ۳۸ میلیارد دلار بود ولی بعد در سال ۹۰ به ۷۵ میلیارد دلار رسید. می‌دانید که وقتی با دنیا در حال مبارزه هستید باید به خودتان و داخل تکیه کنید، با شعار که نمی‌شود با دنیا مقابله کرد. البته نه اینکه از فشار دنیا بترسیم، اما باید تدبیر کنیم و در برابر زورگویی‌ها بایستیم. اولین راهش این است که به خودمان متکی شویم و واردات را کم کنیم. اینکه مقام معظم رهبری بر اقتصاد مقاومتی بارها و بارها تأکید کردند، به همین دلیل است که کشوری که می‌خواهد بایستد، باید روی پای خودش بایستید، نه اینکه به دیگران بیشتر تکیه کند.
اجازه دهید آماری را ارائه کنم، از سال ۱۳۷۹ تا سال ۱۳۸۳ در بحث گندم، هر سال خرید دولت از کشاورز داخلی یک میلیون تن اضافه شد. به طور طبیعی خریدها از خارج هم یک میلیون تن کمتر شد، تا سال ۱۳۸۳ که در تولید گندم خودکفا شدیم. در سال ۱۳۸۳، بیش از ۱۱ میلیون تن گندم از کشاورزان خریده شد و هیچ نیازی به خارج نداشتیم. از سال ۱۳۸۴به بعد هر سال خرید داخلی یک میلیون تن کم و خرید از خارج یک میلیون تن اضافه شده است، تا جایی که امسال ناچاریم بیش از 2/7 میلیون تن گندم وارد کنیم. وقتی می‌خواهیم مقابل زورگویی قدرت‌‌های غربی مقابله کنیم، باید خودمان را آماده کنیم. متأسفانه اینکه عمل ما با شعار ما سازگار نبود، یکی از مشکلاتی بود که کشور با آن مواجه بود.
ان شاء‌الله قدم به قدم حرکت ما به سمت خوداتکایی بیشتر و تکیه بر کشاورزان داخلی باشد.
البته در سال‌های اخیر، شغل زیاد درست کردیم، منتها برای چینی‌ها و کره جنوبی مرتب شغل اضافه کردیم. در داخل مشکل اشتغال داشتیم و حضور اقتصادی ما در صحنه بین‌المللی چقدر ضعیف بود، ولی امروز ان‌شاء‌الله به تدریج دارد شرایطی ایجاد می‌شود که حضور ما در صحنه بین‌المللی در همۀ زمینه‌ها بیشتر شود.
اقدامات دولت در عرصة سیاست خارجی
شما اشاره کردید به آن نکته‌ای که در سیاست خارجی چه توفیقاتی به دست آوردیم؟ البته اینجا از آقای دکتر ظریف و از همۀ وزرا و مسئولین تشکر و سپاسگزاری می‌کنم. انصافاً تلاش مجدانه‌ای کردند و ان‌شاءالله هر یک از وزرا گزارش صد روزه را اعلام خواهند کرد. همه در حد خودشان تلاش وافری کردند.
در سیاست خارجی قدم‌های بسیار خوبی برداشته شد، از اولش هم با بهار خوبی آغاز شد، سالی که نکوست از بهارش پیداست. در روز تحلیف دیدید که ۵۵ هیأت از دنیا در تحلیف شرکت کردند، نه درسطح پایین، این ۵۵ هیأت متشکل از ده رئیس‌‌جمهور، دو نخست وزیر، شش رئیس مجلس و یازده وزیر خارجه بودند و بقیه هم وزرا بودند. ۵۵ کشور در مراسم شرکت کردند.
بعد از آن در اجلاس شانگهای در بیشکک، شرایطی پیش آمد که ما با دو قدرت بزرگ از ۵ قدرت شورای امنیت یعنی چین و روسیه توانستیم ملاقات‌های بسیار مهمی داشته باشیم و پایه ریزی بسیار خوبی کردیم برای روابط بین ایران و روسیه و ایران و چین و بحمدالله اجرای آن توافقی که در بیشکک کردیم، عملاً آغاز شده است.
گزارشگر:
خلاصه بگویید چه توافق مهمی کردید؟
رئیس‌جمهور:
توافق ما با این کشورها هم در بخش اقتصادی، هم سرمایه گذاری آنها در ایران، هم در بخش فاینانس و هم بخش سیاسی و فرهنگی بود. البته با بعضی از این کشورها در زمینه برخی از فناوری‌های علمی نیز توافق شد که با هم همکاری داشته باشیم. قدم‌های بسیار خوبی برداشته شد. تقریباً با سران پنج قدرت دنیا مذاکره کردیم که از چین شروع کردیم بعد روسیه و اخیراً هم گفتگوی تلفنی با آقای کامرون نخست وزیر انگلیس بود.
گزارشگر:
گفتگوی تلفنی با نخست وزیر انگلیس، پیشنهاد از طرف شما بود یا از طرف آنها؟

رئیس‌جمهور:
ما برای اجلاس ژنو به هر پنج کشور پیغام داده بودیم که می‌خواهیم با اینها مذاکراتی داشته باشیم، آنها تلفن کردند، اما پیغام اولیه از طرف ما بود که با چین، روسیه و انگلیس صحبت کردیم.
گزارشگر:
آقای روحانی هیچ کس به اندازه شما ظرف ده سال گذشته با قضیه هسته‌ای گره نخورده است. من یادم هست که در آن شرایط سخت هم خیلی خوب می‌توانستید با آنها تعامل کنید. یک رفاقتی ضمن رعایت مصالح داشتید، ولی قفل هسته‌ای آنجا و در هشت باز نشد.
