تلاش آمریکا برای مقابله با نفوذ چین و روسیه در غرب بالکان

آمریکا درصدد تغییر نقش خود در حوزه غرب بالکان و مقابله با نفوذ قدرت‌هایی همچون چین و روسیه در این منطقه است. در همین راستا، طرحی در کنگره آمریکا مطرح شده است تا نگاه این کشور به غرب بالکان را تغییر دهد.
تصویر تلاش آمریکا برای مقابله با نفوذ چین و روسیه در غرب بالکان

نشریه نشنال اینترست در مطلبی به بررسی این موضوع با تمرکز بر نقش چین و روسیه پرداخته است.(1)

مقدمه

آمریکا برنامه‌های جدیدی برای بالکان مدنظر دارد و به فکر آن است که پس از سال‌ها ایفای نقش تامین کننده امنیت در این منطقه، به موتور رشد اقتصادی آن تبدیل شود. ماه اوت گروهی از سناتورهای آمریکایی به رهبری ژان شاهین عضو دموکرات سنا از ایالت نیوهمپشایر، طرحی را در کنگره آمریکا مطرح کردند که هدف اصلی آن افزایش میزان تجارت و سرمایه گذاری بین آمریکا و شش کشور حوزه بالکان و حمایت از گسترش دموکراسی در این منطقه است.

سناتورهای آمریکایی به اهمیت راهبردی منطقه غرب بالکان کاملاً واقف هستند. شفافیت این نگرش در طرح پیشنهادی، کاملاً‌ مشهود و ارزشمند و گویای نگاه راهبردی و اقدامات راهبردی است که در مسیر رو به جلو باید درباره این منطقه صورت پذیرد.

طرح جدید آمریکا در غرب بالکان

در این طرح، خطوط کلی و فرمول‌وار برای ترویج حاکمیت قانون،‌ حکمرانی خوب،‌ و ایجاد نهادهای قوی برای همسوسازی فرصت‌های سرمایه‌گذاری با پرداختن به مشکلات متعدد این منطقه تبیین شده است. در این طرح به تاثیرات فلج کننده فساد و حکمرانی غیرشفاف پرداخته شده است. همین نگرش می‌تواند زنگ هشداری برای سیاستمداران این منطقه باشد که تصورات غلطی درباره مصونیت دارند.

این طرح حاوی جزئیات زیادی درباره فرصت‌های سرمایه گذاری، توسعه زیرساخت‌ها، مهاجرت و نقش حیاتی زنان در جامعه است و می‌کوشد اهمیت یکپارچگی اتحادیه اروپا و ناتو را برای کشورهایی تبیین کند که به دنبال حرکت در این مسیر هستند.

به نظر می‌رسد آمریکا بار دیگر می‌خواهد به ایفای نقش در این منطقه فراموش شده و فقیر اروپا بپردازد که همان نقش حامی ‌اقتصادی و عامل رشد اقتصادی است. از منظر صرفاً اقتصادی، بی توجهی به پتانسیل‌های این منطقه، اقدامی ‌نامعقول است. ابعاد امنیتی و ژئوپلیتیک ناظر بر اهمیت این منطقه سبب شده بود نوعی نگاه محدود درباره آن به وجود آید و سبب نوعی فلج شدگی در تصمیمات شود.

آمریکا در پایان دادن به جنگ‌های خونین منطقه در دهه 1990 نقش حیاتی داشت اما حفظ صلح و ثبات در منطقه غرب بالکان بدون توجه به توسعه دموکراسی و اقتصاد این منطقه نمی‌تواند رخ دهد. چالش امنیتی اصلی در این منطقه، ناشی از وعده‌های توام با توهم و پایان ناپذیر است که تاکید دارند که این منطقه دوران گذار را سپری می‌کند!

