انتخابات پارلمانی لبنان و چشم‌اندازهای پیش‌رو

انتخابات پارلمانی لبنان که در هفته گذشته در این کشور برگزار شد از این جهت حائز اهمیت است که در پی دو سال بحران‌سازی بین‌المللی بر ضد محور مقاومت و مردم لبنان روی داد و طی آن کشور شاهد رویدادهای ویرانگری همچون انفجار بندر بیروت، بحران سوخت، بحران اقتصادی و ورشکستگی مالی، بحران های سیاسی پی در پی و همچنین جنگ رسانه‌ای و امنیتی پیچیده ای بود و از این رو نیروهای حامی‌محور ارتجاع عربی به این انتخابات به عنوان فرصتی برای تسویه حساب با مقاومت و تضعیف جایگاه آن نگاه می کردند.
از جانب دیگر محور مقاومت نیز این انتخابات را آوردگاهی برای حفاظت از عقبه سیاسی خود در برابر هجمه ها و محافظت از دستاوردهای خود می‌دید و تلاش نمود از تمامی ‌ظرفیت های خود برای پیروزی در انتخابات بهره ببرد. از این جهت بررسی این انتخابات و تأثیرات سیاسی و اجتماعی این انتخابات بر آینده سیاسی این کشور از اهمیت خاصی برخوردار است.
تصویر انتخابات پارلمانی لبنان و چشم‌اندازهای پیش‌رو

بسترهای سیاسی و اجتماعی انتخابات لبنان

انتخابات پارلمانی لبنان در حالی برگزار شد که صحنه سیاسی و اجتماعی این کشور شاهد تغییراتی عمده بود که این انتخابات را از دوره ­های پیشین به شدت متمایز می ­نمود. مهم ترین این تغییرات که بر روند انتخابات تأثیرگذار بودند را می‌توان به شرح زیر عنوان نمود:

بحران رهبری در میان اهل سنت: سیاست خصمانه عربستان سعودی بر ضد لبنان برای به آشوب کشیدن این کشور به منظور تضعیف محور مقاومت طی شش سال اخیر و ناتوانی یا عدم تمایل سعد حریری در اجرای سیاست­ های ریاض در این کشور سبب شد ریاض با کاهش حمایت از وی به سمت حمایت از گروه‌های تندروتر در میان سنی­ ها و مسیحی­ ها برود که نمود بارز آن اشرف ریفی به عنوان شخصیت تندرو سنی و سمیر جعجع به عنوان شخصیت تندرو مسیحی بود.

این امر منجر به قرار گرفتن رفیق حریری و جریان المستقبل میان دو سنگ آسیاب ناتوانی در مواجهه با محور مقاومت از یک سو و سرد شدن روابط با عربستان سعودی به عنوان بارزترین حامی‌ این جریان از سویی دیگر شد. تلاقی این وضعیت با تضعیف بنیه مالی خاندان حریری منجر به این شد که سعد حریری از شرکت در انتخابات پارلمانی سال 2022 انصراف دهد.

در سایه خودداری رفیق حریری و جریان المستقبل از کاندیداتوری در انتخابات و تحریم آن، طایفه سنی با بحران رهبری مواجه شد. از یک سو نبود رهبری واحد در میان اهل سنت این فرصت را برای متحدان محور مقاومت فراهم نمود که بتوانند کرسی‌های بیشتری کسب نمایند ولی از سویی دیگر، نبود رهبری سنی می ­توانست به کاهش مشروعیت نتایج انتخابات، ظهور شخصیت­ های تندروتر و در نتیجه افزایش دوقطبی در جامعه لبنان منجر شود.

نارضایتی عمومی ‌از احزاب سنتی: فساد سازمان­یافته در میان اکثر احزاب لبنانی، بحران اقتصادی، انسداد سیاسی و نارضایتی عمومی‌ طی سال‌های اخیر منجر به بروز و ظهور نیروهای اجتماعی و سیاسی جدیدی در عرصه سیاسی لبنان طی یک دهه اخیر شده ­است که برآمده از فعالان نهادهای جامعه مدنی، اتحادیه ­های کارگری، و گروه­ های معترض به وضعیت اجتماعی و اقتصادی است.

این نیروها طی دو سال اخیر و در سایه بدتر شدن بحران­ های اجتماعی و اقتصادی این کشور در پی بحران انفجار بندر بیروت فعالیت­ های خود را گسترش داده و انتخابات امسال شاهد حضور پرتعداد نیروهای مستقل و ضد ساختار حتی در مناطق شیعی باشد. این نیروها به دلیل نامشخص بودن مواضع سیاسی در مقابل جریان مقاومت، احتمال ائتلاف برخی از آنان با جریان 14 مارس، مخالفت با حزب الله به عنوان بخشی از ساختار سیاسی موجود و ارتباطات محتمل با سازمان‌ها بین‌المللی نیز چالشی بالقوه برای جریان مقاومت هستند.