اتفاقی که الان دارد می‌افتد این‌ست که مردم دارند صدای باز شدن این قفل را می‌شنوند و یک نگرانی هم هست که مبادا کلید شما در قفل گیر کند و بشکند؛ واقعاً می‌خواهم بدانم شیخ دیپلمات که توانست این مسیر طولانی را در دو ماه به سرعت طی کند، می‌تواند گره اصلی سیاست خارجی را باز کند یا همچنان جای نگرانی وجود دارد؟
رئیس‌جمهور:
کلید برای ما نیست برای مردم است، همه جا کلید دست مردم بوده است؛ این را باور کنید؛ حضور مردم، حمایت مردم، اصلاً این مردم دنیایی از شورند، من که به عنوان یک عضو کوچک از این مردم هستم. انسـان در برابر عظمت و فداکاری این مردم احساس کوچکی می‌کند. ایستادگی، مقاومت و حضور مردم در انتخابات ۲۴ خرداد باعث شد قفل باز شود. اگر آن حماسه سیاسی که مقام معظم رهبری بر آن تأکید کردند، اجرا نمی‌شد و اگر مردم کنار صندوق‌های رأی حضور فعال پیدا نمی‌کردند، آیا ما کلید داشتیم؟ کلید، حضور و حمایت مردم است، البته دولت هم به عنوان خادم و کارگزار مردم تلاش می‌کند.
گزارشگر:
آیا این در به طور کامل باز شده است؟
رئیس‌جمهور:
یک قفل که نیست، فعلاً یکی از آنها باز شده؛ بچه‌ها را می‌دیدید که در مغازه‌های قدیم می‌رفتند و شکر را در آب حل می‌کردند و در قفل می‌ریختند که صبح اصلاً باز نمی‌شد. یک عده‌ای در دنیا به دنبال این هستند که کاری کنند که این قفل باز نشود، حالا ممکن است در داخل هم بعضی‌ها باشند که کودکانه عمل کنند، البته الحمدالله در داخل و در مسائل ملی، ما شاهد وحدت و انسجام بسیار خوبی هستیم؛ هر چند هنوز خیلی راه باقی است.
با وحدت و انسجام داخلی می‌توانیم خواسته‌های‌مان را به دست بیاوریم، نه با تفرقه و اختلاف. دیگر آتشی دیگر نیست، اما عده‌ای باز فوت می‌کنند و هیزم می‌آورند؛ بعضی‌ها انگار از این شعله آتش اختلاف خوششان می‌آید. باید دست به دست هم بدهیم، فقط با وحدت و انسجام می‌توانیم به بام پیشرفت بلند در منطقه و جهان برسیم.
پیشرفت در مذاکرات هسته‌ای به خاطر هدایت مقام معظم رهبری و حمایت و حضور مردم است. البته کارشناس‌ها و دیپلمات‌های ما نیز در این راه تلاش می‌کنند.
در بحث هسته‌ای به تعبیر شما اولین قفل باز شد. من به مردم اطمینان می‌دهم، ما پایۀ آن ساختمان تحریم را لرزاندیم، مردم هیچ شکی نکنند. حالا بعضی‌ها شعار می‌دهند و در دنیا چیزهایی می‌گویند، چاره‌ای ندارند، به هر حال باید صورت خود را سرخ نگه دارند، اما پایه تحریم را لرزاندیم، به هر حال سیستم بانکی و روابط بانکی ان شاء الله وقتی در آخر ماه این توافقات اجرایی شود، متحول می‌شود. مطابق این توافق دیگر هیچ تحریم جدیدی اجرا نخواهد شد. خود این یعنی محدود کردن و مهار تحریم. خیلی‌ها تلاش می‌کردند که ایران منزوی باشد، اما امروز چه کسی منزوی است؟ دشمنان ما منزوی هستند.
ایران از همیشه بیشتر در صحنه بین‌المللی فعال است. واقعاً آن فضایی که ما در نیویورک و بیشکک دیدیم، همانی بود که وزیر خارجه ایتالیا گفت که فضا، فضای رقابت به سمت ایران است.
گزارشگر:
شنیدیم که صف‌هایی برای ملاقات با جناب‌عالی تشکیل می‌شد.
رئیس‌‌جمهور:
البته با همه تا حد توان ملاقات کردیم، اما وقت نبود. واقعاً این شور و شوق برای چه بود؟ حسن روحانی کسی نیست که به قول شما برای ملاقاتش صف ببندند، بلکه نماینده ملت ایران مهم بود؛ فردی که منتخب ملت ایران است برای آنها مهم بود، این انتخابات دنیا را تکان داد.
گزارشگر:
با این انتخابات شما جامعة کمی خسته و تا اندازه‌ای فرسوده را تحویل گرفتید، ولی مردم به لحاظ روحی خود را ترمیم کردند و پر از نشاط و امید شدند و به شما گفتند که روی ما هم حساب کنید.

رئیس‌‌جمهور:
واقعاً این مردم، مردم بزرگی هستند و همۀ افتخارات را آنها آفریدند.
گزارشگر:
چگونه می‌خواهید این روحیه و انسجام ملی را حفظ کنید؟
رئیس‌جمهور:
من یک جمله درباره مسئله هسته‌ای بگویم و بعد به سؤال شما پاسخ می‌دهم که سؤال بسیار مهمی است.