چین و روسیه در غرب بالکان

در این میان باید به تاثیر بازیگرانی مانند روسیه و چین و اخیرا هم ایران که به حملات سایبری در این منطقه مبادرت کرده است توجه داشت. نفوذ روسیه و چین در این منطقه سبب رقم خوردن عصری جدید از رقابت راهبردی شده که تصور می‌شود منطقه غرب بالکان، نقطه آسیب پذیر اروپا است. استفاده روسیه از گاز به عنوان سلاح و دیپلماسی چین برای مقروض ساختن کشورهای این منطقه تاثیر تکان دهنده ای برای این منطقه به همراه داشته است.

در حال حاضر چندین کشور اصلی در حوزه غرب بالکان برای تامین انرژی به صورت انحصاری به گاز روسیه وابسته هستند و همین امر سبب شده است روسیه بر کشورهایی همانند صربستان ، مقدونیه شمالی و بوسنی و هرزگووین نفوذ چشمگیری داشته باشد. راهبرد کرملین جلوگیری از برنامه‌های پیوستن کشورهای این منطقه به اتحادیه اروپاست.

چین با تاکتیکی متفاوت به این منطقه به چشم دروازه‌ای تجاری برای پیشبرد برنامه یک کمربند و یک جاده می‌نگرد. منطقه غرب بالکان رابط کلیدی برای رسیدن چین به اروپای غربی است. زیرساخت‌های ضعیف این منطقه، فقدان سرمایه، مقررات ضعیف و قوانین ضعیف اشتغال، همگی سبب شده است این منطقه به یک زمین بازی آرمانی برای شرکت‌های چینی تبدیل شود. هم‌اکنون 122 پروژه چینی با ارزش تقریبی 31 میلیارد دلار در این منطقه در حال اجرا است که بیش از هفتاد درصد آن به شکل وام‌های همراه با امتیاز است. این رقم معادل چهل درصد کل سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی در پنج کشور این منطقه به جز کووزو است که پکن آن را به رسمیت نمی‌شناسد.

سرمایه‌گذاری محدود آمریکا

میزان تجارت آمریکا و کشورهای حوزه غرب بالکان بسیار اندک است. در سال 2021 این رقم یک و نیم میلیارد دلار بود. این درحالی است که در همین سال، میزان تجارت اروپا و کشورهای عضو اتحادیه اروپا به 760 میلیارد دلار رسید. توافق‌های تجارت آزاد بین آمریکا و کشورهای حوزه غرب بالکان می‌تواند عامل پیشران برای سطوح سرمایه‌گذاری و تجارت برای این منطقه و تقویت روند پیوستن آن به بازار آزاد اروپایی باشد. منطقه غرب بالکان با مجموع تولید ناخالص داخلی 132 میلیارد دلار، می‌تواند به یکی از اقتصادهای منطقه با بیشترین رشد تبدیل شود و به راحتی به بازار 17 هزار میلیارد دلاری بازار مشترک اتحادیه اروپا ملحق شود.

نتیجه‌گیری

آمریکا امیدوار است که با هدف‌گذاری صحیح در سرمایه‌گذاری‌ها، منطقه غرب بالکان به یک کانون جدی برای به دست آوردن متحد در منطقه تبدیل شود و یک راه هوشمندانه برای کمک به تامین امنیت ملی و حذف وابستگی این کشورها به چین و روسیه باشد. درواقع، کمک به کشورهای حوزه بالکان در جهت منافع جمعی اروپا و آمریکا قرار دارد و تهاجم روسیه به اوکراین بر اهمیت این مسئله برای غرب بیش از پیش افزوده است.

*انتشار این مطلب لزوما به معنای تایید محتوا توسط مرکز بررسی‌های استراتژیک نیست و صرفا به‌منظور بهره‌برداری نخبگانی منتشر شده است.

(1) Congress Has a Plan to Turn the Tide in the Western Balkans, Valbona Zeneli Joseph Vann, National Interest, September 29, 2022

136368
ارسال نظر

  1. مخاطبان و فرهیختگان گرامی؛ نظرات حاوی مطالب توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور منتشر نمی‌شود.