بحران کاهش محبوبیت عون و جریان آزاد ملی: جریان آزاد ملی به عنوان یکی از اصلی­ ترین متحدان مسیحی جریان مقاومت به دلیل عملکرد ضعیف سیاسی، اختلافات درونی و همچنین دودستگی­ های داخلی با چالش‌های عمده ­ای در حوزه کاهش محبوبیت خود مواجه بود که این امر اثرات خود را در عرصه انتخابات نشان داد.

از جانب دیگر، با تبدیل شدن سمیر جعجع به عنوان مرد شماره یک سعودی در لبنان به جای سعد حریری، ریاض حمایت‌های مالی، اطلاعاتی و رسانه ای بسیار زیادی را در اختیار جریان موسوم به نیروهای لبنانی قرار داد که این جریان این حمایت­ ها را در راه خرید رأی، بمباران تبلیغاتی بر ضد جریان عونی و حتی استفاده از این ظرفیت برای تهدید رأی­ دهندگان طرفدار عون در کشورهای شورای همکاری خلیج فارس استفاده کرد.

نتایج انتخابات لبنان و تأثیرات آن

با مشخص شدن نتایج انتخابات لبنان و مشخص شدن آرایش سیاسی در این کشور، می‌توان این نتایج را دارای تأثیرات زیر دانست:

* کاهش معنادار میزان مشارکت در انتخابات به 41 درصد نشان دهنده کاهش مقبولیت ساختار سیاسی لبنان است و این امر نشان دهنده لزوم پیشبرد اصلاحات اساسی در این کشور است.

* پیروزی ائتلاف وفاداری به مقاومت شامل حزب الله و جنبش امل در میان شیعیان و کسب تمامی ‌کرسی­ های این طایفه در این انتخابات نشانه این است که به رغم مشکلات و سختی‌ها، جامعه حامی ‌مقاومت هنوز هم در حمایت از محور مقاومت ثابت قدم است.

* با وجود اصرار سعد حریری بر تحریم انتخابات و عدم مشارکت، میزان مشارکت اهل سنت در لبنان به دلیل دعوت دارالافتاء اهل سنت لبنان به مشارکت و حضور برخی دیگر از طیف‌های سیاسی اهل سنت شاهد کاهش معناداری نسبت به دیگر دوره­ ها و همچنین نسبت به دیگر طوایف نبود و این امر راه را برای ایجاد شبهه در مشروعیت پارلمان آینده خواهد بست.

* نتایج انتخابات لبنان نشان داد با وجود تبلیغات گسترده و همچنین کاهش کرسی­ های متحدان محور مقاومت در طوایف دیگر لبنان، این محور هنوز هم دست بالاتر را در پارلمان آینده لبنان دارا است و با وجود عدم موفقیت در ایجاد اکثریت مطلق، هنوز هم 60 کرسی از 128 کرسی پارلمان را در اختیار دارند.

* با وجود کاهش کرسی­ های متحدان مسیحی محور مقاومت، بسیاری از این کرسی‌ها به جای رفتن در سبد مخالفان در سبد نیروهای خواهان تغییر و ضد ساختار رفته است. هرچند ممکن است که این احزاب به متحدان جریان مخالف مقاومت تبدیل شوند. چالش عمده در این امر اما از دست رفتن برخی از کرسی­ های مسیحی نشین مناطق جنوب و بقاع از دست متحدان حزب­ الله می­تواند نشانه بروز برخی چالش­ ها برای محور مقاومت در میان مسیحیان و دروزیان جنوب باشد.

* با وجود توانایی جریان آزاد ملی بهبود نتایج خود در آخرین ساعات رأی گیری، افزایش قدرت و نفوذ سمیر جعجع در عرصه مسیحی و ولید جنبلاط در عرصه دروزی و تمایل جعجع به کسب مقام ریاست‌جمهوری می ­تواند برای محور مقاومت چالش ­آفرین باشد و منجر به بروز بحران سیاسی شود.

نتیجه ­گیری

انتخبات پارلمانی 2022 لبنان با تمامی‌ چالش ­های پیش‌روی این کشور و همچنین محور مقاومت و همچنین سرمایه‌گذاری داخلی و خارجی عمده نتوانست تغییرات زیادی در آرایش سیاسی لبنان به وجود بیاورد یا منجر به تضعیف محور مقاومت شود. با این وجود، به نظر می ­رسد عدم وجود اکثریت پارلمانی قاطع می‌تواند منجر به افزایش سیالیت سیاسی، مجادلات بین حزبی و بحران کابینه در این کشور شود و راه را برای دخالت‌های خارجی بیشتر با هدف تنش آفرینی در لبنان باز کند.

نویسنده: احمد بروایه

* انتشار این مطلب لزوما به معنای تایید محتوا توسط مرکز بررسی‌های استراتژیک نیست و صرفا به‌منظور بهره‌برداری نخبگانی منتشر شده است.

136185
ارسال نظر

  1. مخاطبان و فرهیختگان گرامی؛ نظرات حاوی مطالب توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور منتشر نمی‌شود.