در مسئله هسته‌ای، می‌خواهم به مردم اطمینان دهم اصولی که مدنظر مردم است، حقوقی که متعلق به مردم است و چارچوبی که مقام معظم رهبری ترسیم کردند، این اصول تا پایان مراعات خواهد شد؛ یعنی در کشور، حق هسته‌ای با قدرت و شفافیت بیشتر عملیاتی و اجرایی می‌شود، حتی بخش غنی‌سازی که یک بخش از حقوق هسته‌ای ماست، ادامه پیدا می‌کند، امروز و فردا هم ادامه خواهد داشت و هیچ وقت غنی‌سازی متوقف نخواهد شد؛ این خط قرمز ماست.
غنی‌سازی در ایران متوقف نخواهد شد، این به عنوان خط قرمز است و غنی‌سازی حق روشن ماست. حالا بعضی‌ها خوششان بیاید یا بدشان بیاید، ان‌پی‌تی را بخواهند طور دیگری تفسیر کنند، حقوقدان هم نیستند، ولی متأسفانه تعبیراتی می‌کنند که از یک سرهنگ بر می آید نه یک حقوقدان.
به هر حال روشن است که طبق ان‌پی‌تی غنی‌سازی حق ماست و اینکه هر کشوری برای فعالیت‌ها و توسعه خودش حق آزادی عمل دارد که غنی‌سازی هم یکی از آنهاست. هر چیزی که در مقررات بین‌المللی ممنوع نشده، آزاد است و فعالیت صلح‌آمیز هسته‌ای از جمله غنی‌سازی یکی از آنهاست. الان می‌خواهیم نیروگاه اتمی داشته باشیم، چگونه باید سوخت آن را تأمین کنیم؟ مگر سوخت نیروگاه را بدون غنی‌سازی می‌توان تأمین کرد؟ آنها می‌گویند انرژی صلح‌آمیز، مگر همین تولید برق هسته‌ای صلح‌آمیز نیست؟ چگونه این برق را تولید کنیم؟ سوخت اتمی می‌خواهد، پس غنی‌سازی می‌خواهد و اقدامات دیگری که بعد از غنی‌سازی باید انجام شود؛ مواد غنی شده باید تبدیل به قرص سوخت شود، میله‌های زیرکونیوم درست شود و همۀ اینهایی که در نهایت به سوخت تبدیل می‌شود.
پس ما روی آن چارچوب‌های اصلی ایستاده‌ایم، مردم کاملاً مطمئن باشند؛ در عین حال باید ظلمی که بر مردم شده برداشته شود. هدف ما این است که تهدیدها را دفع و رفع کنیم، تحریم‌ها را بشکنیم و تحریم را از سر مردم برداریم هدف این است که فرصت لازم را در صحنه‌ بین‌المللی ایجاد کنیم، همانی که از اول به تعامل سازنده با جهان تعبیر کردیم.
ما با دنیا یک تعامل سازنده خواهیم داشت، ان‌شاء‌الله قدم به قدم پیش می‌رویم تا جایی که با ۱+۵ به توافق کامل برسیم. البته راه طولانی است، اما در عین حال این راه را طی خواهیم کرد و به موفقیت می‌رسیم.
شما سؤال کردید چگونه انسجام را حفظ می‌کنید؟ ببینید، اولین مسئله این است که همه به حقوق یکدیگر احترام بگذارند. امشب پیش‌نویس آن منشور حقوق شهروندی که به ملت عزیزمان قول داده بودم، در سایت قرار گرفت، برای اینکه فرهیختگان، خبرگان و مردم بخوانند و دربارۀ آن نظر بدهند. البته این پیش‌نویس اولیه است که بخش حقوقی ریاست جمهوری تهیه کرده و می‌خواستند برای تصحیح نهایی به من بدهند، ولی گفتم اول در اختیار مردم قرار گیرد.
گزارشگر:
در سایت ریاست جمهوری؟
رئیس‌‌جمهور:
بله، این در اختیار مردم است، مردم مطالعه کنند، مخصوصاً حقوقدانان، استادان، دانشگاهیان، صاحبان اندیشه که با آراء آنها ان‌شاء‌الله این منشور را کامل می‌کنیم. اولین قدم این است که به حقوق همدیگر احترام بگذاریم، دوم اینکه در جامعه همه احساس آرامش کنند.
یکی از نکات مثبتی که از آغاز این دولت تا حالا مشاهده شده این است (حس من این است که ان‌شاء الله حس همۀ مردم این است) که یک آرامش به وجود آمده، نه فقط در بازار سکه و دلار و مسکن و اینها، بلکه در سطوح مختلف جامعه اعم از دانشگاه، بازار، مدارس و ورزش و ... احساس آرامش به وجود آمده است.
این دولت که هنوز برای ورزش کاری نکرده، در والیبال، فوتبال ساحلی و در همه جای ورزش، این جوان‌های ما هستند که واقعاً‌ پیروزی می‌آفرینند. حالا یک عده‌ای هم می‌گویند، روحانی متشکریم.
به هر حال همه باید از ملت عزیزمان متشکر باشیم، اینها افتخار آفریدند، ما که کار زیادی در این صد روز نکردیم، مخصوصاً وزیر ورزش، آخرین وزیری بود که توانستیم از این کوچه پر پیچ و خم پارلمان عبورش دهیم.
گزارشگر:
قطعاً در بحث گفتگو با سایر کشورهای جهان، نحوه تعامل با همکاران خودتان و شکل حرف زدنتان با مردم، آیا قبول ندارید ویژگی خاصی در رفتارتان هست؟
رئیس‌جمهور:
ما یک عضو کوچکی از این ملت بزرگ هستیم، واقعاً این چنین است و غیر از این نیست، این ملت بزرگ هستند و خدمت به این مردم واقعاً افتخار است.
ما برای ورزش کاری نکردیم، این همه پیروزی برای چیست؟ این به خاطر این است که سایه سیاست را از روی ورزش مقداری برداشتیم. ما در فرهنگ کار زیادی نکردیم، چرا اصحاب فرهنگ همه خوشحال‌اند؟ برای اینکه فضای امنیتی را مقداری کنار بردیم، بقیه‌اش را هم ان‌شاء الله می‌بریم.
باید دست به دست هم دهیم. مردم عزیز باید بدانند که همۀ امکانات در اختیار دولت نیست و هر کاری نمی‌تواند انجام دهد. در واقع وظایف دولت در چارچوب قانون اساسی تعریف شده است، اما رئیس‌جمهورمسئول اجرای تک تک اصول قانون اساسی است. من پای اجرای تمام وعده‌هایی که به مردم داده‌ام، ایستاده‌ام؛ در زمینه مسائل داخلی، انسجام و وحدت، می‌دانم راه طولانی پیش روی ماست.
من اصلاً از نزاع خوشم نمی‌آید. نزاع به نفع ملت نیست. بعضی‌ها می‌خواهند پیروز شوند، اما پیروز شدن با دعوا به دست نمی‌آید. هر جناحی باید هنر خودش را نشان دهد و با خدمت بیشتر، محبوبیت بیشتری به دست آورد.
گزارشگر:
بعضی‌ها هنرشان همان است، هنر دیگری ندارند؟
رئیس‌جمهور:
این بی‌هنری است. واقعاً اگر اسمش را بگذاریم هنر، بی‌هنری است؛ واقعاً نیاز به انسجام داریم.
گزارشگر:
آیا برای این کار ساز و کار دولتی دارید؟ چون بخشنامه و توصیه کفایت نمی‌کند.
رئیس‌‌جمهور:
اولاً با قوای دیگر باید دست به دست هم دهیم.
گزارشگر:
الان که رابطه‌تان خیلی خوب است.
رئیس‌جمهور:
حتماً باید رابطه‌مان خوب باشد.
گزارشگر:
همه سال‌های عجیب و غریب را یادمان است.
رئیس‌جمهور:
روابط‌مان بسیار خوب است. هم مجلس شورای اسلامی لطف و محبت دارند و هم قوۀ قضائیه همین طور است. یکی از افتخارات ما این است که در این دولت آرامشی بین روابط قوا ایجاد شد. قبلش تا مرز شکایت از همدیگر در دادگاه رفتند، تا اینجا هم پیش رفت و مردم واقعاً از اختلاف رنج می‌برند و سودی از آن نمی‌برند.
البته یک عامل این انسجام و وحدت این است که ما رهبری مقتدر در کشور داریم و همۀ قوا به رهبری احترام می‌گذارند؛ رهبری در واقع هماهنگ کننده قوا است، اما الحمدلله امروز بین قوا یک تعامل سازنده برقرار است. این تعامل سازنده فقط با دنیا نیست، بلکه اول باید با خودمان تعامل سازنده داشته باشیم.
گزارشگر:
این دلیلش این نیست که شما عقب‌نشینی می‌کنید در داخل و خارج و این گونه آرامش را برقرار می‌کنید؟
رئیس‌‌جمهور:
عقب‌نشینی نمی‌کنیم.
گزارشگر:
از بعضی چیزها می‌گذرید و یک تأخیر زمانی به آن می‌دهید تا فضا آرام‌تر شود، سخت نمی‌گیرید، آیا این استراتژی‌تان نیست؟
رئیس‌‌جمهور:
امید، آرامش و کرامت؛ این سه را باید مدنظر قرار دهیم. اولاً این امید در حد بسیار عالی موجود هست، آرامش هم الحمدلله هست. دولت هر کاری که بتواند دربارۀ امید و آرامش و کرامت برای مردم انجام می‌دهد. آن حقوق شهروندی بخشی از تلاش ما برای ایجاد آن کرامت است و همه باید به هم احترام بگذاریم.
دولت واقعاً از نقد بدش نمی‌آید. ما از رسانه ملی همیشه متشکر بوده و هستیم. اما رفتار رسانه ملی با دولت نسبت به دولت‌های قبلی در ماه‌های اول و دوم آیا یک طور است؟ نه! رفتار رسانه ملی با این دولت مثل رفتار با ماه‌های آخر دولت‌های پیش است.
گزارشگر:
یعنی چگونه؟
رئیس‌جمهور:
یعنی خیلی راحت انتقاد می‌کند. البته نقد حق رسانه ملی و سایر رسانه‌هاست. نقد اتفاقاً به نفع ماست. مگر ما معصوم هستیم؟ مگر خطا نمی‌کنیم؟ ما هم خطا و اشتباه می‌کنیم. نقد اگر سازنده باشد، به نفع همه است و همه نفع می‌بریم. رسانه ملی هم نقد کند، ما واقعاً استقبال می‌کنیم. همه باید آستانه تحمل‌مان را بالا ببریم، همدیگر را تحمل کنیم و بدانیم با تحمل بیشتر، نفع بیشتر عاید این مردم می‌شود.
در هسته‌ای چگونه پیش رفتیم. اگر مجلس، سایر ارگان‌ها و مقام معظم رهبری کمک نمی‌کردند و هدایت مقام معظم رهبری نبود، می‌رسیدیم؟ نمی‌رسیدیم. دست به دست هم دادیم و بعد همه قوا به رهبری احترام کردیم، چارچوب هدایت ایشان را قبول کردیم و پذیرفتیم. امروز بحمدالله یک قدم خوب پیش رفتیم.
من خوشحالم که همۀ دوستان ما در دنیا از این توافق ژنو خوشحال‌اند. به نظر من، همۀ ملت‌ها از این موضوع خوشحال‌اند، به غیر از آن رژیم که رژیمی است نامشروع و اشغالگر و بنیانش بر ظلم و جور و دعواست. در دنیا کم هستند، یک عده محدود جنگ طلب و یکی دو کشوری که روی یک اغراضی ناراحت باشند، ولی دنیا و ملت‌ها واقعاً خوشحال‌اند و یک آرامش درست شد.
اصلاً در زمینه سیاست خارجی ما اولین قدمی که در منطقه برداشتیم، تلاش کردیم در سوریه جنگ نشود. این اولین قدم ما بود. نمی‌خواهم بگویم که فقط قدم ما بود؛ آن تماس تلفنی که بین بنده و آقای پوتین برقرار شد و همکاری‌هایی که آغاز شد؛ خیلی‌ها کمک کردند؛ ما هم به سهم خود کمک کردیم. خود دولت سوریه بیشترین کمک را کرد. الحمدلله از آن سایه جنگی که می‌توانست برای منطقه بسیار خطرناک باشد، عبور کردیم. اصولاً در بحث توافق اخیر، می‌بینیم کل منطقه یک مقدار احساس آرامش و امید می‌کند.
گزارشگر:
حتی کشورهای عربی که گاهی خیلی مایل نیستند؟
رئیس‌جمهور:
کشورهای عربی هم. حالا باید همه خوشحال باشند.
گزارشگر:
خبر درست به آنها نرسیده، به نظرم گفتگوهای شما خیلی معطوف به آن نقطه نیست؟
رئیس‌جمهور:
چرا، ما برای دوستان و همسایگانمان پیغام دادیم. فکر می‌کنم به ضرر هیچ یک از همسایگان ما نیست. بعضی‌ها فکر می‌کنند جمهوری اسلامی ایران دنبال ساخت بمب هسته‌ای است. ایران هیچ وقت دنبال ساخت سلاح کشتار جمعی و از جمله سلاح هسته‌ای نبوده و امروز هم نیست و فردا هم نخواهد بود. هدف ما توسعه و پیشرفت است و ان شاء الله آن را دنبال خواهیم کرد تا به نتیجه برسیم.
گزارشگر:
برخی شائبه‌ها این است که در جزئیات سند امضا شدۀ ایران و شش کشور، چیزهایی هست که اینجا در سند نیامده است، آیا این درست است؟ مثلاً گزارشی که امریکا منتشر می‌کند و آن رقم ۴۰۰ میلیون را عنوان می‌کند برای دانشجویان ایرانی خارج از کشور، این معنی خاصی دارد؟
رئیس‌‌جمهور:
سند توافق ما همین است. ضمیمه، ممکن است که باشد و آن هم ضمیمه اجرایی است.
گزارشگر:
چیز پنهانی وجود ندارد؟
رئیس‌‌جمهور:
هیچ چیز پنهانی وجود ندارد. ممکن است ضمیمه برای اجرای این مراحل باشد، چون الان توافق این است که چند بانک در دنیا بتوانند فعالیت‌های بانکی ایران را حمایت و دنبال بکنند. به هر حال کمیته مشترکی هست که بر نحوۀ تعامل بانکها و اجرایی شدن این توافق نظارت می‌کند.
ممکن است که ما یک سند ضمیمه‌ای و الحاقیه‌ای را برای اجرا داشته باشیم، اما سند همین است، همین چیزی که منتشر شده است. یعنی همه آن اصول اصلی در آن است. اصلاً در این توافق مهم نیست که در این شش ماه چه انجام می‌گیرد، مهم این است که سر اصول توافق کردیم؛ یعنی حقوق هسته‌ای‌ ایران، طبق معاهده ان‌پی‌تی محفوظ است، می‌تواند فعالیت غنی‌سازی داشته باشد، اینکه در مراحل آخر تمام تحریم‌ها برداشته خواهد شد، اینکه کشورهای دیگر در مراحل نهایی با ایران همکاری هسته‌ای خواهند داشت و آخرین بندش هم این است که بعد از توافق نهایی، ایران همانند همۀ کشورهایی است که ان‌پی‌تی را امضاء کردند و از حقوق خودشان استفاده می‌کنند.
بنابراین آنچه انجام گرفته، قدم بسیار مهم و مثبتی بوده است. البته راه طولانی در پیش داریم، ان‌شاء الله این را با کمک مردم و هدایت مقام معظم رهبری انجام می‌دهیم و ان‌شاء الله به نتیجه می‌رسیم.
گزارشگر:
شما بعد از توافق ژنو در آن نشست خبری، از فعالان اقتصادی دعوت کردید که وارد عرصه شوند و گفتید نوبت اقتصادی‌هاست که فعالیت کنند. این توافق چه تأثیری در فعالیت‌های فعالان اقتصادی دارد؟
رئیس‌جمهور:
مقام معظم رهبری امسال را سال حماسه سیاسی و حماسه اقتصادی لقب دادند. تا حالا همه عمدتاً در فضای حماسه سیاسی بودیم، حالا سیاست داخلی و خارجی، همه در فضای حماسه سیاسی بود.
در اقتصادی هم حرکت‌هایی شروع شده، مردم و دولت شروع کردند، اما حماسه از امروز باید شروع شود، چرا؟ برای اینکه فضا مناسب‌تر شده است. امروز فضا، فضای بهتری است. دیروز اگر فضا این بود که فردا یک تحریم جدید می‌شود، پس فردا تحریم دیگری؛ طبق این توافق دیگر تحریم جدید نخواهد بود. اگر قبلاً فضا این بود که مثلاً در سرمایه‌گذاری‌ها و اشتغال، معلوم نبود که فردا چه می‌شود، اما حالا آینده روشن‌تر شد، آینده کاملاً روشن‌تر شد.
شما تردید نکنید که از این به بعد سرمایه‌گذاری‌ها و فعالیت‌های اقتصادی در ایران بیشتر می‌شود. اینکه شما می‌بینید در همین چند روزه در بازار بورس صف می‌بندند و هجوم می‌آورند، مخصوصاً در آنجاهایی که تحریم برداشته شده است، مثل پتروشیمی، ماشین‌سازی و صنعت اتومبیل، می‌بینید که مردم دارند به سمت بازار سرمایه می‌آیند. این هجوم به سمت بازار سرمایه یک فرصت و فضایی در بخش اقتصادی ایجاد می‌کند.
همۀ تلاش ما این است که ان‌شاء الله فضای کسب و کار را بیش از پیش بهبود ببخشیم و ان‌شاء الله همۀ بخش‌ها از جمله بخش خصوصی و دولتی فعال شوند و دست به دست هم دهیم تا شاهد یک تحول بسیار خوب در کشور باشیم. من بسیار به آینده این کشور امیدوارم.
البته این گزارش همان طور که اشاره کردم، تنها گزارش دولت به مردم نخواهد بود، هم گزارش کتبی خواهیم داد و هم بخش‌های مختلف، وزرای مختلف می‌آیند و گزارش کار را به مردم خواهند داد.
گزارشگر:
ما از این به بعد به طور جدی به آن شعار شما نزدیک می‌شویم؛ هم سانتریفیوژها و هم کارخانه‌هایمان می‌چرخند، یعنی یکی مغایر دیگری قرار نمی‌گیرد. سؤالی که سرکار خانم کردند که حالا نوبت اهل اقتصاد است.
رئیس‌‌جمهور:
قول ما به مردم این بود که در کنار اینکه سانتریفیوژ می‌چرخد، زندگی مردم و اقتصاد هم بچرخد. امروز الحمدلله به این نکته رسیدیم، یعنی هم سانتریفیوژها می‌چرخد و هم ان‌شاء الله از این به بعد زندگی مردم بهتر خواهد چرخید و وضع کشاورزان و کارگران بهتر خواهد بود و در همۀ زمینه‌ها ان‌شاء الله شاهد رونق خواهیم بود.
گزارشگر:
آقای رئیس‌جمهوردر مورد همۀ موضوعات گفتیم الا فرهنگ. فرهنگ مظلوم است و دولت‌های گذشته هم همین کار را با آن کردند. سؤال من مربوط به آن بخشی است که حوزه‌های تصدی دولتی در مجموعه فرهنگ را شامل می‌شود. می‌خواهم بدانم نسبت دولت شما با فرهنگ چطور تعریف می‌شود؟ چون بالاخره فرهنگ دولتی برای بعضی‌ها امر ممدوحی است.
رئیس جمهور:
البته فرهنگ دولتی را می‌خواهیم، دولت فرهنگی را هم ان‌شاءالله می‌خواهیم.
گزارشگر:
این را قدری توضیح بفرمایید که شما می‌خواهید از حضور دولت در عرصه فرهنگ فاصله بگیرید؟ الان تقریباً دولت در همه جا حضور دارد، یعنی دیگر بخش خصوصی فرهنگ جای چندانی برای تنفس ندارد، نمی‌خواهم اغراق بکنم.
رئیس‌‌جمهور:
سیاست این دولت این است که مداخلاتش را در امر فرهنگ به حداقل ممکن برساند. البته یک بخشی از فرهنگ شامل آموزش و پرورش، دانشگاه‌ها، ورزش، ارشاد و خیلی از بخش‌های مختلف که دولت در آنها حضور دارد و طبق قانون اساسی وظایفی به عهده دارد. اما در جایی که دخالت دولت ضرورت نداشته باشد، دولت حتماً خودش را کنار می‌کشد. تصدی‌گری دولت در امر فرهنگ باید به حداقل ممکن برسد. صاحبان فرهنگ باید تصدی فرهنگ را برعهده بگیرند. در بخش‌های مختلف باید اهالی فرهنگ حضور پیدا کنند و صاحبان فرهنگ بیایند در کنار این فرهنگ؛ انجمن‌های علمی و پیشکسوتان در بخش فرهنگ باید بیایند.
گزارشگر:
جهت‌‌دهی و سیاست‌گذاری فرهنگی چه می‌شود؟
رئیس‌‌جمهور:
قانون باید جهت‌گیری فرهنگی را مشخص کند. شورای انقلاب فرهنگی در برخی موارد جهت‌گیری‌های فرهنگی را مشخص می‌کند، اما من می‌خواهم یک نکته بگویم؛ ما باید به صاحبان فرهنگ اعتماد کنیم. صاحبان فرهنگ در این کشور، فرهیختگان و بزرگان ما هستند که در برخی مقاطع به بعضی از آنها بی‌اعتمادی نشان دادند. ما باید به نویسندگان و فیلم‌سازان خود اعتماد کنیم.
ما در همین صد روزه وقتی دیدیم خیلی از کتاب‌هایی که ممنوع شده بود، می‌شد آزاد کنیم، آن را آزاد کردیم. خیلی از نویسنده‌ها ممنوع‌القلم شده بودند، آنها را تبدیل به سریع‌القلم کردیم، تا بروند قلم بزنند و هر چه می‌خواهند در چارچوب قانون بنویسند. البته خود آنها اهل این کشورند، وطن دوست‌اند و به هر حال علاقه‌مند به این کشور هستند. خیلی از مقررات دست و پا گیر هستند و این مقررات را هم در بخش اقتصاد و هم در بخش فرهنگ داریم کم و روانسازی می‌کنیم. همان‌طور که گفتم باید فضای امنیتی را قدم به قدم، از فرهنگ کنار بزنیم، باید کالاهای فرهنگی را بیشتر اقتصادی کنیم.
گزارشگر:
اینها را به عنوان وظایف دولتی دارید بیان می‌کنید؟
رئیس‌جمهور:
دولت نظرش این است که هیچ فیلتری بهتر از افکار عمومی مردم نیست.
گزارشگر:
گروه‌هایی در جامعه انتظار ویژه‌ای از شما دارند و به دولت می‌گویند این چه کتاب و این چه فیلمی است؟


رئیس‌‌جمهور:
وقتی فیلمی ساختند، مردم نرفتند و بی‌اعتنا شدند، آن فیلمساز خود می‌داند چه کار کند؟ من نمی‌خواهم بگویم در امور فرهنگی قانون نداشته باشیم؛ باید قانون شفاف داشته باشیم؛ بحث قانون نیست، قانون شفاف باید وجود داشته باشد، ولی مداخلات دولت باید به حداقل برسد و باید بتوانیم در امر فرهنگ به انجمن‌های فرهنگی، صنفی اعتماد کنیم. صلاحیت‌ آنها از خیلی از کارمندان دولتی که می‌خواهند مداخله کنند، بیشتر است. اینجور نیست که صلاحیت آن کارمند از آن نویسنده و فیلمساز بالاتر باشد. البته باید با هم تعامل کنیم و در کنار هم قرار بگیریم و برای آنها فضای مناسب ایجاد کنیم.
من یک نکته می‌خواهم بگویم و آن اینکه این دولت دنبال آشتی است و می‌خواهد با همه آشتی کند. دولت در گذشته با کارشناس‌ها فاصله گرفته بود. در دولت قبلی سازمان مدیریت و برنامه و بودجه تعطیل شد و در آن قفل شد، ما می‌خواهیم آن را باز کنیم. کارشناسان باید بیایند. ما می‌خواهیم با اصحاب فرهنگ آشتی کنیم و دولت هم آشتی کرده است، شما امروز این مسئله را می‌بینید. فضای فرهنگی کاملاً با دیروز متفاوت است، این دولت می‌خواهد با همۀ دانشجویان آشتی کند، اینها عزیزان ما هستند.
گزارشگر:
ولی شرایط رکود تورمی در اقتصاد فرهنگ هم هست، شما که پول ندارید، آنجا هم که افسردگی حاکم است. این تعارضات را چگونه حل می‌کنید؟
رئیس‌‌جمهور:
ما می‌خواهیم یک فضای رقابتی خوب در فرهنگ ایجاد کنیم. مردم ما خواهان کالای خوب فرهنگی هستند. مگر می‌شود مردم کالای فرهنگی نخواهند؟ کالای فرهنگی غذای روح مردم است.
گزارشگر:
مصرف آن در ایران پایین است. الان جمع تیراژ روزنامه‌های رسمی کشور به یک میلیون نسخه نمی‌رسد.
رئیس‌‌جمهور:
البته نه اینکه ما به بخش فرهنگی کمک نکنیم، اما می‌خواهیم مداخله را کم کنیم. ما می‌خواهیم کمک‌ دولت را هم به لحاظ اقتصادی و هم از نظر حمایت‌های سیاسی به صورت عادلانه ادامه دهیم. به هرحال نمی‌خواهیم تحت یک عناوین خاص، افراد خاصی بخواهند سوءاستفاده کنند.
شما در همین بحث یارانه مطبوعاتی، اخیراً دیدید که خیلی فضا عادلانه‌تر شده است و ما می‌خواهیم دولت در یک چارچوب عادلانه‌ای کمک کند. همچنین صندوقی را در بخش هنری فعال کردیم.
به هر حال نه اینکه دولت کمک نکند، دولت حمایت خواهد کرد. دولت اول با همۀ اهل فرهنگ آشتی کرده است و این آشتی خود را ادامه خواهد داد و رابطه خودش را تعمیق می‌کند و حمایت و کمک هم خواهد کرد.
گزارشگر:
مثل خانه سینما یکی دو جا دیگر هم شرایط مشابه دارند، خانه سینما که خیلی سریع باز شد.
رئیس‌جمهور:
مردم ما که کلید دارند، به هر حال اگر قفل دیگری هم هست، باز می‌کنند.
گزارشگر:
پس اراده‌ای برای باز کردن آن مراکز هم وجود دارد؟
رئیس‌جمهور:
حتما این‌طور هست.
گزارشگر:
این فضای امنیتی که حضرت‌عالی هم مایل هستید برطرف شود و خودتان اشاره کردید، چگونه و آیا راه سریع‌تری برای برطرف کردن آن دارید؟
رئیس‌‌جمهور:
فضای امنیتی خیلی کمتر شده است، اما بیینید یک سری مسائل هست که زمان لازم خودش را می‌طلبد؛ همین‌ بحث انسجام و وحدت و نزدیک شدن به همدیگر و اینکه حتی جناح‌ها و تشکل‌ها به هم نزدیک شوند، نه اینکه رقابت و اختلاف نظر نباشد، اینها باید باشد.
گزارشگر:
یعنی بقیه جریان‌های اجتماعی و فرهنگی خود به خود این را حل می‌کنند؟
رئیس‌‌جمهور:
همه باید کمک کنیم؛ هدف ما باید این باشد. ببینید هدف باید این باشد که دل‌ها از کینه‌ها شسته شود؛ چرا که کینه چیزی را حل نمی‌کند. رقابت عیب ندارد، رقابت سالم خیلی خوب است، رقابت سالم داشته باشیم، هر کسی به دنبال اهداف مدنظر و اهداف قانونی برود.
ما به دنبال آزادی سالم و مسئولانه در جامعه هستیم. همه چیز در جای خودش هست، اما در عین حال باید کاری بکنیم که آن نزدیکی و الفت باشد. الان احساس من این است که مذاهب، ادیان و اقوام مختلف در ایران احساس آزادی بیشتری می‌کنند.
گزارشگر:
چرا، چون سهم شان را در مدیریت‌ها دارند بیشتر می‌بینند؟
رئیس‌جمهور:
هم به طور روانی این احساس را می‌کنند و هم واقعاً دولت نسبت به اقوام، مذاهب و ادیان مصمم است. اصلاً این داستان حقوق شهروندی یک هدف بزرگش همین است. همۀ شهروندان ایرانی، هر که تبعه این کشور است، چه در داخل و چه در خارج. آنهایی که در خارج هستند نیز حقوق شهروندی دارند، آنها هم باید بیایند و بروند، فرزندان آنها هم حقوق شهروندی دارند.
این حقوق شهروندی برای این است که ایرانی‌ها همه باید احساس بکنند زیر یک چتر واحد هویت ایرانی و فرهنگ بلند ایرانی زندگی می‌کنند، همه به این فرهنگ و هویت ایرانی افتخار کنند ـ که البته همه افتخار می‌کنند ـ و در سایه این افتخار بتوانند الفت و برادری خودشان را بیشتر کنند.
گزارشگر:
احیای اخلاق یکی از شعارهایتان بوده است.
رئیس‌‌جمهور:
احیای اخلاق یکی از شعارهایی بوده است که ما به دنبال آن هستیم. الحمدلله این احیای اخلاق را هم شاهدیم و می‌بینیم که این اخلاق دارد احیا می‌شود.
گزارشگر:
شما خسته شدید؟
رئیس‌‌جمهور:
من خسته نشدم، سؤال دارید، بفرمایید، ما خسته نشدیم. البته می‌شود بخش‌های دیگری را گزارش داد. من می‌خواهم بینندگان عزیز و ملت‌ عزیز که این برنامه را مشاهده می‌کنند، خسته نشوند. البته امشب مجری‌های خوبی داریم و شما با اجرای بسیار خوبتان نمی‌گذارید کسی خسته شود، به هرحال لشکر شما زیاد است، سه نفری آمدید؛ خیلی خوب بود. من متشکرم فکر می‌کنم خیلی از سؤالات را شما مطرح کردید و بحث را یادم آوردید، حس می‌کنم حداقل شما خسته نشدید و من هم خسته نشدم، اگر بدانیم بینندگان ما هم خسته نشدند، ادامه می‌دهیم.
ان شاء الله باز هم در فرصت‌ها و در مقاطع آینده، بنده به عنوان خادم مردم در خدمت مردم خواهم بود و از برنامه‌های بعدی به مردم گزارش خواهم داد. راجع به صد روز هم، باز بقیه همکاران من به مردم در بخش‌های مختلف گزارش می‌دهند. ممکن است سؤالات دیگری هم برای مردم مطرح باشد که باید آن سؤالات را پاسخ دهیم.
من در پایان می‌خواهم که از مردم بسیار خوب و عزیز تشکر کنم. می‌خواهم به مردم عزیز بگویم که ما این راه را با هم شروع کردیم، آمدیم تا ۲۴ خرداد ۹۲ و مردم چه حماسه بزرگی را آفریدند؛ بعد از اعلان انتخابات مردم در خیابان‌ها چه کردند، شادی آفریدند، امید آفریدند و تا امروز مردم در کنار دولت بودند و دولت در کنار مردم بوده است. من به مردم عزیز عرض می‌کنم، ما با هم و در کنار هم خواهیم بود، با کمک مردم این دولت مسیر را ادامه می‌دهد و ان‌شاء‌الله تا پایان کار در کنار هم فعال خواهیم بود و دست به دست هم می‌دهیم.
من سپیده را می‌بینم؛ سپیده‌ای که منجر به صبح روشنایی خواهد شد. من توسعه را برای سال‌های آینده این کشور به خوبی می‌بینم. ما کشوری بسیار بزرگ و غنی هستیم؛ دومین منابع گاز دنیا اینجاست، چهارمین منبع نفت دنیا اینجاست، ۶۰ تنوع منابع معدنی در این کشور وجود دارد، در سطح دنیا در رتبه پانزدهم هستیم. از لحاظ نیروی انسانی بسیار قوی هستیم و دانشمندان، اندیشمندان و فرهیختگان فراوانی داریم. موضوع هسته‌ای گوشه‌ای است از کاری که فرهیختگان ما انجام دادند و مردم ما حتماً آن صبح را خواهند آفرید و واقعاً «ألیس الصبح بقریب»؛ مردم در سایت‌ها و جاهای مختلف با بیان زیبایشان گفتند. روحانی متشکریم. من می‌خواهم امشب به همۀ ملت ایران بگویم: مردم از شما متشکرم.

91848
ارسال نظر

  1. مخاطبان و فرهیختگان گرامی؛ نظرات حاوی مطالب توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور منتشر نمی‌شود.